Αποστολέας Θέμα: ΚΕΝΤΡΟ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΒΙΘΥΝΙΑΣ-ΜΕΡΟΣ Β'  (Αναγνώστηκε 171 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 12
  • -Λαμβάνω: 64
  • Μηνύματα: 180
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Παρουσιάζ εται το Β' Μέρος της Προφορική ς Παράδοσης, από τους 4 πληροφορη τές, για την Τρίγλια.
Υπενθυμίζ ω ότι, σ΄αυτό το κείμενο έχω μεραφέρει πιστά όλα τα δελτία, που αφορούν στην Τρίγλια, δηλαδή αφενός τα δακτυλογρ αφημένα από το ΚΜΣ που αποτελούν τον οδηγό που έδινε το ΚΜΣ στους συνεργάτε ς του για να ακολουθού ν την ίδια διαδικασί α με τους πληροφορη τές για όλους τους οικισμούς της Μ. Ασίας, αφετέρου τα χειρόγραφ α δελτία που συνέταξαν οι συνεργάτε ς μετά τις συνεντεύξ εις τους με τους πληροφορη τές.

Στους επόμενους οικισμούς,που θα ακολουθήσ ουν, δεν περιέλαβα τα δελτία-οδηγίες του ΚΜΣ.




ΚΜΣ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ-ΜΕΡΟΣ Β'


Κεφ. Η’ (Μαχαλάδες, Νερά, Σπίτια, Εκκλησίες κλπ)
Εσωτερική μορφή του χωριού
1.   Το πράσινο του χωριού               
2.   Μαχαλάδες, Δρόμοι, Πλατείες, Χοροστάσι α, Αλώνια      4 ½ 
3.   Νερά: Ρέμα, Βρύσες, Πηγάδια, Στέρνες            2 ½
4.   Σπίτια                        1 ½
5.   Εκκλησίες, Παρεκκλήσ ια, Ξωκλήσια, Μοναστήρι α, Αγιάσματα   25
6.   Νεκροταφε ία                     3
7.   Σχολεία, Δάσκαλοι και Δασκάλισσ ες               4
8.   Άλλα χτίσματα: Τζαμιά, Χάνια, Μαγαζιά, Καφενεία, Λουτρά      1

1. ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σελ. 116)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Στο χωριό μέσα πράσινο δεν είχαμε, τα σπίτια ήταν πυκνά-πυκνά. Μόνο στην πλατεία της Μητρόπολη ς είχε έναν πλάτανο και στις άλλες πλατείες από λίγα κυπαρίσσι α και που και που  καμιά μουριά. Δεν υπήρχε χώρος νάχουν περιβολάκ ια τα σπίτια.

2. ΜΑΧΑΛΑΔΕΣ (σελ. 117-118)
Νικόλαος Καμίνης, Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Επειδή το χωριό ήταν σε πλαγιά και το πάνω μέρος έρχονταν ύψωμα και λίγο απότομα, λεγόταν Επάνω μαχαλάς, και το κάτω μέρος, που ήταν πιο ήπιο, Κάτω μαχαλάς. Τον Κάτω μαχαλά τον έκοβε ο ντερές στη μέση. Ο Επάνω μαχαλάς δεν ήταν δρόμος του ντερέ.

Καθένας από τους μαχαλάδες τούτους χωρίζοντα ν σε τρεις ενορίες, κάθε ενορία με την εκκλησία της.

Στον Επάνω μαχαλά έπεφταν οι ενορίες ή συνοικίες του Επάνω Άι Γεώργη που λεγόταν και Καλdερίμ μαχλεσί, της Παντοβασί λισσας ή Κεμέρ (τοξοκαμάρ α) μαχλεσί, και του Άϊ Δημήτρη ή Τσαρdάκ (πρόχειρο υπόστεγο) μαχλεσί.

Στον Κάτω μαχαλά ήταν η Παναγία ή Μεϊdάν (Meydan= πλατεία) μαχλεσί, ο Άϊ Γιάννης ή Μουζεβίρ (Muzevir= ψεύτης) μαχλεσί  και ο Κάτω Άϊ Γιώργης ή Σελβέ (Selvi= κυπαρίσσι) μαχλεσί.

Ο Τουρκομαχ αλάς ήταν χώρια, οι Τούρκοι κάθονταν γύρω στο τζαμί. Δεν είχε ξέχωρο όνομα η συνοικία τους, Τουρκομαχ αλά το λέγαμε. Τα μισά σπίτια πέφταν στον Επάνω μαχαλά και τα μισά στον Κάτω.
 
2Α ΔΡΟΜΟΙ (σελ. 119)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)

Οι δρόμοι του χωριού ήταν καλdερίμι α (πλακοστρω μένοι), κι όπως είχαν κλίση, το νερό της βροχής έφευγε κατευθεία ν.

Τη νύχτα, είχε φανάρια σε κάθε γωνιά και φωτίζοντα ν, περνούσε ο πασβάντης (νυχτοφύλα κας) και τ’ άναβε. Αυτός χτυπούσε και το μπαστούνι του στις πλάκες και έδινε την ώρα. Για τις ολόκληρες ώρες κτυπούσε από μία, για τις μισές έσερνε το μπαστούνι χάμω. Από τρεις η ώρα, αλά Τούρκα (περίπου 9 μμ), άρχιζε και χτυπούσε ως το πρωί.

2Β ΠΛΑΤΕΙΕΣ (σελ. 120-121)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)
Το κέντρο του χωριού ήταν η πλατεία της Μητροπόλε ως, το Μεϊdάνι (πλατεία) που λέγαμε, δίπλα στο ρέμα. Εκεί ήταν πατωμένο το ρέμα, φάρδαινε κι ο δρόμος και γινόταν σαν πλατεία. Είχε κι ένα μεγάλο πλάτανο εκεί.

Τα καφενεία, τα μαγαζιά ήταν σ’ αυτή την πλατεία, εδώ γινόταν η αγορά, από εδώ κι από κει του ποταμού ήταν τα μπακάλικα, έρχονταν κι οι Τούρκοι, φέρναν τα προϊόντα τους και τ’ απλώναν εκεί μπροστά.

Ήταν κι άλλη πλατεία, Μεϊdάνι τη λέγαμε κι αυτή, 10 σπίτια απόσταση από την άλλη. Παλιό Τούρκικο νεκροταφε ίο ήταν αυτό κι ο δρόμος του Μιχαλιτσι ού το έκοψε στη μέση, έγινε πλατεία. Είχε και κυπαρίσσι α εκεί, πήγαιναν τα παιδιά και παίζαν.

Μετά από τούτο το Μεϊdάνι  ο δρόμος περνούσε μια ξύλινη γέφυρα και μετά φάρδαινε πάλι λίγο, γινόταν μια ανοιχτοσι ά, το Σεργί (Sergi= υπαίθρια έκθεση εμπορεύμα τος) που λέγαμε. Είχε κι εκεί πεντέξη κυπαρίσσι α και πεντέξη τούρκικα μνήματα.

Χοροί δε γίνονταν στις πλατείες του χωριού. Εμείς χορεύαμε έξω, στα πανηγύρια που πηγαίναμε .

3. ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σελ. 122-124)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Το χωριό μας είχε πολλά νερά, και τότε που ήρθε ο ελληνικός στρατός στα μέρη μας, με το ιππικό, προτίμησα ν να ‘ρθούν σε μας, αντί να πάνε στα Μουδανιά, γι’ αυτό το λόγο.

Στο μαχαλά του Άϊ Γιάννη ήταν ο Τσαούς τσεσμές, κοντά στις πόρτες του ντερέ, 50-60 βήματα παραπέρα. Αυτή η βρύση είχε τρεις κάνουλες, νύχτα-μέρα έτρεχε μέσα σε δυό γούρνες μαρμάρινε ς, η μια μακρυά κι η άλλη στρογγυλή, πολύ αρχαία, από τη μια έτρεχε στην άλλη.

Στον ίδιο μαχαλά, λίγο παρακάτω, ήταν μια άλλη βρύση, του Δούλου το πετόνι που λέγαμε. Πετόνι στη γλώσσα μας θα πει βρύση. Φτωχική βρύση ήταν και είχαν να λένε ότι την έκτισε ο δούλος του Τσαούση. Θα ήταν κανένας Τούρκος αυτός ο Τσαούσης που έκτισε τη μεγάλη βρύση, που έμεινε με τ’ όνομά του.

Ο Άϊ Γιώργης ο Κυπαρισσι ώτης είχε μπροστά στην εκκλησία μια βρύση.

Στης Παναγίας το μαχαλά ήταν του Μπούφου το πετόνι και μια άλλη με μεγάλο τεπόζιτο, το Χαζενέ (Hazne= τεπόζιτο), που λέγαμε.

Η συνοικία του Άϊ Γιώργη, του Κάτω, είχε δύο βρύσες. Κι έξω από την Παντοβασί λισσα είχε βρύση.

Ο μαχαλάς του Άϊ Δημήτρη είχε βρύση έξω από το σχολειό, τα παλιά τα χρόνια ήταν εκεί το Νηπιαγωγε ίο.

