Αποστολέας Θέμα: ΚΜΣ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΒΕΛΕΤΛΕΡ ΒΙΘΥΝΙΑΣ  (Αναγνώστηκε 55 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 12
  • -Λαμβάνω: 64
  • Μηνύματα: 173
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΚΜΣ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΒΕΛΕΤΛΕΡ ΒΙΘΥΝΙΑΣ
« στις: 21 Ιούλιος 2021, 06:54:49 πμ »
ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Συνεχίζετ αι η παρουσίασ η της Προφορική ς Παράδοσης από το αρχείο του ΚΜΣ, με τον τουρκόφων ο οικισμό ΒΕΛΕΤΛΕΡ (σημερινή ονομασία Cinarli), που βρίσκεται νοτιοδυτι κά και σχετικά σε κοντινή απόσταση από το Γιαλιτσιφ λί (5,5 χλμ περίπου). Το υλικό συλλέχθηκ ε από ένα πληροφορη τή το 1960 και έχει ενδιαφέρο ν αφού γεννήθηκε το 1896 στο Βελετλέρ και έζησε εκεί το μεγαλύτερ ο μέρος της περιόδου μέχρι το 1922, επιστρατε ύτηκε το 1915, γνώρισε και άλλα χωριά και πόλεις ως στρατιώτη ς, επέστρεψε το 1919 στο χωριό του και μετά την Έξοδο πήγε πρώτα στην Κομοτηνή και μετά εγκαταστά θηκε στη Νέα Τρίγλια. Ενδιαφέρο ν έχουν και οι πληροφορί ες του και, ειδικά, αυτές για τη μητρική γλώσσα των κατοίκων (τουρκική). Ο πληροορητ ής αναφέρει ότι η εκκλησιασ τική επιτροπή "έκοψε" και δικό τους νόμισμα, πεντάρες και δεκάρες, που περνούσαν στη εκκλησία και στο σχολείο. Η άτυπη ομάδα Τριγλιανώ ν απογόνων-ερευνητών επισκέφθη κε το Βελετλέρ τον Σεπτέμβρι ο 2019.


ΒΕΛΕΤΛΕΡ

ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ

Η συλλογή έγινε από το συνεργάτη του ΚΜΣ Μπάμπη Νικηφορίδ η σε αποστολή του στη Νέα Τρίγλια το Σεπτέμβρι ο του 1960.

Το υλικό προέρχετα ι από ένα πληροφορη τή, τον Αριστείδη Χατζηκυρι άκο, ο οποίος γεννήθηκε στο Βελετλέρ. Σήμερα (1960) είναι 66 χρονώ (σ.σ. δηλαδή γεννήθηκε το 1896). Οι γονείς του ήταν ντόπιοι. Ο πατέρας του παππού του (από τον πατέρα) ήταν από την Πρέβεζα. Σχολείο πήγε ένα δυο χρόνια μόνο και κατόπι ασχολήθηκ ε με τη γεωργία.

Το 1915 επιστρατε ύτηκε και ως στρατιώτη ς γνώρισε τα Μουδανιά, την Προύσα, το Μιχαλίτσι και άλλα πολλά μέρη-μέχρι το Κάιρο έφτασε, στην Αραβία πιάστηκε αιχμάλωτο ς και τον μετέφεραν οι Εγγλέζοι στο Κάϊρο.

Το 1919 που οι Έλληνες βγήκαν στη Σμύρνη επέστρεψε στο χωριό του, ήταν μια εποχή που είχαν φόβο από Τούρκους αντάρτες κι όλο τους περίμεναν .

Παντρεύτη κε εδώ. Η γυναίκα του είναι από το Ντάνσαρι . Έχει 4 παιδιά.

Με την καταστροφ ή ήρθε πρώτα στην Κομοτηνή, όπου έμεινε 1 χρόνο και κατόπι μετοίκησε στη Νέα Τρίγλια.

Σήμερα ασχολείτα ι με την κτηνοτροφ ία και τη γεωργία.

Ο Αριστείδη ς Χατζηκυρι άκος είναι θαυμάσιος άνθρωπος, πρόθυμος στη συνεργασί α, πρόσχαρος και καλός πληροφορη τής. Η μητρική του γλώσσα είναι η τουρκική αλλά έμαθε και αρκετά ελληνικά ώστε να μπορεί να συνεννοεί ται κανείς μαζί του. Πάντως όταν μιλάει την τουρκική ευχαριστι έται περισσότε ρο και αναπτύσσε ι με πιότερη ευχέρεια την αφήγησή του. Ξέρει πολύ καλά το χωριό του και οι πληροφορί ες του είναι θετικές.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΘΕΜΑΤΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Σ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙ ΑΣ
ΚΕΦΆΛΑΙΟ Α’ 1. Όνομα
      2. Δελτίο της Χαρτογραφ ικής Υπηρ. του ΚΜΣ (Γεωγρ.Τοπ οθέτηση)
      3. Ένταξη του Οικισμού
      4. Τουρκική Διοίκηση
      5. Εκκλησιασ τική Εξάρτηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ    Β’ Κάτοικοι
      Γ’ Γλώσσα
      Δ’ Δελτία με ποικίλο περιεχόμε νο
      Ε’ Γεωγραφικ ά Στοιχεία
      ΣΤ’ Λαξευτές Σπηλιές
      Ζ’ Τοπωνύμια
      Η’ Εσωτερική μορφή του χωριού
      Θ’ Κοντινοί και μακρινοί Οικισμοί
      Ι’ Σχέσεις και Συναλλαγέ ς του Οικισμού


Κεφαλ. Α’ ΟΝΟΜΑ (σ. 3)

Το όνομα  του  χωριού μας  ήταν Βελετλερ, έτσι το λέγαμε και εμείς και  άλλοι Έλληνες και οι Τούρκοι . Έτσι ήταν γραμμένο και στα βιβλία τα Ελληνικά και τα τούρκικα.

Πριν έλεγαν ότι ήταν εκεί μεγάλο βιλαέτι και ότι από το βιλαέτι έμεινε το όνομα, αλλά δεν ξέρω θετικά να σου πω.

Κεφαλ. Α’ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ (σ. 4)

Ο οικισμός Βελετλέρ εντάσσετα ι στις παρακάτω ενότητες:
Μικρασιατ ική Επαρχία: Βιθυνίας
Περιφέρει α: Προύσας
Τμήμα: Τρίγλιας

Κεφαλ. Α’ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (σ. 6)

Εμείς είχαμε μουχτάρη στο χωριό, Μουδουρλί κι ήταν η Τρίγλια, Καϊμακμαλ ίκι τα Μουδανιά. Από κει κι έπειτα Μουτεσαρι φλίκι δεν είχαμε, κατ’  ευθείαν στο Βιλαέτι της Προύσας υπαγόμαστ αν.

Κεφαλ. Α’ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΙΚΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ (σ. 7)
Ο οικισμός Βελετλέρ υπαγόταν στη Μητρόπολη Νικομηδεί ας. Αντιπρόσω πος του Δεσπότη μέσα στον οικισμό ήταν ο Έξαρχος, κοσμικός όχι κληρικός.

Δεσπότης μας ήταν ο Νικομηδεί ας, το χρόνο μια φορά ερχόταν στο χωριό, ίσα-ίσα για να μαζέψει τον παρά του. Όταν ερχόταν έμενε στου Έξαρχου το σπίτι. Ο Έξαρχος έδινε άδειες γάμου, πολίτης ήταν, όχι κληρικός, δεν ανακατευό ταν στην εκκλησία. Έδινες ένα εικοσάρι και σου έδινε την άδεια γάμου, αν ήταν κανονικός γάμος, χωρίς εμπόδιο. Άμα έβγαινε τίποτα συγγένεια στους γάμους τότε πήγαιναν στην Απολλωνιά δα, όπου ήταν ο Δεσπότ Βεκιζέ ο Σέργιος, και ρωτούσαν αν χωράει το στέφανο.

Παπά είχαμε ένα, δεν ήταν πάντα παπάς, έρχονταν κι απ’ έξω.

Κεφαλ. Β’ ΚΑΤΟΙΚΟΙ (σ. 9)

Το χωριό μας είχε 150-160 σπίτια χριστιανι κά όλα. Τούρκους δεν είχαμε, ούτε Αρμεναίου ς.

Όλοι ντόπιοι ήμασταν, οι ξένοι ήταν κανα δυό μονάχα. Πάντως ήταν παλιό χωριό. Παλιότερα λέγαν ότι ήταν μικρότερο, καμιά τριανταρι ά σπίτια και μεγάλωσε.

Κεφαλ. Γ’ ΓΛΩΣΣΑ (σ. 10)

Η γλώσσα μας ήταν  Τουρκική. Όλοι οι ντόπιοι τουρκικά μιλούσαν, πάππου προς πάππου. Μόνο αν έρχονταν κανένας απέξω, όπως ο προπάππος μου που ήρθε από την Πρέβεζα, ήξερε ελληνικά. Κι όταν έβγαινε κανείς έξω μάθαινε πάλι ελληνικά, αλλά σπάνιοι ήταν αυτοί.

Στην εκκλησία ελληνικά ψάλλανε. Άλλος παπάς ήξερε τα ελληνικά, άλλος δεν ήξερε. Όσοι δεν ήξεραν διαβάζαν χωρίς πολύ-πολύ να καταλαβαί νουν τι λέγαν. Το Ευαγγέλιο καμιά φορά το εξηγούσε τουρκικά ο παπάς, αν ήξερε τουρκικά, και τότε καταλάβαι ναν όλοι.
Διαφορετι κά μερικοί μόνο καταλάβαι ναν κι οι άλλοι όχι.

Ο Ειρηναίος, ο Δεσπότης, και είπε του παπά να μην παντρεύει κορίτσια όταν φορούν κόκκινο τούλι, όπως στην πατρίδα μας. Του είπα: θα πιάσω τον παπά από τα γένια να τον βάλω κάτω, αν κάνει πως αρνείται να παντρέψει . Εκεί στη Μικρασία, γύριζες με τον τζανταρμά να πάρεις τα λεφτά σου απ’ τα χωριά, αλλά δεν εφρόντισε ς να στείλεις κανένα κορίτσι από την Τρίγλια, καμιά δασκάλα, να μας μάθει ελληνικά και τώρα μας κοροϊδεύο υν εδώ έτσι που τα μιλούμε.

Ε’ Γεωγραφικ ά Στοιχεία
1.   Θέση του χωριού
2.   Δρόμοι εξωτερικο ί
3.   Κλίμα

ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σ. 13)

Το Βελετλέρ απείχε 1,5 ώρα από την Τρίγλια, όπως και από τη Σιγή. Από τα Μουδανιά ήμασταν 2 ώρες δρόμο, από την Προύσα 5 ώρες κι από το Μιχαλίτσι απείχαμε 8 ώρες.

Σύνορα είχαμε με τα Τουρκοχώρ ια Γιαμάν Κϊοϊ, Καϊμά μπασί, Χαντουρζί και Σαρί Καζέλ και με το ελληνικό Ντερέκιοϊ .

Το χωριό ερχόταν σε ύψωμα και κοίταζε ανατολικά, αψηλό χωριό ήταν, αλλά στα πόδια του είχε και κάμπο, μιαν έκταση ίσαμε κανένα τέταρτο, και ρέμα με πλατάνια, είχε και μπαίρια ένα γύρω.

Από το χωριό και πίσω βουνά δεν υπήρχαν, βουνό είχαμε αντίκρυ μας, απέναντι από το τουρκικό χωριό Καϊμά μπασί, το ίδιο όνομα με το χωριό είχε και το βουνό κι έπιανε σύνορο με την Τρίγλια.

Και το ρέμα μας κατέβαινε από το Καϊμά μπασί και πήγαινε και χυνόταν στο μεγάλο ρέμα της Προύσας. Το Νίλουφερ. περνούσε σε απόσταση 15 λεπτών από το Βελετλέρ και είχε πλατάνια γύρω, γι αυτό και το λέγαν Τσινάροϊ ντερεσί (Τσινάρ= πλάτανος στα τούρκικα). Χειμώνα καλοκαίρι είχε νερό, αλλά το καλοκαίρι λίγο, το χειμώνα δεν είχαμε ζημιές.

Δικός μας ήταν αυτός ο κάμπος που λέμε, στο ρέμα, και μέχρι το Νίλουφερ, αλλά κανα δυο κομμάτια κτήματα είχαν πάρει κι οι Τούρκοι με το ζόρι.

ΔΡΟΜΟΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ Ι (σ. 15)

Δημόσιο δρόμο, στρωμένο, που να πηγαίνει κάρο, δεν είχαμε ούτε για την Τρίγλια, ούτε για τα Μουδανιά. Δημόσιος δρόμος υπήρχε για το Γιαλί Τσιφλίκι κι έπειτα για την Τρίγλια, Σιγή, Μουδανιά. Μέχρι το Γιαλί Τσιφλίκ ο δρόμος, από μας ήταν μόνο για ζώο.

ΚΛΙΜΑ (σ. 16)

Καλό ήταν το κλίμα μας, αρρώστιες δεν είχαμε, δεν ακούσαμε ν’ αρρωστήσε ι κανένας.

Το χειμώνα χιόνιζε πολύ και παλιότερα ακόμη πιο πολύ, 2 μέτρα χιόνι. Τόφερνε μπροστά στις πόρτες και τις έκλεινε. Αλλά από τα σεφαρμπερ τια κι έπειτα λες και φοβήθηκε ο Θεός και δεν χιόνιζε. Από το Νοέμβρη άρχιζαν τα κρύα τα δυνατά, πρώϊμος χειμώνας.

15 Μαρτίου ανοίγαμε τα μάτια, το Μάρτη άρχιζε η άνοιξη. Πάντα ήταν βροχερή η άνοιξη. Δεν είχαμε βέβαια συμβόλαιο με το Θεό, όποτε ήθελε έβρεχε, αλλά ήξερε κιόλας ο κόσμος, τάδε μέρα θα βρέξει κι έβρεχε. Έπεφτε και πολλή δροσιά τότε, άμα έβγαινες έξω το πρωί έως τη μέση βρεχόσουν μες τα χορτάρια και τα στάχυα. Το Μάιο μήνα που είχαμε τα κουκούλια, το πρωί δεν έκανε να κόψης φύλλα, έπρεπε να περιμένει ς ως τις 10 να στεγνώσου ν από τη δροσιά τα φύλλα.

Τότε, την άνοιξη, άλλος λιογάριζε, άλλος τσάπιζε, άλλος κλάδευε τα λιόδεντρα . Κατά το πλείστον Νοτιάς μας έπιανε, αλλά ο Νοτιάς ήταν τρελός σ’ εμάς. Είχαμε και Βοριά, αυτούς τους δυο ανέμους είχαμε.

Το καλοκαίρι έκανε πολλή ζέστη, πολλές φορές γυρίζαμε από το θέρος γιατί δεν αντέχαμε από τη ζέστη. Αλλά και βροχές είχαμε το καλοκαίρι, θυμάμαι στ’ αλώνια, που αλωνίζαμε, είχαμε και βροχές.

Το φθινόπωρο είχαμε πιο πολλές βροχές. Κείνη την εποχή όλο με τις γεωργικές δουλειές ήμασταν απασχολημ ένοι: οργώματα ήθελε να κάνουν, κοπριές να βάλουν, ξύλα να φέρουν. Οι γυναίκες ετοίμαζαν τα ρετσέλια, κοπανούσα ν τα λινάρια, και το χειμώνα ακόμα άκουγες να κοπανούν πατ-κιούτ.

Κεφαλ. Ζ’ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ

ΑΪΝΤΙΝ ΜΠΕΪ (σ. 19)

Η τοποθεσία Αϊντίν Μπέϊ ήταν μισήν ώρα από το χωριό, Βόρεια. Σ’ αυτό το μέρος βρίσκαν και πολλά κεραμίδια και κιούπια, Σ’ ένα κιούπι βρήκαν αρχαίο που έβαζε μέσα 50 τενεκέδες σιτάρι.

ΚΟΡΟΥ (σ. 20)

Πάνω από το χωριό, προς τα Βόρεια, ήταν η τοποθεσία Κορού, ένα τέταρτο της ώρας απόσταση. Χωράφια ήταν εκεί και ορμάνι. Γι’ αυτό λεγόταν και Κορού αυτό το μέρος. Κορού θα πει δάσος.

ΚΟΥΡΤ ΝΤΑΓΙ (σ. 21)

Το Κουρτ Νταγί ήταν 1,5 ώρα από μας, Δυτικά, ένα ύψωμα. Παλιά ήταν ηφαίστειο αυτό, κι ύστερα το καλλιεργο ύσαμε, είχε χωράφια.

ΜΠΑΛΙΚΛΙ ΝΤΕΡΕΣΙ (σ. 22)

Μιαν ώρα δυτικά του χωριού ήταν ο Μπαλικλί ντερές. Ντερές ήταν αλλά νερό δεν είχε, μόνο η κοίτη του ήταν, ένας λάκκος μακρύς.

ΣΑΤΑΚΙΑ (σ. 23)

Αυτή η τοποθεσία ήταν μια ώρα δυτικά του χωριού. Χωράφια ήταν κι εκεί. Δεν ξέρω τι θα πει Σατάκια, έτσι το λέγαμε.

Κεφ. Η’ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΕΦΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
1.   Το πράσινο του χωριού
2.   Μαχαλάδες, Δρόμοι, Πλατείες
3.   Νερά
4.   Σπίτια
5.   Εκκλησίες, Παρεκκλήσ ια, Ξωκκλήσια, Αγιάσματα
6.   Νεκροταφε ία
7.   Σχολεία
8.   Μύλοι

ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σ. 24)

Τα σπίτια που δεν ήταν στο κέντρο του χωριού αλλά στις άκριες είχαν και μπαξέδες με φρουτόδεν δρα. Δέντρα γεμάτο σχεδόν ήταν το χωριό, ήταν μπόλικο το πράσινο. Και βυσσινιές είχαμε και σκαμαινα και μηλιές. Στην πλατεία είχαμε και πλατάνια, μπροστά στην εκκλησία.

ΜΑΧΑΛΑΔΕΣ (σ. 25)

Τι μαχαλάδες να πεις! Μικρό χωριό ήταν το δικό μας. Είχαμε ένα Γιουμαρί Μπαρίς μαχλεσί κι ένα Ασαά μαχλέ. Αυτούς είχαμε κι ένα Χατζηκυρι άκο μαχλεσί, λίγο παρα έξω.

Στη μέση του χωριού ήταν η αγορά με την εκκλησία και το σχολείο.

ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σ. 26)

Οι δρόμοι του χωριού ήταν όλο χώμα, στην άκρη μόνο είχαν καλντερίμ ι. Και η πλατεία της εκκλησίας ήταν καλντερίμ ι.

Το χειμώνα είχαμε λάσπες πολλές, όσες θέλεις λάσπες ήμασταν πλούσιοι από λάσπες. Γι’ αυτό ήταν και τα καλντερίμ ια στην άκρη του δρόμου για να μπορεί κανείς να βαδίζει.

Την νύχτα σκοτεινοί ήταν οι δρόμοι. Δεν είχαμε φανάρια.

ΠΛΑΤΕΙΕΣ (σ. 27)

Η κεντρική πλατεία μας ήταν μία, η πλατεία της εκκλησίας, εκεί ήταν και τα καφενεία και η αγορά. Αυτή ήταν στρωμένη με πέτρες, καλντερίμ ι.
Κι άλλη μια είχαμε, αλλά με χώμα, μπροστά στο καφενείο του Κεμανετζή, και μια τρίτη ήταν στου Μπαλάσοβο υ τα σπίτια κι αυτή με χώμα κάτω.

Σ’ όλες αυτές στήναμε χορούς. Χορούς να δεις εκεί. Αιτία ήθελαν να χορέψουν. Και χοροί γίνονταν και μαζώματα γίνονταν.

ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σ. 28)

Βρύσες είχαμε τρεις στο χωριό. Οι δυο παίρναν το νερό από πηγή που ήταν 20 μέτρα πιο πάνω. Της άλλης το νερό ερχόταν απ’ έξω με τα κιούγκια.

Κι έξω από το χωριό είχαμε πηγές πολλές, επιφανεια κά νερά.

ΣΠΙΤΙΑ (σ. 29)

Τα σπίτια του χωριού ήταν και πέτρινα αλλά τα περισσότε ρα ήταν ξύλινα, ντολμαζίκ ια (ξύλινοι τοίχοι παραγεμισ μένοι με τούβλα ή πλίθους).
Σχεδόν όλα ήταν δίπατα, μεγάλα, γιατί πιάναμε και κουκούλι.

Μέσα στην αγορά, στην πλατεία ήταν πυκνά, τα άλλα που ήταν παραέξω ήταν πολύ αραιά, είχαν και μπαξέδες.

ΕΚΚΛΗΣΙΑ (σ. 30)

Εκκλησία είχαμε μια, της Αγίας Παρασκευή ς, θα χωρούσε και 500 άτομα, είχε και γυναικωνί τη.

Πέτρινη εκκλησία ήταν κι από πάνω η στέγη ήταν τσατί με κεραμίδια . Καμπαναρι ό είχε και καμπάνα, που την σπάσαν οι Τούρκοι το 1914.

Πότε τη φτιάξαν δε θυμόμαστε, ήταν παλιά εκκλησία. Κι εμείς και οι πατεράδες μας εκεί τη βρήκαν,

Μέσα στην εκκλησία είχαμε και ένα Αγίασμα Αγίας Παρασκευή ς, σαν πηγάδι ήταν. Γιατρό αυτό είχαμε: «Αγία Παρασκευή να με κάνεις καλά», δέναμε κι ένα πατσαβούρ ι γινόμαστα ν καλά.

Παρεκκλήσ ια δεν είχαμε.

ΑΓΙΑΣΜΑΤΑ
ΑΓΙΑ ΓΑΛΑΤΗΝΗ (σ. 31)

Ένα τέταρτο από το χωριό, κατά το Γιαμάν Κιοϊ ήταν το Αγίασμα της Αγίας Γαλατηνής . Είχε μια γούρνα κι από πάνω σαν κεμέρι.

ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ (σ. 32)

Η Αγία Μαρίνα ήταν ένα Αγίασμα 5-10 λεπτά έξω από το χωριό, ένα βρυσάκι μόνο. Μας έπαιρνε ο δάσκαλος την άνοιξη και μας πήγαινε εκεί πέρα εκδρομή.

ΝΕΚΡΟΤΑΦΕ ΙΟ (σ. 33)

Το νεκροταφε ίο του χωριού ήταν παρα έξω σ’ ένα τόπο που λεγόταν Σιρτ Μπαϊρ. Δεν ήταν τοιχογυρι σμένο, μόλις έβαλαν σκοπό να το φράξουν έγινε η αναμπουμπ ούλα με τα σεφαρμπαρ λίκια και τους πολέμους κι έμεινε.

Είχε δένδρα μέσα αντεζά??, μεσέδες (δρύες). Οι σταυροί ήταν ξύλινοι, ποιος ήξερε εκεί μάρμαρο και πέτρα. Και οι τάφοι χώμα, κάτω.

ΣΧΟΛΕΙΟ (σ. 34)

Σχολείο είχαμε ένα με δυο κάμαρες, μια για τα κορίτσια και μια για τ’ αγόρια, από κάτω ήταν καφενείο και πάνω το σχολείο.

Ένα δάσκαλο είχαμε, είτε δικός μας ήταν είτε ξένος σε σπίτια του χωριού έμενε, γιατί δεν είχε δωμάτιο ειδικό το σχολείο. Η εκκλησιασ τική επιτροπή πλήρωνε το δάσκαλο, θυμάμαι που οι εντόπιοι 22 λίρες το χρόνο παίρναν, κάναν και τον ψάλτη.

ΜΥΛΟΙ (σ. 35)

Μύλους δεν είχαμε μέσα στο χωριό. Κάπου 1,5 ώρα από μας ήταν ένας, που γύριζε με το νερό, του Νίλουφερ , αυτός ήταν ξένος. Αναχώρ ντεϊρμενι (ντεϊρμεν= μύλος) τον λέγαν.

Έναν άλλον μικρό είχαμε εμείς που τον είχαν αγοράσει δικοί μας από Τούρκο. Αυτός ήταν μισήν ώρα από το χωριό κοντά στ’ αμπέλια μας, αλλά το καλοκαίρι δε γύριζε. Δούλευε με ο νερό της ρεματιάς μας.

Θ΄ ΚΟΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΝΑ ΧΩΡΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΚΑ ΧΩΡΙΑ (σ. 36)

Τουρκικά χωριά γύρω μας που συνορεύαμ ε ήταν το Γιαμάν Κιοϊ, το Καϊμά μπασι, το Χαντσερλί και το Σαρί Καζέλ.

Το Καϊμά μπασι ήταν 100 σπίτια περίπου και το Χαντσερλί το ίδιο. Το Γιαμάν Κιοϊ ήταν κάπου 50 σπίτια και το Σαρί Καζέλ καμιά εικοσαριά . Το Σαρί Καζέλ ήταν προσφυγικ ό χωριό, είχαν έρθει ναυτοί πρόσφυγες από τη Βουλγαρία .

Εμείς χωράφια παίρναμε απ’ αυτούς ή τ’ αγοράζαμε και μερικοί δούλευαν κιόλας στα κτήματά τους. Επί Χαμίτ καλά περνούσαμ ε, γιατί μας φοβόνταν. Ύστερα τα χαλάσαμε.

Ι’ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕ Σ (σ. 37)

Εμάς η παραγωγή μας ήταν κουκούλι, καλαμπόκι, σιτάρι, λινάρι, σταφύλια, ελιές, φρούτα. Τα κουκούλια τα πηγαίναμε στην Προύσα και σιτάρι μερικοί που είχαν πολύ το πουλούσαν έξω. Τα φρούτα κι εκατομμύρ ια οκάδες νάχει δεν πουλιόντα ν. Το λινάρι έρχονταν έμποροι και το παίρναν. Εμείς όσα τρώγαμε βερεσέ από τον μπακάλη όλο το χρόνο, με το λινάρι τα ξεχρεώναμ ε. Σκοινιά κάναμε, τουρβάδες, μιντέρια και η ρίζα του ακόμα χρησίμευε για το σουβά. Το σπόρο τον παρακαλού σαν οι έμποροι να τον πάρουν για τα φαρμακεία . Αυτό ήταν καλό μαξούλι.

Στο χωριό είχαμε κανα-δυο μπακάλικα . Όποιος ήθελε λίγη ποσότητα έπαιρνε από το χωριό. Όσοι παίρναν μεγάλες ποσότητες πήγαιναν και ψώνιζαν από την Τρίγλια ή τα Μουδανιά, όπου ήταν το μονοπώλιο για το πετρέλαιο και τον καπνό.

Τεχνίτες δεν είχαμε. Οι γυναίκες ράβαν εκεί πέρα, ράφτες δεν μας χρειάζοντ αν. Άμα ήθελες κανένα κοστούμι καλό ή παπούτσι, πήγαινες και τα παιρνες από την Τρίγλια ή τα Μουδανιά ή την Προύσα.

Πάντως για είδη πρώτης ανάγκης που δεν βρίσκαμε στο χωριό πηγαίναμε στην Τρίγλια, η πιο κοντινή αγορά εκεί ήταν. Γινόταν και παζάρι κιόλας εκεί κάθε Κυριακή και φέρναν ζώα, αυγά, κότες, άχυρα κι ότι άλλο θέλεις.

Μόνο αν ήθελε κανείς να πάρει είδη προίκας, όπως τεντζερέδ ες, μεταξωτά, θα πήγαινε στην Προύσα για ακριβά πράγματα.

Άμα χρειαζόμα σταν γιατρό πηγαίναμε στην Τρίγλια ή τον φέρναμε από κει με ζώο στο χωριό. Και το ταχυδρομε ίο μας στην Τρίγλια έβγαινε κι από κεί με μιαν ευκαιρία ερχόταν στο χωριό, είτε γράμμα ήταν είτε εφημερίδα . Ο παπα Γιώργης χωρίς εφημερίδα δεν έμενε.

Ξύλα και κάρβουνα μόνοι μας κάναμε, αλλά ξυλεία καλή για τα σπίτια από τον Όλυμπο φέρναμε, είχε εκεί κορδέλες. Οι χτίστες ήταν κι από το χωριό μέσα, φέρναν κι απ’ όξω.

Συμπεθερι ά είχαμε με το Ντερέκιοϊ, το Ντάνσαρι, τα Κουβούκλι α, το Αναχώρι, το Μπας κιοϊ. Και στα πανηγύρια πηγαίναμε και στο δικό μας πανηγύρι έρχονταν, κι όχι μια μέρα, τρεις μέρες γινόταν πανηγύρι. Κι όταν ήταν να φύγουν το «ώρα καλή’ ήταν με τα όργανα και τα τραγούδια .

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Κεφάλαιο Α’ Η ζωή του ανθρώπου
Κεφάλαιο Β’ Θρησκευτι κή Ζωή και λαϊκή λατρεία
Κεφάλαιο Γ’ Σχολεία
Κεφάλαιο Δ’ Λαϊκή Επιστήμη
Κεφάλαιο Ε’ Λαϊκή Τέχνη
Κεφάλαιο ΣΤ’ Οικονομία
Κεφάλαιο Ζ’ Αυτοδιοίκ ηση
Κεφάλαιο Η’ Λαϊκό Δίκαιο
Κεφάλαιο Θ’ Σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων
Κεφάλαιο Ι’ Φυλές

Κεφαλ Ζ’ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚ ΗΣΗ
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ (σ. 41)

Οι κοινοτικέ ς αρχές μας ήταν ο μουχτάρης και 5-6 αζάδες που είχε. Εκλογές δεν γίνονταν για το μουχτάρη. Μαζευόντο υσαν εκεί καμπόσοι, φώναζαν «Αυτόν θέλουμε», έμπαινε «Άντε δώσε τη σφραγίδα» λέγαν στον άλλο. Τα παιδιά του φωνάζανε: «Μη γίνεσαι μπαμπά μουχτάρης» γιατί μόνο μπελάδες είχε, δεν είχε μέλι να γλύψει τα δάχτυλά του.

Αυτοί φρόντιζαν να φτιάξουν κανένα νερό, κανένα δρόμο. Τους φόρους ερχόταν ταχοιλντά ρης και τους μάζευε.

Ο μουχτάρης μάζευε μόνο από τους κατοίκους μασράφ παρασί (χρήματα για έξοδα), κι ύστερα έβγαζε σε μειοδοτικ ό διαγωνισμ ό τη φιλοξενία των ξένων, που θάρχονταν στο χωριό  όλο το χρόνο, δηλαδή το φαί τους, κυρίως, γιατί υπήρχε μουσαφίρ οντασί στο σχολείο. Όποιος δέχονταν με τα λιγότερα, κατακυρων όταν σ’ αυτόν η φιλοξενία, και είτε 5 έρχονταν όλο το χρόνο είτε 10 αυτός θα τους τάϊζε. Συνήθως έρχονταν είτε χωροφυλάκ οι, είτε ο ταχοιλντά ρης, αλλά και κανένας ξένος από μακρυά μπορούσε να πέσει.

Χώρια ήταν η εκκλησιασ τική επιτροπή που φρόντιζε για την εκκλησία και να πληρώνει το δάσκαλο. Οι επίτροποι κόβαν και δικό τους νόμισμα, πεντάρες και δεκάρες, που περνούσαν μέσα στην εκκλησία και το σχολείο.

ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ (σ. 43)

Το 1914 μας κυνηγήσαν και μας κάναν γιάγμα (τους λεηλατήσα ν) οι Τούρκοι από τα γειτονικά χωριά κι απ’ άλλα πιο μακρινά.

Ήταν 5? χωροφύλακ ες στο χωρίο μας. Έλεγαν στον αγροφύλακ α-αυτό ήταν ειδοποιητ ήριο-να πέι να ζητήσει από το Χαντουρλί ένα λουρί για το άλογο του Τσαούση. Ήταν συνεννοημ ένοι κι αυτοί να κλείσουν τα μάτια για να μας γυμνώσουν καλά.

Αυτός ο αγροφύλακ ας έπιασε κι έστειλε ένα τσομπάνο. Ο τσομπάνο πήγε στον πρόεδρο του Χαντσερλέ και του είπε για το λουρί. Εκείνος ξηρούρηζε? εκείνη την ώρα, ήταν καλός άνθρωπος, λέει: Αυτό είναι ειδοποιητ ήριο. Άντε, πήγαινε απ’ άλλο δρόμο γιατί θα σε σκοτώσουν στο δρόμο. Είχαν κιόλας ξεσηκωθεί κι έρχονταν. Πράγματι, όταν πήγαινε ο τσομπάνος είχε δει να έρχονται οι Τούρκοι αλλά δεν υποψιάστη κε.
Όταν ακούστηκε στο χωριό ότι οι Χαντσερζή δες έρχονται, οι τζανταρμά δες έκαναν τάχα πως θα μας προστατέψ ουν: «Βρε, να μας δείξετε το δρόμο να τους σταματήσο υμε». Αυτοί θέλαν να κερδίσουν καιρό για να μας μπλοκάρου ν και να μας περάσουν από την πόρτα, να μας γδύσουν, αν είχαμε και κανένα παρά. Αλλά δεν μας πρόφταξαν .

Εμείς όταν είδαμε τους Τούρκους να έρχονται πήραμε δρόμο και φύγαμε για την Τρίγλια. Την ίδια τύχη με μας είχαν και το Ντερέκιοϊ, το Ντανσάρι, η Τσάμλιτζα, το Τσεσνεϊρι, το Αναχώρι, το όλο κάπου 10-12 χωριά. Μόνο τα Κουβούκλι α ους βάστηξαν και μείναν στον τόπο τους, παληκάρια ήταν αυτοί.

Ύστερα από 15 μέρες ο Βαλής έφερε τζανταρμά δες και μας είπε να πάμε στα χωριά μας.

Όταν γυρίσαμε δεν βρήκαμε τίποτε, ακόμα και τα πατώματα τα είχαν πάρει. Αρχίσαμε από ξαναρχής, με το Α και το Β. Είχαμε και το φόβο πάλι.

Δεν μπορούσαμ ε στην αρχή να βγούμε παρα έξω.

Ύστερα, μια μέρα που πήγαινα στα Κουβούκλι α, είδα στο δρόμο κάτι Τούρκους με τα κάρα. Με φωνάζουν και μου λένε: «Έλα βρε παιδί μου, να σου δώσουμε τεντζερέδ ια μεντζερέδ ια απ’ τα δικά σας».

Τους λέω: «Τι να μου δώσετε τώρα! Έπρεπε να μην τα πάρετε. Μπορεί να μου δώσετε άλλου χωριανού και να πιαστούμε».

Είχε και καλούς απ’ αυτούς, αλλά η έχθρα πιάστηκε μια φορά.

Ύστερα παίρναν τον κόσμο στρατιώτε ς και τελευταία το ’22 με την οπισθοχώρ ηση φύγαμε πια οριστικά.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑ ΣΗ (σ. 48)

Οι περισσότε ροι πρόσφυγες από το χωριό μας είναι εγκατεστη μένοι στο χωριό Πολύκαρπο της Καρατζόβα ς (σ.σ. επαρχία Αλμωπίας) κι άλλοι στο συνοικισμ ό Χρυσή, πάλι της Καρατζόβα ς.

Και στη Δωροθέα Αρδαίας υπάρχουν 2 οικογένει ες και στις Σέρρες καμιά δεκαριά.

Οι υπόλοιποι, κάπου 60 οικογένει ες, είμαστε εδώ, στη Νέα Τρίγλια.

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal