1. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ 1900-1901

[Μάκης Αποστολάτος]

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Όπως αναφέρεται στον πρόλογο της ενότητας των ανταποκρίσεων στην εφημερίδα «Κωνσταντινούπολις», είχα ερευνήσει το Β' εξάμηνο του 1901 των φύλων, χωρίς να βρω ανταπόκριση από Τρίγλια. Την 21/12/21 συνέχισα την έρευνα και στο Α' εξάμηνο με αποτέλεσμα μα βρω 3 ανταποκρίσεις από Τρίγλια και μια από Προύσα που αφορά στη Μητρόπολη Προύσας και είναι πολύ σημαντική. Συνέχισα την έρευνα και στο 1900, χωρίς να βρω ανταπόκριση από Τρίγλια. Για λόγους που σχετίζονται με γεγονότα τα οποία επαναλαμβάνονται κατ' έτος (γιορτές Χριστουγέννων-Φώτων, Ετήσιο μνημόσυνο Γεωργίου Ζαρίφη κλπ), θεώρησα σκόπιμο να προταχθούν αυτές οι ανταποκρίσεις, σε σχέση με αυτές του 1902 που έχουν ήδη αναρτηθεί στο forum.

Στην πρώτη ανταπόκριση του 1901 από την Τρίγλια, που δημοσιεύθηκε στο φύλλο 28 της Τετάρτης 5 Φεβρουαρίου 1901 της εφημερίδας «Κωνσταντινούπολις», ο συντάκτης υπογράφει με «Μ» και περιγράφει με λεπτομέρειες:

1)   Τον καιρό που επικρατούσε στην Τρίγλια στην περίοδο των εορτών 1900-1901, αλλά και τη γρίπη (ινφλουέντζα) που ταλαιπώρησε αρκετούς κατοίκους της, για εβδομάδες,
2)   Τα κάλαντα που έψαλλαν τα παιδιά τις γιορτινές μέρες και, ειδικά, της Πρωτοχρονιάς που ήταν η αρχή του 20ου αιώνα,
3)   Τη λειτουργία των Φώτων σε μονοκλησιά στον Άγιο Γεώργιο Κάτω, με τον Μητροπολίτη Προύσας, την ρίψη του σταυρού στη θάλασσα και την παράδοσή του στη Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα προκειμένου να μαζευτούν χρήματα για τα άπορα παιδιά,
4)   Τη λειτουργία, την επομένη, στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου με τον Μητροπολίτη Προύσας,
5)   Την επάνοδό του την 13/1 για τη λειτουργία στη Μητρόπολη της Τρίγλιας και την προαγωγή σε αρχιμανδρίτη του ιερέα Βασιλείου Ιωαννίδη της εκκλησίας Αγίου Γεωργίου Κάτω,
6)   Τις δύο θεατρικές παραστάσεις που δόθηκαν με τους αυτοσχέδιους Τριγλιανούς ηθοποιούς, οι οποίες είναι διαφορετικές από εκείνες που αναφέρει ο Αλέξανδρος Μουμτζής στην «Αυτοβιογραφία» του, αλλά με κοινούς αυτοσχέδιους ηθοποιούς, όπως πχ ο Αλέξανδρος Τιτάγκος, υποδηματοποιός, αλλά και λαμπρός ηθοποιός, και
7)   Το έργο της κατασκευής της αμαξιτής οδού Μουδανιών-Μιχαλητσίου, για το οποίο εργάστηκαν Τριγλιανοί, για 5 χιλιόμετρα στον εργολάβο που το είχε αναλάβει.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΑΝΑ ΤΑΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ

Εν Τριγλία, 2 Φεβρουαρίου 1901,

(Μ) Ουδέν ιδιαίτερον σπουδαίον αφορών εις την ημετέραν κωμόπολιν έχω να γράψω υμίν. Ο καιρός καθ' όλον το δεκαπενθήμερον  ήτο ελεεινός, βροχαί συνεχείς, και κατόπιν ευρέθημεν εν πλήρει χειμώνι, εν μέσω χιόνων και πάγων αγρίως πνέοντος του βορρά. Κατ' αυτάς μετεβλήθη ο καιρός  και έχομεν ασυνήθη εαρινόν καιρόν, η δε ινφλουέντζα κατά κακήν μοίραν επισκέπτεται ουκ ολίγους και η επίσκεψίς της διαρκεί επί εβδομάδας, ευτυχώς ευρίσκεται ήδη εις ύφεσιν.

Τας κοσμοσωτηρίους ημέρας των Χριστουγέννων διήλθομεν εν φαιδρότητι και χαρά προς πείσμα του γερο χειμώνος και προ πάντων της ινφλουέντζας, οι δε παίδες περιφρονούντες τον τε λευκοπώγωνα γέροντα και την επικατάρατον λεγομένην Δ ά γ κ α ν έκρουον τας θύρας ψάλλοντες το επίσημον της ημέρας ωσαύτως και το γνωστόν τ ρ α γ ο ύ δ ι του Άγιου Βασίλη πολιούχου της Καισαρείας, οι οχληροί ούτοι επιδρομείς των συνοικιών όρθρου βαθέος κρούοντες εν φωναίς και άσμασι τας θύρας ημών ανήγγελον το επίσημον της ημέρας, καθ' ην το μέγα της οικονομίας εξεπληρώθη μυστήριον δια της ενανθρωπίσεως του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Μετά της αυτής ζωηρότητος και χαράς εωρτάσθη και η πρώτη του νέου έτους  και του κ' αιώνος.

Και η κατάδυσις του σταυρού εν τη θαλάσση εγένετο μετά της συνήθους επιβλητικότητος και μεγαλοπρεπείας. Από της 12ης αρκετόν πλήθος συρρεύσαν και εκ των εξ ενοριών κατέκλυζε τον ευρύν ναόν του Αγίου Γεωργίου, των λοιπών ναών μη λειτουργούντων κατά την ημέραν ταύτην, ένεκα της μ ο  ν ο κ λ η σ ι ά ς. Μετά το τέλος της λειτουργίας και την των ευχών ανάγνωσιν, άπαν το εκκλησίασμα, προπορευομένων των εξαπτερύγων, λαβάρων, ψαλτών και ιερέων και της Α.Σ του αγίου Προύσης, ενδυσαμένου την χρυσοποίκιλτον αρχιερατικήν στολήν, εξεκίνησε προς την παραλίαν, ένθα ερρίφθη ο σταυρός εις την θάλασσαν και ανελήφθη εξ αυτής υπό 10-12 περίπου νέων ρωμαλέων και σφριγώντων, ους καλούμεν Δελφίνας της θαλάσσης. Τούτον ασπασθέντες εναλλάξ παρέδωκαν τη ενταύθα Φιλεκπ. Αδελφότητι σκοπούση των περίθαλψιν απόρων παίδων αμφοτέρων των σχολείων. Απερίγραπτος η χαρά, ήτις εζωγραφείτο επί του προσώπου πάντων δια το μεγαλείον της ημέρας και της πανδήμου ταύτης εορτής.

Εκ των πρώτων επισκεψαμένων την Α.Σ. ην η σεβαστή δημογεροντία, οι διδάσκαλοι και πολλοί πρόκριτοι της καθ' ημάς κωμοπόλεως. Την επιούσαν η Α.Σ. ελειτούργησεν εις την ενορίαν του Αγίου Ιωάννου, ένθα ο αρχιδιάκονος της ιεράς μητροπόλεως κ. Νεόφυτος μετά την ανάγνωσιν του ιερού Ευαγγελίου ωμίλησε μετά της χαρακτηριζούσης αυτόν στωμυλίας περί «φιλαδελφείας», κατακηλήσας άπαν το εκκλησίασμα. Μετά την απόλυσιν της εκκλησίας η Α.Σ. απήλθεν εις Προύσαν χάριν των εορτών του Βαϊραμίου. Επανακάμψασα δε την παρασκευήν εις τας 13, την μεθεπομένην κυριακήν ετέλεσεν την θείαν μυσταγωγίαν εν τη εκκλησία της μητροπόλεως, ένθα επίσης ηκούσαμεν τον αρχιδιάκονον μετά το πέρας του Ευαγγελίου να εκφωνή λόγον λαμπράν εμποιήσαντα τοις πάσιν εντύπωσιν. Εν τη λειτουργία ταύτη ετέλεσε και την εις αρχιμανδρίτην  προχείρησιν του εφημερίου της ενορίας του αγίου Γεωργίου (Κάτω) παπά Βασιλείου Ιωαννίδου, κληρικού εναρέτου και ειδότως τα καθήκοντα αυτού. Την επαύριον επισκεφθείς μετά του αρχιδιακόνου τα κάλλιον εφέτος λειτουργούντα ημών εκπαιδευτήρια απήλθε προπεμφθείς μέχρι της παραλίας.

Και ημείς ενταύθα δεν στερούμεθα θεατρικών παραστάσεων, διασκεδάζοντες ούτως ειπείν, την ανίαν μας. Εδιδάχθη το πρώτον το δράμα «Ο Δον Καίσαρ του Βαζάν», και η κωμωδία «Η κακή ώρα» διεκρίθησαν ιδία εν τη κωμωδία ο Α. Τιτάγκος, Α. Βελιτσάρης, και Κ. Ιωάννου. Εν δε τω δράματι οι κ.κ. Επ Καλαμαράς, Β. Τακάς, Κ. Στέργιος. Σταύρος Μποτός, Δημήτριος Ιωαννίδης, Δημ. Μαστραλέξης, Απόστολος Παναρέτου, Γεώργιος Τακάς κλπ, άπαντες αυτοσχέδιοι ηθοποιοί. Το συναχθέν εκ των εισιτηρίων ποσόν προώρισται προς όφελος των Σχολείων.

Η κατασκευή της από Μουδανίων εις Μιχαλήτσιον αμαξιτής οδού, διερχομένης δια Τργλίας, προχωρεί οσημέραι υπό την δραστηρίαν επιστασίαν του βοηθού μηχανικού Τσερκέζ Οσμάν εφέντη, γιγαντιαίοις βήμασιν. Ήδη σχεδόν έφθασεν εις το τέρμα, εργασθέντων μετά παραδειγματικής προθυμίας των κατοίκων Τριγλίας επί διάστημα πέντε σχεδόν χιλιομέτρων. Την αποπεράτωσιν της ειρημένης οδού ανέθηκεν η Σ.Α. Κυβέρνησις εις εργολάβον.