4. ΣΠΙΤΙΑ (σελ. 125-126)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Τα σπίτια ήταν πυκνά-πυκνά, απανωτά, άμα ήθελαν καμιά φορά να δανειστού ν κανένα ψωμί οι γειτόνισσ ες  το παίρναν από το παράθυρο, χέρι με χέρι.

Τα περισσότε ρα ήταν ξύλινα, είχε και πέτρινα, τα νεώτερα γίνονταν πέτρινα. Μέσα στο σπίτι ήταν κι ο γάιδαρος, κι η κοπριά, και τα προϊόντα κι οι άνθρωποι.

Είχαμε και δίπατα, τα περισσότε ρα, και τρίπατα. Κάτω ήταν τα ζώα, τα προϊόντα, κανείς δεν κοιμόταν, ήταν η αποθήκη κάτω.

Το δεύτερο πάτωμα, το σερβανί που λέγαμε, είχε τα δωμάτια του ύπνου, ιδίως για το χειμώνα, γιατί το καλοκαίρι βάζαμε τα κουκούλια στο σερβανί, θέλουν αέρα αυτά, χαμηλά δεν γίνονται. Και μας έβγαζε έξω το κουκούλι, άλλος κοιμόταν κάτω απ’ τη σκάλα, άλλος πίσω από την πόρτα. Καλοκαίρι βλέπεις.

Στο σερβανί στεγνώναμ ε και τους καρπούς, ήταν αερικό.

Τα τρίπατα είχαν το σερβανί στον 3ο όροφο, όσο πιο ψηλά τόσο πιο καλά για το κουκούλι.

5 ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

ΑΪ ΓΙΑΝΝΗΣ (σελ. 127)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)-Βασίλειος Κολλυβίδη ς (Ραφήνα)

Ο Άϊ Γιάννης ήταν στον Κάτω μαχαλά, πέτρινη μεγάλη εκκλησία, λίγο μεγαλύτερ η από της Παναγίας δηλαδή τη Μητρόπολη .

Δεν είχε κουμπέ (τρούλο), κανονική στέγη, δίρριχτη, είχε όμως μεγάλο ωραίο καμπαναρι ό.

Κι αυτήν οι πατεράδες μας τη κτίσαν, δεν ήταν παλιά.

ΕΠΑΝΩ ΑΪ ΓΙΩΡΓΗΣ ή ΑΪ ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ ΩΤΗΣ (σελ. 128-129)
Νικόλαος Καμίνης-Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Αυτή η εκκλησία λεγόταν Επάνω Άϊ Γιώργης, επειδή ήταν στον Επάνω μαχαλά, για να ξεχωρίζει από Κάτω Άϊ Γιώργη, πού ήταν στον Κάτω μαχαλά. Πριν ήταν αυτού παλιά εκκλησία, ποιος ξέρει ποιας εποχής και κάηκε. Άλλοι λένε εμείς την γκρεμίσαμ ε, δηλαδή οι πατεράδες μας, γιατί ήταν μικρή και χαμηλή.

Την ξανακάναν ε καινούργι α, πέτρινη, ωραία εκκλησία. Σ' αυτήν κάνανε και κουμπέ (τρούλο). Θα έπαιρνε ίσαμε 400 ανθρώπους .

Είχαν σκοπό να κάνουν και καμπαναρι ό, και μάλιστα δυό, γιατί ξεκινούσα ν δύο σκάλες μέσα από το Ιερό, μια από δω και μία από κει, αλλά έμειναν μισές.

Τώρα γιατί λεγόταν και Κυπαρισσι ώτης αυτός ο Άϊ Γιώργης, ποιος ξέρει! Έτσι το παραδοθήκ αμε εμείς.

ΚΑΤΩ ΑΪ ΓΙΩΡΓΗΣ (σελ. 130)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Την εκκλησία αυτή τη λέγαμε ο Κάτω Άϊ Γιώργης για να την ξεχωρίζου με από τον Απάνω Άϊ Γιώργη που ήταν στον Επάνω μαχαλά, ενώ αυτή ήταν στον Κάτω.

Ήταν πέτρινη, μεγάλη εκκλησία, μεγαλύτερ η από τον Απάνω Άϊ Γιώργη, δυό φορές το χρόνο γινόταν μονεκκλησ ιά εκεί χωρούσε όλο το εκκλησίασ μα.

Εμείς χτισμένη τη φτάσαμε αυτή την εκκλησία, ίσως να χτίστηκε στον καιρό των παππούδων μας.

Καμπαναρι ό δεν είχε, γιατί ήταν κοντά στο Διοικητήρ ιο, δεν άφηναν οι Τούρκοι, τους ενοχλούσε η καμπάνα. Είχε μόνο σήμαντρο κι αυτό χτυπούσαν .

ΑΪ ΔΗΜΗΤΡΗΣ (σελ. 131)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο ΆΪ Δημήτρης ήταν μια μικρή εκκλησία στο Τσαρδάκ μαχλεσί, κτισμένη πάνω σε τέσσερις στύλους, από κάτω περνούσε δρόμος. Σα γέφυρα ήταν κι από πάνω, στο πάτωμα, ήταν η εκκλησία. Είχε σκάλα ξύλινη κι ανέβαινες επάνω. Δε φαινόταν ότι ήταν εκκλησία, έμοιαζε σα σπίτι. Φαίνεται ότι κτίστηκε σ’ εποχή που απαγορεύο νταν οι εκκλησίες, στον παππούδων μας τον καιρό, ίσως και πιο πριν.

Με πλίθους ήταν κτισμένη, και θα χωρούσε ίσαμε 60-80 ανθρώπους . Καμπαναρι ό δεν είχε. Ύστερα κρέμασαν μια μικρή καμπάνα στο παράθυρο.

ΠΑΝΑΓΙΑ (σελ. 132)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς (Ραφήνα)

Η κεντρική μας εκκλησία, η Μητρόπολη, ήταν η Παναγία στο Μεϊδάν μαχλεσί. Αυτήν την κτίσαν οι πατεράδες μας.

Πέτρινη ήταν και χωρούσε περίπου 250-300 ανθρώπους, είχε και καμπαναρι ό.

Κουμπέ (τρούλο) δεν είχε, η στέγη ήταν δίρριχτη. Καμιά από τις καινούργι ες εκκλησίες , εκτός από τον Επάνω Άϊ Γιώργη, δεν είχε κουμπέ, ούτε τοιχογραφ ίες, όλες κινητές εικόνες.

Λειτουργο ύσε τακτικά.

ΠΑΝΤΟΒΑΣΙΛΙΣΣΑ (σελ. 133-134)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Η Παντοβασί λισσα ήταν ιστορική εκκλησία, βυζαντινή, όλο ψηφιδωτά μέσα. Είχε και κουμπέ και καμπαναρι ό.

Διατηρούν ταν καλά στην εποχή μας, δεν ήταν πολύ μεγάλη, αλλά όμορφη εκκλησία.

Από την εκκλησία στα σπίτια είχε τοξοκαμάρ ες κι’ από κάτω περνούσε δρόμος. Παλιότερα φαίνεται πως ακουμπούσ αν σε κελλιά οι καμάρες τούτες, γιατί ήταν Μοναστήρι κι η Παντοβασί λισσα. Στην εποχή μας δε σώζονταν κελλιά, η εκκλησία μόνο.

Συγκοινων ούσε η Παντοβασί λισσα με υπόγεια σήραγγα με τη Μονή του Αγίου Στεφάνου ή Χηνολάκκο υ, υπήρχε η σήραγγα και στην εποχή μας, αλλά ποιος μπήκε!

Υπήρχαν και οι τρύπες απ’ όπου κατέβαινα ν, με μαρμάρινο καπάκι. Λέγαν ότι εν καιρώ επιδρομών κατέβαινα ν εκεί οι καλόγεροι .
Μέσα στην εκκλησία, από κάτω ήταν αγίασμα, ένα πηγάδι.

Τη λέγαν Δωδεκαμαρ μαρούσα αυτή την εκκλησία, γιατί είχαν βρει 12 μεγάλα μάρμαρα στη βάση του τοίχου, τα’ ανακάλυψα ν κάτι περίεργοι, κάτι περιηγητέ ς. Τρίγλια πάντως δεν ακούσαμε να ονομάζετα ι (απάντηση σε σχετική πληροφορί α από τη βιβλιογρα φία).

ΑΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ (σελ. 135)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Η Αγία Επίσκεψις ήταν στη συνοικία του Επάνω Άϊ Γιώργη. Πριν ήταν εκκλησία και λειτουργο ύσε και κάηκε το 1895. Έμεινε η εικόνα και κάτι άλλα, και κτίσαν ένα παρεκκλήσ ι πέτρινο και τάβαλαν μέσα.

Την εικόνα τη φέραμε εδώ, την πήραν στο Βυζαντινό Μουσείο και δε μας τη δίνουν.

