ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΡΑΦΗΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

[Αντώνης Λαζαρής]

Η μυθολογία του λιμανιού της Ραφήνας ξετυλίγεται μέσα από την όμορφη φωτογραφία της Ευστρατίας Φράγκου.



Μια φωτογραφία που τραβήχτηκε στο λιμάνι κάπου ανάμεσα στα 1980-1981.

Βλέπουμε το πολυαγαπημένο "Πόρτο Λάφια" δεμένο στην προβλήτα "Π".
Σήμερα η προβλήτα αυτή έχει αλλάξει μορφή, καθώς ένα μέρος του λιμανιού έχει μπαζωθεί για να μεγαλώσει η χερσαία ζώνη.
Η προβλήτα "Π" βρίσκεται μπροστά από τα πρακτορεία στις Καμάρες.

Στα αριστερά στο βάθος, το "Χρυσή Άμμος ΙΙΙ" καταπλέει στο λιμάνι.
Είναι το μετέπειτα "Θήρα ΙΙ", "Hellas Express" και "Άγιος Σπυρίδων".
Στα δεξιά του αναχωρεί το "Χρυσή Άμμος Ι" για Άνδρο-Τήνο-Μύκονο. 
Το πλοίο αυτό στη συνέχεια μετονομάστηκε σε "Κύθνος" και "Μακεδών". Είναι το σημερινό "Μακεδών" του Γιώργη του Γούτου.

Και, βέβαια, βλέπουμε και την πλώρη του τσιμετόπλοιου στα αριστερά του πλωριού καταπέλτη του "Πόρτο Λάφια".
Το πάλαι ποτέ τσιμεντόπλοιο που έφτασε στο λιμάνι της Ραφήνας το 1948.

Το "Πόρτο Λάφια", τα πλοία του Αυγουστή Πολέμη, το τσιμεντόπλοιο.
Μια ακόμα παλιά όμορφη ιστορία στο λιμάνι της Ραφήνας.

Η Ραφήνα εκείνη την εποχή ήταν στις μεγάλες της δοξες.
Κόσμος πολύς παραθέριζε εδώ, λειτουργούσαν τέσσερα κάμπινγκ, η παραλία της ήταν γεμάτη από κόσμο και το λιμάνι της έσφυζε από ζωή.

Μια μικρή πόλη, ένα μικρό λιμάνι και τα ψαράδικα ακόμα στο μέσα λιμάνι, το παλιό.

Από εκεί και πέρα έγιναν πολλά λάθη, το ένα μετά το άλλο.
Το λιμάνι μεγάλωσε πολύ, δύο όμορφες παραλίες θυσιάστηκαν για την επέκταση του λιμανιού, ένα μέρος της θάλασσας μπαζώθηκε, έπεσε γενικά πολύ τσιμέντο. Πάντως, ασφαλές λιμάνι ποτέ δεν έγινε. 

Όλα θα μπορούσαν να είχαν γίνει καλύτερα αν ο αρχικός σχεδιασμός ήταν διαφορετικός.

Παρόλα αυτά, τριάντα χρόνια μετά, το λιμάνι διατηρεί ακόμα τη δική του γοητεία.
Παρά το χάος, έχει ακόμα τη δική του γραφικότητα.
Τα πλοία έρχονται το ένα μετά το άλλο και ο κόσμος κάθεται στα ταβενάκια του λιμανιού, δίπλα στου γυαλού τα βοτσαλάκια.

Στην Ελλάδα τίποτα δεν μένει για καιρό το ίδιο.
'Έτσι, σχέδια επέκτασης και βελτίωσης του λιμανιού θα αρχίσουν και πάλι να συζητούνται.
Το λιμάνι της Ραφήνας είναι ένα ακόμα σύγχρονο γεφύρι της Άρτας.
Δεν αποκλείεται το λιμάνι να αλλάξει και πάλι μορφή.

[Παναγιώτης Στρούβελης]

Αυτή η φωτογραφία, λογικά είναι κάπου στο 1981-2. Αυτό γιατί στο σημείο ( Π ) του λιμανιού, που λογικά είναι πρόχειρα αραγμένο το Πόρτο Λάφια, βλέπουμε μία εξέδρα.
Ήταν οι τελευταίες χρονιές που γινόταν στην Ραφήνα, η Ναυτική Εβδομάδα. Αυτή λοιπόν ήταν η εξέδρα των εκδηλώσεων.
Θυμάμαι επίσης σε αυτές τις εκδηλώσεις, την ομάδα της Τρίγλιας, να παίζει ποδόσφαιρο με άνδρες του Λιμεναρχείου, αλλά και πόλο, ακριβώς δίπλα στην εξέδρα, στην πλευρά προς την παραλία.
Τα βράδια ερχόντουσαν καλλιτέχνες και τραγουδούσαν, έπαιζαν θέατρο - κουκλοθέατρο και πολλές άλλες εκδηλώσεις.
Αν, δεν κάνω λάθος, την οργάνωναν το Λιμενικό Ταμείο σε συνεργασία με το Λιμεναρχείο και το υπ. Ναυτιλίας.

Η «Ναυτική Εβδομάδα» καθιερώθηκε και εορτάζεται από το 1933, κάθε χρόνο στην αρχή και ανά διετία αργότερα, με εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα, χωρίς αναφορά σε... κάποιο συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός.


Σε μία πρόχειρη αναζήτηση στο Google είδα ότι ο θεσμός αυτός συνεχίζεται, αν και ορισμένα δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι έπαψε να διοργανώνεται.

[Αντώνης Λαζαρής]

Μια πανέμορφη carte-postale από το Αρχείο του Στάθη του Δημητρακού.

Το γραφικό λιμανάκι της Ραφήνας λίγο μετά τα μέσα της δεκαετίας του '60.

Βρισκόμαστε στα 1966-1967 και βλέπουμε στην carte-postale την πρώτη από τις δύο παραλίες που υπήρχαν και δεν υπάρχουν πια.
Είναι η παραλία που την αποκαλούσαν "του Μπενάκη", ή "τα Σκαλάκια".

Η επόμενη παραλία ήταν η παραλία "του Βούλγαρη".
Τις δύο παραλίες τις χώριζε ένας βράχος, όπου βρισκόταν η "Μύτη της Γριάς".

Το πλοίο στο βάθος είναι το "Έλενα Π" του Παγουλάτου, το πρώτο επιβατηγό/οχηματαγωγό που από το 1965 σύνδεε το λιμάνι της Ραφήνας με τα λιμάνια της Καρύστου, της 'Ανδρου και της Τήνου.


Ας μεταφέρουμε εδώ ορισμένα εξαιρετικά σχόλια που συνόδευσαν τη φωτογραφία αυτή στο ανέβασμά της στο Facebook.


Η Σωσώ Λέου έγραψε:

"Είναι η παραλία αμέσως δίπλα από το Τελωνείο.
Η Μύτη της Γριάς τη χώριζε από του Βούλγαρη, που δε ξέρω γιατί τη λέγαν έτσι. Ήταν η αγαπημένη μου παραλία γιατί πηγαίναμε από του Βούλγαρη κολυμπώντας και τρυπώναμε και παίζαμε στις υπέροχες σπηλιές που σχημάτιζαν τα βράχια κάτω από τη μύτη της Γριάς, όταν βέβαια δεν είχε κύμα γιατί τότε η θάλασσα "έβγαζε φίδια", δεν πλησίαζες.
Η καλύτερη εποχή για ν' απολαύσεις αυτές τις βραχώδεις παραλίες, που έκαναν τη Ραφήνα μοναδική, ήταν νωρίς λίγο πριν τελειώσει ο Μάης, αρχές Ιούνη και μετά.
Γράφαμε τα διαγωνίσματα του τέλους της χρονιάς και τρέχαμε για μπάνιο μετά.
Δεν είχαν αρχίσει και τα μελτέμια.

Η Ραφήνα πλήρωσε βαρύ τίμημα στην "ανάπτυξη" που ευαγγελίζονται και σήμερα ακόμα πολλοί.
Η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος, κυρίως στο παραλιακό μέτωπο, ήταν και είναι καθοριστική.
Kαι να πεις πως έφερε σημαντικά οφέλη στο τόπο;
Όχι τουλάχιστον όσα διαφήμιζαν παλαιοί και νέοι υποστηρικτές της "ανάπτυξης" αυτής.
Ας δούμε τι θα σώσουμε από δω και πέρα. Μου θυμήσατε πολλά αλλά σταματώ εδώ γιατί παρασύρθηκα".


Η Ελένη Μάρκου έγραψε:

"Εμείς αυτή την παραλία τη λέγαμε τα Σκάλακια, γιατί είχε σκαλιά, τουλάχιστον στο μεγαλύτερο μερος, για να κατέβεις. Ήταν η παραλία των γονιών μας.
Γενικά σε εμάς, παιδιά τότε, δεν άρεσε γιατί είχε πολλές μεγάλες πέτρες και γλιστερές στον βυθό, αλλά κι επειδή η ζωή ήταν στη διπλανή παραλία, στου Βούλγαρη ή Άγιο Νικόλαο.
Ευτυχώς κάποια στιγμή μεταφερθηκαμε εκεί!"

Οι αναμνήσεις είναι υπέροχες. Είναι υπέροχο να διαβάζεις όλα αυτά τα βιώματα. Είναι θλιβερό ότι όλα αυτά αποτελούν, πια, παρελθόν. Το λιμάνι δεν έπρεπε να επεκταθεί και ναμετατρέψει τούτο τον Παράδεισο των αναμνήσεων σε κρανίου τόπο.
Η ίδια η Ραφήνα κέρδισε πολύ λιγότερα από όσα υπόσχονταν οι αρμόδιοι.
Και τώρα, 30-35 χρόνια μετά, τα ίδια λανθασμένα αναπτυξιακά σχέδια ετοιμάζονται επί χάρτου.
Η επανάληψη του λάθους είναι ασυγχώρητη ενέργεια".



Ο Παναγιώτης Στρούβελης έγραψε:

"Αυτή ήταν η πρώτη παραλία, αμέσωςμετά το λιμάνι, πιό δημοφιλής όμως ήταν η δεύτερη κάτω από την "Μύτη της Γριάς", που κατ' εμέ κατέστρεψαν άδικα.
Αυτή η δεύτερη λοιπόν παραλία είχε ζωή όλο το 24ωρο, από τα ξημερώματα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία για μπάνιο, μετά νεολαία και μανάδες με τα παιδιά και το βραδάκι τα ζευγαράκια. Στα διακόσια μέτρα περίπου υπήρχε ένας ύφαλος, όπου αξέχαστες θα μείνουν οι κόντρες των νέων να πάνε πρώτοι εκεί.
Και στις δύο αυτές παραλίες η πρόσβαση γινόταν με σκαλοπατάκια, στην αρχή χωμάτινα και στην δεύτερη αργότερα με μπετόν. Οι Ραφηνιώτες τιμούσαν αυτες τις παραλίες, γιατί ήταν πιο κοντά στο χωριό και δεν είχαν κόσμο πολύ, όπως η πλαζ που γινόταν το αδιαχώρητο".