5Α ΠΑΡΕΚΚΛΗΣ ΙΑ
ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΔΑΝΙΗΛ (σελ. 136)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο Προφήτης Δανιήλ ήταν στον μαχαλά του Άϊ Γιάννη παρεκκλήσ ι μικρό, 4Χ4 μ παλιό. Πέτρινο ήταν, είχε ένα γεφυράκι και κατέβαινε ς στο παρεκκλήσ ι με μερικά σκαλιά. Είχε και ιερό και μερικές κινητές εικόνες.

Λειτουργο ύσε μια φορά το χρόνο, ανήμερα ή αν ήθελε κανένας κι άλλες φορές κάναν κομμάτι αγιασμό, καμιά παράκληση .

5Β ΞΩΚΛΗΣΙΑ
ΑΪ ΘΟΔΩΡΟΣ (σελ. 137)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο Άϊ Θόδωρος ήταν δίπλα στο χωριό, προς τα Κρεμνά, κοντά στην παραλία, σχεδόν γειτόνευε με τα τελευταία σπίτια του χωριού προς τα κει.
Ήταν ένα εκκλησάκι μικρό 10Χ8 μ, χαμηλό, αλλά στην ανάγκη χωρούσε πολλούς, κάποια χρονιά που έπεσε χαλάζι στην πανήγυρι, χωρέσαν μέσα όλες οι παρέες.

Πέτρινο εκκλησάκι ήταν, παλαιό, εμείς το βρήκαμε εκεί. Κι ένα πηγάδι κάναν ύστερα, δεν ήταν αγίασμα. Λίγες εικόνες φορητές είχε.

Πανηγύριζ ε το Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων, πρώτη μέρα τα Ορθοδοξία ς, πήγαινε ο κόσμος. Προπάντων πήγαιναν οι νύφες που παντρεύον ταν τις Αποκριές, πρώτο τους πανηγύρι ήταν μετά το γάμο.

5Γ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ Α
ΑΪ ΓΙΑΝΝΗΣ (σελ. 138-140)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο Άϊ Γιάννης ήταν παλιό Μοναστήρι, μιαν ώρα από την Τρίγλια, προς τη Δύση, στην παραλία,  Άϊ Γιάννης της Κλίμακας, έτσι ονομαζότα ν στα συναξάρια .

Λεγόταν και Μονή Πελεκητής, ο κόσμος έλεγε:  Άϊ Γιάννης Πελεκητής .

Ακούγαμε από τους παλιούς ότι εκεί ήταν η πέτρα που κόψαν τον Άϊ Γιάννη το Θεολόγο, και δεν ξέρουμε ποιος επιτήδειο ς δικός μας την πούλησε. Είχαν να πουν ακόμα, ότι απ’ αυτή τη Μονή πήρε ο αυτοκράτω ρ (δεν μπορούσαν να προσδιορί σουν ποιος) 40 καλογέρου ς και τους έκοψε, γιατί ήταν εικονολάτ ρες, στα παλιά τα χρόνια.

Αυτό ήταν πατριαρχι κό Μοναστήρι, αλλά μετά το Σύνταγμα  το πήρε η δική μας κοινότητα .

Η εκκλησία ήταν καλή, παλιά μεν εκκλησία αλλά πέτρινη διατηρούν ταν καλά, θα χωρούσε ίσαμε 150-200 ανθρώπους . Πάνω από την πόρτα είχε επιγραφή που άρχιζε: “Ο πανδαμάτω ρ χρόνος …”, αλλά το υπόλοιπο ποιος το θυμάται! Στο εσωτερικό είχε και τοιχογραφ ίες και φορητές εικόνες. Καμπαναρι ό δεν είχε, ήταν κρεμασμέν η στον τοίχο η καμπάνα.

Είχε δωμάτια ολόγυρα, η μια πλευρά ήταν καμένα, κατεστραμ μένα. Από την άλλη είχαν μείνει μερικά, αλλά διόρθωσε αρκετά κατόπι ο ηγούμενος, είχε ξυλεία μπόλικη αυτού. Έμενε μέσα, στις μέρες μας ένας ηγούμενος, ιερομόναχ ος, με την οικογένει ά του, με τα παιδιά του, ο παππα-Δημήτρης, στο ηγουμενιό . Και εργάτες μέναν στα κελλιά για τα κτήματα, πήγαινε και κόσμος για διασκέδασ η, μέναν εκεί. Πανηγύριζ ε στις 8 Μαίου, είχε νερά τρεχούμεν α, πλατάνους .

Πίσω από το Μοναστήρι, είχε και μάντρα με αγελάδες και πρόβατα, ήταν του Μοναστηρι ού. Το χρόνο έκαμαν και 30-40 χιλιάδες οκάδες ελιές, από τα κτήματα που ανήκαν στη Μονή.

ΜΟΝΗ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ή ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΜΗΔΙΚΙΟΥ (σελ. 141-144)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Το Μοναστήρι των Πατέρων ή των Αγίων Πάντων λεγόταν και Μονή του Μηδικίου ή του Αγίου Μηδικίου. Αυτό το κτίσαν οι Πατέρες επιστρέφο ντας από την 7η Οικουμενι κή Σύνοδο, για τούτο ονομάστηκ ε Μονή των Πατέρων. Τώρα, γιατί λεγόταν και Μονή Μηδικίου δεν ξέρουμε, έτσι ακούαμε, πως είχε και τούτο τ’ όνομα στα Πατριαρχε ία.

Βρισκόταν η Μονή δίπλα στο χωριό, σχεδόν ένα τέταρτο δρόμο, προς τα μεσόγεια.

Η εκκλησία του ήταν μεγάλη, θα χωρούσε και 500 άτομα. Τρούλο δεν είχε, δίρριχτη ήταν η στέγη. Πόρτες είχε δύο: Την κεντρική, στη μέση, και μια δεξιά. Απέναντι στη δεξιά πόρτα ήταν ιστορισμέ νη η παναγία η Αράπισσα στον τοίχο, ποιος ξέρει γιατί την λέγαν έτσι.

Όλο τοιχογραφ ίες μεγάλες είχε μέσα: Κάτι Αρχάγγελο ι με τις χατζάρες, κάτι Άγιοι με ματάρες- που να κοιμηθείς τη νύχτα άμα τάβλεπες! Μπαίνοντα ς την κύρια είσοδο, απέναντι, επάνω, ήταν ιστορισμέ νη η Δευτέρα Παρουσία.

Πέτρινη ήταν η εκκλησία, κι είχε μέσα δυό σειρές κολώνες. Ολόγυρα είχε κάμαρες, δυό πατώματα, από κάτω ήταν τ’ αχούρια για τα ζώα. Καμπαναρι ό δεν είχε.

Ήταν πολύ πιο μεγάλο τούτο το Μοναστήρι αλλά κάηε, πριν πολλά χρόνια, λέγαν μάλιστα ότι δυο φορές κάηκε, κι ότι τη δεύτερη φορά τους έδωσε ο Σουλτάνος το φιρμάνι να το ξαναχτίσο υν, με τον όρο α το τελειώσου ν σε 40 μέρες. Μαζεύτηκα ν όλα τα χωριά και κτίσαν πέρα-πέρα ένα καινούργι ο ντουβάρι, αφήνοντας έξω το κατεστραμ μένο μέρος, από κει που ήταν, πρώτα, η εκκλησία στη μέση, έμεινε στην άκρη του περιβόλου, κοντά στον καινούργι ο τοίχο. Είχαν μείνει απέξω κάτι μαρμάρινε ς γούρνες, που υπήρχαν ακόμη στην εποχή μας, και δείχναν ότι περιλάμβα νε και τούτο το μέρος προηγουμέ νως ο περίβολος .

Η εξώπορτα ήταν ξύλινη, βαρειά, με κάτι καρφιά μεγάλα. Από πίσω είχε για σύρτη ένα στύλο, που σφαλούσαν τη νύχτα. Επάνω απ’ την εξώπορτα είχε πολεμίστρ α με τρεις τρύπες, ίσα-ίσα για να βγαίνει η κάννη του όπλου. Κάτω απ’ την πολεμίστρ α ήταν μια γούρνα σκισμένη, που ρίχναν λάδι καυτό στους ληστές, τα παλιά χρόνια που γίνονταν επιδρομές . Κι όλα τα παράθυρα των δωματίων είχαν σίδερα, μόνο ένα παράθυρο ήταν χωρίς σίδερα, ενός δωματίου με μυστική πόρτα, για να βγαίνουν με το σκοινί σε ώρα κινδύνου.

Την Τρίτη της Διακαινησ ίμου γινόταν εδώ μονεκκλησ ιά. Και στους Χαιρετισμ ούς λειτουργο ύσε επίσης η εκκλησία, εκεί διαβάζαν της Παναγίας τα γράμματα, ήταν εξοχική τοποθεσία, πήγαινε ο κόσμος. Φυσικά την Τρίτη της Διακαινησ ίμου ήταν άνοιξη, πάνω στην εποχή, παιδιά, γυναίκες, άντρες, εκεί εκκλησιάζ ονταν όλοι. Αλλά το περισσότε ρο για διασκέδασ η πήγαιναν κάτω απ’ τις καρυδιές, μες στα νερά.

ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ή ΜΟΝΗ ΧΗΝΟΛΑΚΚΟ Υ (σελ. 145-146)
Νικόλαος Καμίνης (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Μες το χωριό ήταν ο Άϊ Στέφανος, μια εκκλησία που την πήραν οι Τούρκοι και την είχαν τζαμί. Παλιά, ήταν χριστιανι κή Μονή, μαζί με της Παντοβασί λισσας ήταν οι πιο αρχαίες εκκλησίες της Τρίγλιας.

Αυτή η εκκλησία ήταν Παναγία η Ευαγγελίσ τρια. Στέφανος ήταν εκείνος που την έκτισε και τη λέγαν ύστερα του Αγίου Στεφάνου. Άλλοι λένε ότι Στέφανος ήταν ο ηγούμενος, όταν την πήραν οι Τούρκοι, γι’ αυτό ονομάστηκ ε του Αγίου Στεφάνου.

Επειδή είχαμε πολλές εκκλησίες εμείς και οι Τούρκοι δεν είχαν τζαμί, μας την πήραν με ξεγέλασμα . Μαζέψαν υπογραφές σ’ ένα χαρτί, τάχατες ήταν αίτηση να κάνουν κάποιο καλό, αλλά ποιος ήξερε εκείνη την εποχή Τούρκικα να διαβάση. Υπογράφαν ότι τη δίνουν οι Ρωμιοί την εκκλησία στους Τούρκους και πήγαν μ’ αυτό το χαρτί στο Σουλτάνο και την πήραν, αυτό έγινε στην εποχή των παππούδων ή προπαππού δων μας. Έκαναν και μιναρέ μετά.

Την είχαν σουβαντίσ ει μέσα, αλλά κάτω από το σουβά είχε μεγάλη αρχαιολογ ία, ήταν βυζαντινή εκκλησία, είχε τοιχογραφ ίες. Όταν ήρθε ο ελληνικός στρατός στην Τρίγλια, ήρθε και ο πρίγκηψ Νικόλαος, αυτός ενδιαφερό ταν για τ’  αρχαία. Οι δικοί μας είπαν να καθαρίσου ν το εσωτερικό και τους εμπόδισε:

-   Μην το πειράξετε, είπε Θα φέρουμε ειδικό. Αυτά έχουν μεγάλη αξία.

Οι σταυροί φαίνονται ακόμα σκαλισμέν οι επάνω στις κολώνες.

ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ή ΜΟΝΗ ΒΑΘΥΡΥΑΚΟ Σ (σελ. 147-149)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Η Μονή του Χριστού Σωτήρος ήταν μια ώρα και τέταρτο περίπου Νοτιοδυτι κά της Τρίγλιας, σε μπαίρι (bayir= ανηφοριά, ύψωμα). Κάτω απ’ το Μοναστήρι περνούσε το ρέμα που κατέβαινε στο χωριό, γι’ αυτό λεγόταν και Μονή Βαθυρύακο ς, στα Πατριαρχε ία έτσι ήταν γραμμένο. Ήταν Σταυροπηγ ιακό Μοναστήρι . Εμείς το λέγαμε κι Αγία Σωτήρα.

Όπως ακούαμε, πριν να κτιστή το χωριό υπήρχαν οι Μονές του Χηνολάκκο υ, του Μηδικίου και του βαθυρύακο ς. Η παράδοση μάλιστα λέει ότι από την Άγια Σωτήρα βλέπαν οι καλόγεροι να βγαίνη κάτω, προς την παραλία, ένα φως το βράδυ και πήραν το στρατί μια νύχτα και βρήκαν την Παντοβασί λισσα και τον Άϊ Στέφανο μέσα στα πεύκα και στα δένδρα. Ίσως η Άγια Σωτήρα να ήταν πιο παλιά.

Αυτό το Μοναστήρι το βρήκαν κατεστραμ μένο, ήταν δάσος εκεί πριν, μες στις βαβατσινι ές βρήκαν  το ερείπιο, κι ένας κοντός καλόγερος, ξανθός, χωριανός μας- Ντόμινος λεγόταν- πριν 30-40 χρόνια (πριν από το 1922) ήρθε από την Ιερουσαλή μ με κάτι λεφτά, έκαμνε και εράνους και διόρθωσε την εκκλησία, έκαμε καλό εκκλησάκι και δωμάτια που παραθέριζ ε ο κόσμος.

Πέτρινη έγινε η εκκλησία και χωρούσε ίσαμε 80-100 ανθρώπους . Είχε μέσα δυό μεγάλης αξίας κολώνες που βρέθηκαν στα ερείπια του παλιού Μοναστηρι ού. Πως τις πήγαν μονοκόμμα τες επάνω στο βουνό, ήταν να χάσης το νου σου. Καμπαναρι ό δεν είχε.

Σκεπή είχε από άνω δίρριχτη η εκκλησία και οι κολώνες στέκονταν μέσα όρθιες, πολύ ωραία εκκλησία ήταν και στο ρυθμό και στο κτίσιμο. Τοιχογραφ ίες δεν είχε βέβαια, μόνο φορητές εικόνες κι ήταν πιο καθαρές, πιο καινούργι ες από τις άλλες εκκλησίες . Είχε και αγίασμα.

Πανηγύριζ ε του Σωτήρος, στις 6 Αυγούστου .

6 ΝΕΚΡΟΤΑΦΕ ΙΑ (σελ. 157-159)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Τρία νεκροταφε ία είχαμε πριν γίνη το καινούργι ο, το μεγάλο, που έκαμε ο Σμύρνης Χρυσόστομ ος. Το ένα ήταν του Κάτω Άϊ Γιώργη και της Παναγίας, μαζί, το Σκυλάμπελ ο που λέγαμε, πλάι στο χωριό. Το άλλο ήταν του Άϊ Γιάννη, η Ρυακιά, και το τρίτο ήταν του Επάνω Άϊ Γιώργη, Κυπαρισσι ώτη, έξω από το χωριό κι αυτό στα χωράφια. Αυτό το χρησιμοπο ιούσαν και οι άλλες δυό συνοικίες του επάνω μαχαλά.

Ύστερα αχρηστεύτ ηκαν αυτά, όταν έγινε το καινούργι ο, το έκαμε ο Δεσπότης ο Σμύρνης, τότε που ήταν εξόριστος στην Τρίγλια. Αυτό ήταν ωραίο νεκροταφε ίο, περιμανδρ ωμένο πέρα-πέρα. Έπεφτε καμιά δεκαπεντα ριά λεπτά έξω απ’ το χωριό, στ’ αλώνια του Μοναστηρι ού των Πατέρων, από δίπλα περνούσε ο δημόσιος δρόμος. Ούτε θάχη βουλιάξη το περιμάνδρ ωμα, υποθέτουμ ε, γιατί θα έκλινε το δρόμο (υποθέτουν δηλ. οι πληροφορη τές ότι οι Τούρκοι θα φρόντισαν να μην γκρεμιστε ί ο τοίχος , γιατί λόγω της θέσεώς του, εάν γκρεμιζότ αν θα έφραζε το δημόσιο δρόμο).

Από τη μια μεριά ως την άλλη ήταν γραμμένη με μεγάλα γράμματα, από τούβλα, η επιγραφή:

ΣΑΛΠΙΣΗ ΚΑΙ ΕΓΕΡΘΗΣΟΝ ΤΑΙ ΟΙ ΕΝ ΤΟΙΣ ΜΝΗΜΕΙΟΙΣ
ΧΟΡΗΓΙΑ ΚΟΙΝΗ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΩΚΟΔΟΜΗΘΗ

Μέσα είχε κι ένα εκκλησάκι, και το οστεοφυλά κιο δίπλα-δίπλα, και συντριβάν ι και δεξαμενή και ιδιαίτερο χώρο για γυμναστήρ ιο, στον ίδιο περίβολο αλλά χωρισμένο . Οι μεγάλες τάξεις του σχολείου μαζευούμα στε και μας πήγαιναν εκεί για να γυμναζόμα στε, όπως είναι ο προσκοπισ μός.

Είχε και κηπουρό ιδιαίτερο να το περιποιεί ται, άμα περνούσες από κει, από το δρόμο, Μάϊο μήνα, τι λουλούδια ήταν εκείνα! Τι μοσκιά!
Τάφους είχε και μαρμάρινο υς και απλούς, χωματένιο υς, ανάλογα με τη δύναμη του καθενός. Οι περισσότε ροι ήταν απλοί με ξύλινους σταυρούς.

Το Τούρκικο νεκροταφε ίο ήταν στ’ Αχούρια, δηλαδή το καινούργι ο, αυτό που είχαν σε χρήση, γιατί παλιά είχαν τρία-τέσσερα σε διάφορα σημεία του χωριού και στο Μεϊdάνι και στο Σεργί , ήταν παλιά τούρκικα νεκροταφε ία, εμείς δεν τα φτάσαμε να λειτουργο ύν, μόνο κανένα μάρμαρο υπήρχε.

7 ΣΧΟΛΕΙΑ (σελ 160-165)
Νικόλαος Καμίνης-Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Σχολείο είχαμε ένα μεγάλο, για τ’ αγόρια και τα κορίτσια μαζί, αλλά σε χωριστές αίθουσες του κτιρίου.

Ήταν κτισμένο σε κατηφόρα λίγο κι από κάτω ήταν 5-6 μαγαζιά. Πάνω από τα μαγαζιά ήταν το μπαλκόνι για το διάλειμμα τω αγοριών, κι από πίσω άλλο γήπεδο, αλλά στο χώμα επάνω, που κάναν διάλειμμα τα κορίτσια.

Στη μέση ήταν το σχολικό κτίριο, από τρία πατώματα. Το πρώτο πάτωμα, πάνω από τα μαγαζιά, ήταν μια αποθήκη. Το δεύτερο είχε στη μέση μια μεγάλη αίθουσα για την κοινή προσευχή, τρεις αίθουσες για τ’  αγόρια από τη μια πλευρά και τρεις για τα κορίτσια από την άλλη, μέσα από τη μεγάλη αίθουσα είχε μια πόρτα από εδώ και μια από εκεί και πήγαιναν σ’ αυτές τις τάξεις.

Το τρίτο πάτωμα είχε 5 αίθουσες για τ’  αγόρια και 5 για τα κορίτσια. Και μια αίθουσα ήταν το γραφείο του Διευθυντή .

Στο δεύτερο πάτωμα ήταν το νηπιαγωγε ίο, οι βαθμίδες που λέγαμε: Πρώτη, Δευτέρα και Τρίτη. Απάνω, στο τρίτο πάτωμα ήταν οι 5 τάξεις οι μεγάλες. Οκτατάξιο σχολείο ήταν.

Οι δάσκαλοι ήταν 5 και ένας ο Διευθυντή ς 6. Δάσκαλοι ήταν 4, η μια νηπιαγωγό ς κι έδινε μάθημα σε περισσότε ρες τάξεις.

Άμα έβγαζες εκείνο το σχολείο δεν ήθελες Γυμνάσιο. Κι ένα περίεργο πράγμα: Εδώ τα πράγματα εύκολα τα μαθαίνουν τα παιδιά, όπως βλέπουμε τώρα από τα εγγόνια μας. Εκεί ήταν δύσκολα, να πας πεντέξη χρόνια να μάθης να γράφης και να διαβάζης.

Το σχολείο αυτό κτιζόταν από το 1903 ως το 1908. Το έκτισε ο Σμύρνης Χρυσόστομ ος με εράνους του χωριού, αυτός είχε την πρωτοβουλ ία. Τότε ήταν Μητροπολί της Δράμας και είχε εξοριστεί από την Τουρκική Κυβέρνηση στην Τρίγλια.

Είχε επιγραφή το κτίριο που έλεγε ότι το έκτισε εκείνος:

Ελληνικά εκπαιδευτ ήρια Τριγλίας
Ανεγερθέν τα χάριτι εκ Θεού
μερίμνη δε και προστασία
Δράμας Χρυσοστόμ ου,
Ιωάννη Τσάπαρη και
Τριγλιανώ ν απάντων.

Και κάτω απ’ το τσατί (στέγη, εννοεί την βάση του αετώματος) έγραφε με μεγάλα μαύρα γράμματα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤ ΗΡΙΑ ΤΡΙΓΛΙΑΣ. Στον πρώτο διωγμό οι Τούρκοι τάσβησαν κι ύστερα ο Χρυσόστομ ος έβαλε και τα γράψαν χρυσά.

Εκείνος έκανε και το μουσικό σύλλογο, την ορχήστρα μας, με Διευθυντή τον δάσκαλο της μουσικής Θεοφάνη Κελέκη. Ήταν 26 όργανα. Τα χρήματα είχαν δοθεί από τον πατριώτη μας εφοπλιστή Καβουνίδη . Στην οπισθοχώρ ηση τα φέραμε στον Πειραιά τούτα τα όργανα. Οργανοπαί χτες ήταν οι μαθητές του σχολείου, των δύο μεγαλύτερ ων τάξεων. Οι πιο μεγάλοι, της τελευταία ς τάξεως ήταν οι Τζιτζιφής Ιορδάνης, Καραδιαμα ντής Αλέκος, Νικόλαος Τσέμπας, Παπαβασιλ είου Ιωάννης και τα δυό αδέλφια Παύλος και Νικόλαος Παπανικολ άου. Όλοι αυτοί είναι σήμερα στην Αμερική εκτός από τον πρώτο.

Πριν να κτιστεί το καινούργι ο μεγάλο σχολείο ήταν χωριστά το Αρρεναγωγ είο και το Παρθεναγω γείο, δυό σχολεία, και χωριστά επίσης το Νηπιαγωγε ίο στο μαχαλά του Άϊ Δημήτρη. Όταν μεταφέρθη καν όλα στο νέο κτίριο, το παλιό Παρθεναγω γείο το χρησιμοπο ιούσαν για να δίνουν καμιά φορά παραστάσε ις, κάτω στην αίθουσα, κι απάνω είχε γραφεία η Εφορεία. Τ’  άλλα έμειναν έτσι.

Την φροντίδα των σχολειών και των εκκλησιών είχε η Εφοροδημο γεροντία. Αυτοί εκλέγοντα ν δια βοής. Διορίζαν δασκάλους, παπάδες …

Οι Τούρκοι σχολείο δεν είχανε, στο δικό μας στέλναν τα παιδιά τους. Ύστερα τους έκαμε ο Σμύρνης Χρυσόστομ ος, το 1919.

8 ΑΛΛΑ ΧΤΙΣΜΑΤΑ: ΤΖΑΜΙΑ, ΧΑΝΙΑ ΚΛΠ (σελ. 164)
ΑΠΟΒΑΘΡΑ
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Στα 1919 με ’20, ο Χρυσόστομ ος Σμύρνης που έκαμε πολλά έργα στην Τρίγλια, έκαμε και μιαν αποβάθρα. Είχε έρθει και ο ελληνικός στρατός, τότε, δούλεψε και το ελληνικό μηχανικό.

Μπροστά βάλαν μια ντούμπα (υδροφόρο ή πετρελαιο φόρο πλοίο), που τη φέραν οι καπεταναί οι μας από την Πόλη, τη φορτώσαν με πέτρες και την καθίσαν. Έκοψαν και κάτι κυπαρίσσι α από τα τούρκικα νεκροταφε ία, τα βάλαν συνέχεια. Αλλά δεν την κάναν καλά και μια πρωία την πήρε η τρικυμία, δεν είχαμε λιμάνι να κόβη τον καιρό. Βερανιασμ ένη (κατεστραμ μένη) την αφήσαμε όταν φύγαμε.


Κεφ. Θ’ (Κοντινοί-μακρινοί οικισμοί)
1.   Αστικά κέντρα
2-3   Ελληνικά ή μεικτά χωριά
4.   Τούρκικα χωριά
5.   Τούρκικα χωριά σαν παλιά χριστιανι κά
6.   Αρμένικα χωριά, Κούρδικα κλπ
7.   Χωριά άλλων εθνοτήτων και φυλών

4 ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΧΩΡΙΑ
ΓΙΑΛΙ ΤΣΙΦΛΙΚΙ (σελ. 165)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Το Γιαλί Τσιφλίκι ήταν πρώτα χωράφια στην περιοχή μας, τσιφλίκι. Ήρθαν πρώτα τρεις οικογένει ες από τα Άγραφα, ύστερα ήρθαν κι άλλοι από δω κι από κει-όπως εδώ το Χαρβάτι- και κάναν χωριό με καμιά διακοσαρι ά σπίτια.

Γεωργοί ήταν, κάναν πολύ κρομμύδι και το βγάζαν στην Πόλη.

Το λιμάνι τους ήταν απόκεντρο, δεν είχε και λιμενάρχη κι οι λιποτάκτε ς οι δικοί μας όλοι από κει το σκάζαν για την Πόλη.

ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΧΩΡΙΑ (σελ. 166)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Τουρκοχώρ ια κοντά μας είχαμε το Μιζάρμπασ ι, το Καϊμάμπασ ι, το Εσκέλι, το Χαντσερλί, το Γιαμάν κιόϊ. Αυτά ήταν μικρά χωριά. Γεωργοί ήταν, έφερναν σε μας κατά το πλείστο τα προϊόντα τους και ψώνιζαν ότι ήθελαν.

ΔΙΑΣΚΕΛΙ (σελ. 167)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Το Διασκέλι (το αρχαίο Δασκύλιον) στην εποχή μας ήταν ένα μικρό τουρκοχώρ ι δυτικά της Τρίγλιας. Εμείς Διασκέλι το λέγαμε, κάποτε και Δισκέλι, οι Τούρκοι Εσκέλι το λέγαν.

Αυτό πριν ήταν κρατίδιο, πολύ αρχαίο.

Λέγαν ότι είχε στείλει βοήθεια στον Πρίαμο, όταν οι Έλληνες πολιορκού σαν την Τροία.

Κεφ. Ι’ (Σχέσεις και Συναλλαγέ ς του Οικισμού)

1 ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕ Σ (σελ. 168-171)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Στην αγορά μας είχαμε απ’ όλα τα είδη, έρχονταν κι οι χωρικοί, Τούρκοι κι Έλληνες, από τα γύρω χωριά και φέρναν αυγά, κόττες, αλεύρι, ξύλα, βούτυρα και ψώνιζαν από μας ότι θέλαν.

Την Κυριακή είχαμε παζάρι κι έρχονταν από το Βελετλέρ (ελληνικό χωριό), από το Γιαλί τσιφλίκ (τούρκικο χωριό), το Καϊμάbασι , το Εσκέλι (τούρκικο χωριό), πουλούσαν κι αγόραζαν. Αλλά και τις άλλες μέρες όποτε είχαν ανάγκη, επειδή δεν είχαν μπακάληδε ς τούτα τα χωριά, και τύχαινε να χρειαστού ν πετρέλαιο ή σπίρτα ή τίποτε άλλο, φόρτωναν κανένα γομάρι ξύλα ή κοπριά ή φέρναν λίγα αυγά και ψώνιζαν αυτά που ήθελαν.

Το Μιζόρbασι (τούρκικο χωριό), μολονότι ήταν κοντά στο Καϊμάbασι , αυτοί ήταν διαφορετι κοί Τούρκοι, χειρότερο ι από τους άλλους, δεν έρχονταν σε μας, πιο πολύ στα Μουδανιά πήγαιναν.

Το Βελετλέρ ερχόταν σ’ εμάς, φτωχό χωριό ήταν-να σκουπίση κανείς την αυλή του, να βγάλη λίγη κοπριά, να τη φέρει στην Τρίγλια και να πάρη 60-100 παράδες, για να ψωνίση λίγο πετρέλαιο .

Το Γιαλί Τσιφλίκ ήταν πιο πλούσιο, κάναν κρομμύδια, δεν είχαν όμως αγορά, μαγαζιά, στην Τρίγλια έρχονταν να ψωνίσουν.

Το Ντερέ κιόϊ που είχε μπακάλικα, πήγαιναν αυτοί στα Μουδανιά και ψωνίζαν, δηλαδή οι μπακάληδε ς, και τα πουλούσαν στο χωριό. Κάποτε όμως οι Ντερέκιοϊ λήδες έρχονταν και στη δική μας αγορά και ψώνιζαν και η Σιγή το ίδιο, πιο συχνά όμως πήγαιναν στα Μουδανιά.

Είχαμε ραφτάδες, σιδεράδες, τσαγκάρηδ ες, απ’ όλους τους επαγγελμα τίες, και γιατρούς, ότι ήθελες είχαμε.

Έπειτα ήταν η παραγωγή του λαδιού και της ελιάς που στέλναμε παντού, στην Πόλη, στη Ρουμανία, στην Αίγυπτο. Και στο Μιχαλίτσι, έπαιρναν από μας οι έμποροι λάδια κι οι δικοί μας οι μπακάληδε ς από κείνους όσπρια.

Οι δικοί μας οι έμποροι ψώνιζαν κυρίως από την Πόλη, είχε τακτικά βαπόρι και σε 3 ώρες πήγαιναν, είχε και καίκια. Πάντα πιο φτηνό και καλύτερο πράγμα εύρισκαν στην Πόλη. Από την Προύσα παίρναν μονάχα σαμάρια, γεωργικά εργαλεία και τσόκαρα και στην Προύσα πουλούσαμ ε τα κουκούλια . Για τον έμπορο ήταν μακρυά η Προύσα, 8 ώρες ταξίδι, και παλαιότερ α, πριν το 1910 ληστεύαν κιόλας καμιά φορά στο δρόμο τους ανθρώπους κι αποφεύγαν το δρόμο της Προύσας.

Όταν δε βρίσκαμε κάτι στην αγορά μας πηγαίναμε ή στην Πόλη ή στην Προύσα, άμα ήθελε κανείς είδη προίκας, λόγου χάρη, ανάλογα με τα οικονομικ ά του, θα πήγαινε στην Προύσα ή αν είχε περισσότε ρα θα πήγαινε στην Πόλη. Στα Μουδανιά δεν πηγαίναμε, γιατί εκεί είχε ότι είχαμε και στο χωριό. Απεναντία ς, τώρα τελευταία έρχονταν οι Μουδανιώτ ες στην Τρίγλια, γιατί φέρναν οι χωριάτες σε μας σιτάρια πλυμένα και τα προτιμούσ αν.

Ο πολύς ο κόσμος πάντως από μας πήγαινε στην Προύσα, με 50 γρόσια έκανες τη δουλειά σου, ας ήταν και κάπως μακρυά. Στην Πόλη για να πας έπρεπε νάχης κανα-δυό κίτρινες (χρυσές λίρες). Εκεί πηγαίναν τα εσνάφια (οι επαγγελμα τίες, οι έμποροι).

2 ΑΓΙΑΣΜΑΤΑ
ΑΓΙΑ ΜΠΑΡΑΜΠΟΛ ΙΝΗ (σελ. 150-151)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Αυτό ήταν άγριο μέρος, από την Τρίγλια 1 ½ ώρα προς τα Νοτιοδυτι κά, προς το Καϊμάbασι (τουρκοχώρ ι). Είχε και ένα ρέμα εκεί.

Σ’ αυτό το μέρος είχε αγίασμα και βουλιαγμέ να ντουβάρια, ίσως από εκκλησία, μες στο ρέμα ήταν, τρέχαν τα νερά από κάτω. Αγία Μπαραμπολ ινή ήταν το αγίασμα αυτό, κι από κει ονομάστηκ ε έτσι η τοποθεσία, Ψωράγιασμ α ήταν και πήγαιναν και οι δικοί μας και οι Τούρκοι, που είχαν ψώρα, περιχιόντ αν αγίασμα, δέναν κι ένα κουρελάκι από το ρούχο τους εκεί σ’ ένα θάμνο.

Πανηγύριζ ε στις 40 μέρες του Πάσχα, της Αναλήψεως, πήγαινε αρκετός κόσμος από την περιφέρει α. Αλλά και τις Πέμπτες, από το Πάσχα ως της Αναλήψεως, πήγαιναν και παίρναν αγίασμα.

ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ (σελ. 152)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Στο μαχαλά του Άϊ Γιάννη ήταν κι η Αγία Παρασκευή, αγίασμα. Πηγάδι ήταν κι εκκλησία από πάνω μικρή, 5Χ5 μ. Αυτή φαινόταν νεώτερη από τον Προφήτη Δανιήλ. Ιερό δεν είχε, μόνο κινητές εικόνες.

Μια φορά το χρόνο λειτουργο ύσε κι αυτό, της Αγίας Παρασκευή ς κι όποτε άλλοτε ήθελε κανείς έκαμε καμιά παράκληση .

Δίπλα είχε ένα παλιό κελλί, ένα δωμάτιο με πόρτα χοντρή, το κελλί του Πρόξενου όπως τόλεγαν. Αν ήταν κανείς άστεγος, πάμφτωχος και δεν είχε που την κεφαλήν κλίναι πήγαινε εκεί και πέθαινε. Κάποιος με τ’ όνομα Πρόξενος, όπως ακούαμε, ήρθε τα παλιά τα χρόνια εκεί και πέθανε και πήρε το κελλί τ’ όνομά του.

ΑΓΙΑ ΣΙΣΒΙΝΗ (σελ. 153)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Η Αγία Σισβινή ήταν αγίασμα ανάμεσα στα σπίτια του χωριού, στην παραλία. Ένα πηγάδι ήταν με καμάρα από πάνω, και πάνω σπίτια. Πέτρινο (δηλαδή η καμάρα που ανέφεραν πιο πάνω, εννοώντας το κτίσμα που περιλάβαι νε το αγίασμα) ήταν, μικρό 4Χ3 μ.

Οι γυναίκες πήγαιναν κάθε Τετάρτη την αυγή, ανάβαν καντήλια, θυμιάζαν. Οι Τούρκοι το τιμούσαν πιο πολύ από μας, το σέβονταν. Θα έδειξε το θαύμα του φαίνεται πολλές φορές.

Ηλιού του Θεσβίτου λέγαν ότι ήταν κι αυτό το παρεκκλήσ ι γι’ αυτό λεγόταν και Αγία Σισβινή.

ΑΪ ΣΠΥΡΙΔΟΣ (σελ. 154-155)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο Άϊ Σπύριδος ήταν εξωκκλήσι, μικρό, 20 λεπτά από το χωριό, πάνω από τις Πλατανιές . Είχε και αγίασμα, μέσα από την εκκλησία έβγαινε τ’ αγίασμα κι έτρεχε στο δρόμο με το σωλήνα.

Ήταν για τους κουφούς αυτό τ’ αγίασμα. Όταν πονούσε τ’ αυτί σου πήγαινες και τόβαζες σε μια τρύπα εκεί, σε μια θυρίδα, πλενόσουν και με λίγο αγιασμό και «η πίστις σου σέσωκέ σε».

Πήγε κι ένας περαστικό ς μια μέρα να πάρη νερό από το δρόμο κι ήταν ένας άλλος κρυμμένος μέσα και φώναξε: «Να μου φέρης τον άρτο που μου έταξες» κι αυτό τόβαλε στα πόδια και ούτε στο χωριό δε σταμάταγε .

Ο Άϊ Σπύριδος ήταν ο προστάτης των τσαγκαράδ ων και των χρυσοχόων, επειδή λέει και το τροπάριό του: «… και όφιν εις χρυσούν μετέβαλες». Στις 12 Δεκεμβρίο υ πανηγύριζ ε το ξωκκλήσι τούτο και εκείνη τη μέρα δε δούλευαν τα σινάφια των τσαγκαράδ ων και χρυσοχόων .

Όλο ελαιώνες ήταν κι αυτή η περιφέρει α.

ΑΪΣ ΤΡΥΦΟΣ (σελ. 156)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Ο Άϊς Τρύφος ήταν δυό ώρες από το χωριό προς το Γιαλί Τσιφλίκ, στα σύνορα. Κανονικά ήταν στο μερά (περιοχή) της Τρίγλιας, αλλά τον πήραν έπειτα οι Γιαλι Τσιφλικιώ τες.

Ήταν αγίασμα μ’ ένα ντάμι (στέγη) από πάνω, ένα μικρό δωμάτιο, που χτίστηκε στα χρόνια τα δικά μας, πέτρινο, να προφυλάη το αγίασμα και να πάη κανείς μέσα εν ώρα βροχής. Θάπαιρνε ίσαμε 50 άτομα.

Το χρόνο μια φορά γιόρταζε, την 1η Φεβρουαρί ου, και τα Σάββατα όλα της Πεντηκοστ ής, πήγαιναν οι γυναίκες.


ΜΕΡΟΣ Β’ (Μαχαλάδες, Νερά, Σπίτια, Εκκλησίες κλπ)

ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ Σ ΖΩΗΣ
Κεφάλαιο Α’    Η ζωή του Ανθρώπου
Κεφάλαιο Β’    Θρησκευτι κή Ζωή και Λαϊκή Λατρεία
Κεφάλαιο Γ’    Σχολεία
Κεφάλαιο Δ’    Λαϊκή Επιστήμη
Κεφάλαιο Ε’    Λαϊκή Τέχνη
Κεφάλαιο ΣΤ’    Οικονομία               1 ½
Κεφάλαιο Ζ’    Αυτοδιοίκ ηση
Κεφάλαιο Η’    Λαϊκό Δίκαιο
Κεφάλαιο Θ’    Σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων         1 ½
Κεφάλαιο Ι’    Φυλές

Κεφ. ΣΤ’ (Στοιχεία Οικονομία ς)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (σελ. 172-173)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Με τη θάλασσα δεν είχαμε πολλά πάρε-δώσε, γεωργικό ήταν το χωριό.

Οι παππούδες μας, πριν χρόνια, είχαν πολλά και μεγάλα καίκια, πήγαιναν στα νησιά του Αιγαίου, στη Μαύρη Θάλασσα, στη Ρουμανία. Ύστερα βγήκαν τα βαπόρια, δεν είχαν πολύ προκοπή τα καίκια, τα πουλήσαν στους Σιγηνούς. Ο κόσμος έπεσε στις ελιές. Είχαν μείνει κανα-δυό, τελευταία, που πήγαιναν στην Πόλη, στη Ραιδεστό.

Πρώτο μαξούλι (προϊόν) της Τρίγλιας ήταν οι ελιές, ύστερα τα μετάξια. Τρίτη θέση είχαν τα σταφύλια. Και κρομμύδια κάναμε αρκετά.

Από τα φρούτα δεν παίρναμε παράδες, όσα μπορούσε να φάη κανένας, τ’ άλλα σαπίζαν.


Κεφ. Ζ’ (Στοιχεία Αυτοδιοίκ ησης)


Κεφ. Θ’ (Έλληνες και Τούρκοι)

ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΙ (σελ. 174-175)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Με τους Τούρκους τους πατριώτες μας είχαμε αγάπη, ήταν καλοί, μπορεί και να μας φοβόνταν, γιατί ήταν λίγοι. Δεν είχαμε καμιά λογομαχία ή έχθρα, περνούσαμ ε φιλικά. Άμα είχαμε κανένα φίλο ή γνωστό τους στέλναμε αυγά, τσουρέκια, το Πάσχα, και στους γάμους πάλι ή τις γιορτές τους προσκαλού σαμε. Στα μπαϊράμια τους θελ’ α τον βρης στο καφενείο, να τον ευχηθής, κι αυτοί, στέλναν στους γνωστούς κρέας, Οι γειτόνισε ς είχαν πολλές σχέσεις, πήγαιναν έρχονταν, ήταν αγαπημένε ς.

Τον Άϊ Γιώργη τον τιμούσαν πολύ οι Τούρκοι και τον Άϊ Δημήτρη. Στις γιορτές των Αγίων αυτών είχαν ένα μέρος εκεί, κοντά στο νεκροταφε ίο τους, και πήγαιναν και πανηγύριζ αν.

Κακοποιού ς Τούρκους δεν είχαμε εκεί πέρα, στη Σιγή ήταν σκυλιά οι Τούρκοι.


ΜΕΡΟΣ Γ’ (Θέματα Ιστορίας)

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Τοπική Ιστορία
Απηχήσεις Ιστορικών Γεγονότων
Έξοδος-Ανταλλαγή πληθυσμών από 1923
Τα μετά την Έξοδο

ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
1.   Από πότε υπάρχει ο οικισμός. Αναδρομή στην ίδρυσή του κατά τις δυνατότητ ες της μνήμης των πληροφορη τών. Λόγοι που προκάλεσα ν την ίδρυσή του.
2.   Παραδόσει ς σχετικές με την ίδρυση του οικισμού
3.   Κάτοικοι: Γηγενείς, Άποικοι, Έποικοι (Χρονολογί ες αν είναι δυνατόν ή γεγονότα)
4.   Ιστορικά Μνημεία και Ερείπια: Κάστρα, Μοναστήρι α, Εκκλησίες, Άλλα κτίρια
7 Γεγονότα με τοπική σημασία (Σεισμοί, Πυρκαϊές, επιδημίες, πείνα, ακρίδες κ.α. θεομηνίες)


Η Τρίγλια φέρεται σαν παλιός οικισμός που υπήρχε πριν από την κατάκτηση των Τούρκων. Για την ίδρυσή του δεν υπάρχουν αναμνήσει ς.

Σχετικά με τις υποδιαιρέ σεις 1, 2, 3 του κεφαλαίου τούτου βλ. δελτίο «Κάτοικοι», όπου αναφέροντ αι όσα περισώζει η μνήμη των πληροφορη τών.

Χ. Νικηφορίδ ης

Η ΠΥΡΚΑΪΑ ΤΟΥ 1896 (σελ. 177-178)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Πυρκαϊά μεγάλη γίνηκε στην Τρίγλια στα 1896 κι έκαψε πολλά σπίτια. Έχει κι ένα τραγούδι γι’ αυτήν-εκεί με το παραμικρό βγάζαν τραγούδια, χώρια τα παρατσούκ λια. Και λέει το τραγούδι:

Στα χίλια οκτακόσια κι ενενήντα έξη
Ο Βασιλάκης του Τακά (από απροσεξία του βγήκε η πυρκαϊά) έκαψε φούρνους έξη
Ο Δεμερλής (γείτονας του Τακά) εφώναζε: «Πάρτε και τη γριά μου»
Κι ο Λεωφώνης (γείτονας του Τακά) σκώθηκε απ’ τον πολύ τον ύπνο
Πρίστηκαν τα ματάκια του θαρρής και είχε τύφο
«ανάθεμά σε μπρε Τακά, Τακά ξυλοπινάκ α
Πούκαψες το σεντούκι μου και ούλη μου τη φιάκα»
Πολλά αργαστήρι α (μπακάλικα, εξηγούν οι πληροφορη τές) κάηκαν και σπίτια μπαραμπάρ ι (μαζί)
κάηκε κι ένας γάϊδαρος με το παλιό σαμάρι
Ουδέ σκοινιά του έμειναν, ουδέ τα κόκκαλά του
Μον’ έμειναν τα πέταλα μέσα στην κοπριά του.


ΣΙΣΒΗ (σελ. 179)
Νικόλαος Καμίνης- Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Η Σίσβη ήταν μια τοποθεσία παραθαλάσ σια, μισήν ώρα από το χωριό, ίσως και λιγότερο, πηγαίνοντ ας για τη Σιγή, κάτω από τα Μπουλιά. Είχε και ρέμα εκεί που κατέβαινε από το βουνό.

Στων πατεράδων μας τον καιρό είδε όνειρο κάποιος κι ανακάλυψα ν εκεί τα ερείπια παλιού Μοναστηρι ού, μες στη γης, τα θεμέλια μόνο, και εικόνα μικρή Ηλιού Θεσβίτου. Την εικόνα τη φέραν στο χωριό, τι γίνηκε ποιος ξέρει!

Λέγαν ότι και το Μοναστήρι ήταν Ηλιού του Θεσβίτου. Πανηγύρι δε γινόταν πάντως. Αγίασμα δεν υπήρχε. Κάτω στην παραλία έβγαινε γλυκό νερό και τα παιδιά που ψάρευαν πηγαίναν και πίναν.

Στοιχεία Βιβλιογρα φίας
Μ. Γεδεών, Προκόννησ ος, σελ. 71, 74
Κλεωνύμου και Παπαδοπού λου, Βιθυνικά, σελ. 6, 36, 43, 83, 149
Τρύφωνος Ευαγγελίδ η, Βρύλλειον-Τρίγλια, σελ. 1-167
«Αντίλαλοι απ’ τα Μουδανιά και τα γύρω», Τρίγλια, σελ. 280-292

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ (σελ. 185-186)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)

Το 1920 ήρθε ο ελληνικός στρατός, πρώτα μια ομάδα καβαλλαρί α, 17 έφιπποι, ανιχνευτα ί ήταν αυτοί. Ύστερα προχώρησα ν προς την Προύσα, έδωσε μάχη ο στρατός στο Μπες εβλέρ και μπήκε στην Προύσα.

Όταν έγινε Φρουραρχε ίο στα Μουδανιά, υπήρχαν δυνάμεις κινητές που πηγαινόρχ ονταν, περνούσαν κι απ’ την Τρίγλια. Μέσα στην Τρίγλια είχαμε πεζοναύτε ς που φύλαγαν τα παράλια. Η τούρκικη χωροφυλακ ή είχε φύγει, δεν υπήρχε καμιά Τουρκική αρχή.

Το 1921 ήρθε κι ο Κωνσταντί νος εκεί με τον αδελφό του τον αρχαιολόγ ο.

Με την ελληνική κατοχή δεν τους πειράξαμε τους Τούρκους της Τρίγλιας, κανα-δυό νομάτοι μόνο φάγαν ξύλο, μεταξύ αυτών κι ένας Τζεμάλ. Αυτός είχε κάνει και ράφτης στην πόλη, ήταν του χότζα γιος. Η καταγωγή του πατέρα του ήταν από την Λάρισσα, όλο με χριστιανο ύς σύχναζε αυτός ο χότζας. Και μ’ όλο τούτο αυτός ο Τζεμάλ υποστήριξ ε ύστερα τους Έλληνες, όταν φεύγαμε το 1922.

Απηχήσεις ιστορικών γεγονότων
1.   Ρωσσοτουρ κικοί Πόλεμοι (1806-1812, 1828-1822, 1854-1855 Κριμαϊκός, 1877-1878)
2.   Ελληνική Επανάστασ η 1821
3.   Διάλυση Γενιτσάρω ν 1826
4.   Χαττ-ι-σερίφ του Γκιουλχαν έ 1839
5.   Χαττ-ι-χουμαγιούν 1856
6.   Σφαγές Αρμενίων, 1894, 1896, 1909, 1915-1916, 1921
7.   Ελληνοτου ρκικός πόλεμος 1897-1898
8.   Τουρκικό Σύνταγμα 1908 (Χουριέτ)
9.   Βαλκανικο ί Πόλεμοι 1912-1913
10.   Πρώτος Παγκόσμιο ς πόλεμος 1914-1918
11.   Πρώτος Διωγμός Μικρασιατ ών από 1914
12.   Εκτοπισμο ί από 1916
13.   Αντάρτικο στον Πόντο
14.   Απόβαση ελληνικών στρατευμά των στη Σμύρνη, Μάιος 1919
15.   Μικρασιατ ική Εκστρατεί α 1919-1922
16.   Κεμαλικό Κίνημα 1919
17.   Τσέτες 1919-1925
18.   Σφαγές, Εκτοπισμο ί από 1920


ΕΞΟΡΙΑ ΤΟΥ 1915 (σελ. 180-183)
Απόστολος Κοκκαλάς (Ν. Τρίγλια)
Βασίλειος Κολλυβίδη ς-Χρυσόστομος Καπάντρια ς (Ραφήνα)

Το 1915, τον  Ιούλιο, μας σηκώσαν και μας πήγαν στην Προύσα. Λίγα ρούχα πήραμε μαζί, ότι μπορούσε να σηκώσει καθένας. Τ’ άλλα τα καταθέσαμ ε στις εκκλησίες: σεντούκια, στρώματα, μπακίρια και σφραγίστη καν οι εκκλησίες . Τα κλειδιά τα δώσαμε σ’ αυτούς, στη σεβαστή Κυβέρνηση!

Μας πήγαν στην Προύσα, μείναμε εκεί. Είχαν διώξει τους Αρμενίους στο μεταξύ και μείναμε στα σπίτια τους, άλλοι μέναν με το ενοίκιο, άλλοι ήταν φιλοξενού μενοι. Έπεσε ο εξανθηματ ικός κι η γρίππη η Σπανιόλα. Από την πείνα και την αρρώστια πέθαναν 830 Τριγλιανο ί.

Τις εκκλησίες, όπου είχαμε βάλει τα πράγματά μας, τις άνοιξαν μιαν ωραία πρωία, και βγάλαν τα καλύτερα στο μεζάτι (δημοπρασί α). Όλη η Προύσα μαζεύτηκε εκεί κι αγόραζαν όσο-όσο: «Αυτό το μπαούλο 3 λίρες»- μα κουρέλια, μα προικιά, μα μεταξωτά, ότι κι αν είχε μέσα, έτσι κλειστό πήγαινε.

Άλλα κλέψαν, άλλα ρήμαξαν, με την ανακωχή βρήκαμε το 1/3 και ζήτημα. Και κείνα που βρήκαμε, μισοκατεσ τραμμένα και τα χειρότερα, οι επιτήδειο ι ανοίγαν τις εκκλησίες και κλέβαν ολόκληρες προίκες, τα καλύτερα.

Αφού μας σηκώσαν ειδικά για να κλέψουν, πρωτοστατ ούσε το κομιτάτο των Μουδανιών, μια οργάνωση τούρκικη.

Φέραν εκεί πρόσφυγες Τούρκους από της Βουλγαρία ς τα μέρη κι απ’ αλλού.

Αυτοί, αμάθητοι από διώροφα και τριώροφα σπίτια, τα γκρεμίζαν και πουλούσαν την ξυλεία, τα υλικά. Το μισό χωριό μας το γκρεμίσαν . Και μερικοί ανεπιτήδε ιοι βουλούσαν πρώτα τη σκάλα και δεν μπορούσαν ύστερα ν’ ανέβουν επάνω να γκρεμίσου ν το υπόλοιπο σπίτι. Λεηλατήσα ν, γκρεμίσαν, ότι πλούτος υπήρχε στα σπίτια όλο τον πήραν, όσα μαξούλια (προϊόντα) βρήκαν τα μάζεψαν, το χωριό το κάναν ελεεινό. Όλοι κλέφτες ήταν, και μεταξύ τους κλέβονταν . Άμα είχε κακή κατσίκα, την έβαζε επάνω στ’ ανώϊ, μαζί του, να μην την κλέψουν. Γύφτοι, κατσιβέλο ι!

Στην επιστροφή μας από τα χίλια τόσα σπίτια, ζήτημα αν είχαν απομείνει τα 600, κι εκείνα τους λείπαν πόρτες κα παράθυρα. Άλλος κάρφωσε τενεκέδες, άλλος ψάθες, άλλος έκανε καινούργι ο, άλλος στου συγγενή του πήγε. Περάσαμε.

Εκείνα τα λίγα που βρήκαμε από τα πράγματά μας-ύστερα και στη μοιρασιά γίναν ανακατωσι ές μεταξύ μας, άλλος έπαιρνε άλλου. Τα σεντούκια ανοιχτά τα βρήκαμε.

Οι πρόσφυγες είχαν φύγει στο μεταξύ, μείναν μόνο οι εντόπιοι Τούρκοι, οι δικοί μας.

19.   Έξοδος, Ανταλλαγή πληθυσμών από 1923
Σε χωριστό φάκελο υπάρχει υλικό για την Έξοδο: αριθ. 166-168, 3φ, Βλ. Φακ «Έξοδος»

20.   Τα μετά την Έξοδο:
Α) Οι Έλληνες Μικρασιάτ ες Πρόσφυγες στην Ελλάδα. Εγκατάστα ση σε συνοικισμ ούς και χωριά, Οι άνθρωποι χωρίς τόπο.
Β) Οι Μικρασιατ ικοί οικισμοί χωρίς τους Έλληνες κατοίκους τους, Ο τόπος χωρίς τους ανθρώπους .
Γ) ταξίδια Ελλήνων Μικρασιατ ών στις παλιές Μικρασιατ ικές τους Πατρίδες.

Βλ. τελευταία παράγραφο του «Έξοδος».

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal