Αποστολέας Θέμα: ΚΜΣ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΓΙΑΛΙΤΣΙΦΛΙΚ ΒΙΘΥΝΙΑΣ  (Αναγνώστηκε 138 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Moderator
  • ***
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 12
  • -Λαμβάνω: 64
  • Μηνύματα: 180
  • Τόπος: Φιλοθέη
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΚΜΣ-ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΓΙΑΛΙΤΣΙΦΛΙΚ ΒΙΘΥΝΙΑΣ
« στις: 02 Ιούλιος 2021, 08:33:32 πμ »
ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Συνεχίζετ αι η παρουσίασ η της Προφορική ς Παράδοσης από το αρχείο του ΚΜΣ, με τον ελληνόφων ο οικισμό ΓΙΑΛΙΤΣΙΦ ΛΙΚ (σημερινή ονομασία Yaliciftl ik), που είναι νοτιοδυτι κά και σχετικά σε κοντινή απόσταση από την Τρίγλια (9 χλμ περίπου). Το υλικό συλλέχθηκ ε από ένα πληροφορη τή το 1957 και έχει ενδιαφέρο ν αφού γεννήθηκε το 1887 στο Γιαλιτσιφ λίκ και έζησε εκεί το μεγαλύτερ ο μέρος της περιόδου μέχρι το 1922 οπότε εγκαταστά θηκε στην Πτολεμαίδ α και διετέλεσε για αρκετά χρόνια δήμαρχος της πόλης. Ενδιαφέρο ν έχουν και οι πληροφορί ες του και, ειδικά, αυτές για τη δημιουργί α του οικισμού από αποίκους των Αγράφων. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώ νεται και από τους πληροφορη τές της Τρίγλιας. Η άτυπη ομάδα Τριγλιανώ ν απογόνων-ερευνητών επισκέφθη κε το Γιαλιτσιφ λίκ τον Σεπτέμβρι ο 2019.

Τμήμα χάρτη Ι. Κοκκινίδη σε μεγέθυνση

ΓΙΑΛΙ ΤΣΙΦΛΙΚ

ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ

Η συλλογή έγινε από το συνεργάτη του ΚΜΣ Αλέξη Ιωακειμίδ η το Σεπτέμβρι ο του 1957.

Το υλικό προέρχετα ι από ένα πληροφορη τή, τον Βασίλειο Χατζηευστ ρατίου Χατζηκυρι άκο, ο οποίος γεννήθηκε στο Γιαλί Τσιφλίκ των Μουδανιών Νομού Προύσης το 1887. Σήμερα (1957) είναι 70 χρονώ. Γράμματα έμαθε ως Β’ Δημοτικού στο χωριό του. Μιλάει ελληνικά, ξέρει όμως και τούρκικα, αφού ζούσαν μέσα στην Τουρκία. Είναι έξυπνος και καλός πληροφορη τής για τον τόπο του. Η σύζυγός του είναι από την Πόλη. Παιδιά δεν έκαναν. Στα τελευταία γεγονότα του Α΄ ευρωπαϊκο ύ πολέμου εξορίστηκ ε στο εσωτερικό . Ήρθε στην Ελλάδα το 1922 με την Καταστροφ ή. Εγκαταστά θηκε στην Πτολεμαΐδ α ως γεωργός. Επί πολλά χρόνια διετέλεσε δήμαρχος Πτολεμαΐδ ας όπως και σήμερα.

Για την εγκατάστα ση των προσφύγων υπάρχει στο τέλος και δελτίο του Βασίλη Κολλυβίδη (1960).

Κεφ. Α’ ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ (σ. 4)

Ο οικισμός Γιαλί Τσιφλίκ εντάσσετα ι στην Επαρχία Βιθυνίας της Περιφέρει ας Προύσης.

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (σ. 5)

Το Γιαλί Τσιφλίκ είχε Καϊμακαλί κι τα Μουδανιά, Μουτεσαρι φλίκι τη Νικομήδει α και Βαλελίκι την Προύσσα.

Κεφαλ. Α’ - ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΙΚΗ ΕΞΑΡΤΗΣΗ (σ. 6)

Ο οικισμός Γιαλί Τσιφλίκ υπαγόταν στη Μητρόπολη Νικομηδεί ας.

Στα κοντινά χωριά Τερέκιοϊ και Βελετλέρ έδιναν άδειες γάμου.

Υπαγόμαστ αν στο Δεσπότη της Νικομηδεί ας, ο οποίος έρχονταν 1-2 φορές το χρόνο και λειτουργο ύσε. Το χωριό μου έβγαλε και ένα δεσπότη που ιερουργού σε στα Ιεροσόλυμ α από την Ανταλλαγή κι εδώ, αλλά δεν ξέρω αν ζει ακόμη.

Παπάδες είχαμε 4, όλοι χωριανοί μου που ο πρεσβύτερ ος πάντα έκανε και καθήκοντα Εξάρχου στο χωριό μας καθώς …??

Κεφαλ. Β’ - ΚΑΤΑΓΩΓΗ (σ. 8 )

Όπως ακούαμε από γεροντότε ρους 166 χρόνια πριν από την ανταλλαγή (1922-166= 1756 ??) (εγκαταστά θηκαν οι πρόγονοί μας στο Γιαλί Τσιφλίκ. Παλαιότερ α ήταν ένα τσιφλίκι που ανήκε στο σουλτάνο Χαμίτ και απ’ αυτόν αγόρασαν οι πρόγονοί μας.

Ο προπάππος μου όπως έλεγε ο μπαμπάς μου μαζί με άλλες 11 οικογένει ες που ήρθαν από τα Άγραφα ήταν οι πρώτοι κάτοικοι του Γιαλί Τσιφλίκ. Ο προπάππος μου μάλιστα ήταν μόνος ξένος σε σχέση με τους άλλους νέους συγχωριαν ούς του γιατί είχε έρθει από τη Βλάστη ? του Νομού Κοζάνης στα 1756 περίπου γιατί 166 χρόνια είχαν εγκαταστα θεί πριν από το 1922 που φύγαμε από το χωριό και 35 χρόνια που μένομε εμείς στην Πτολεμαΐδ α, άρα πριν από 201 χρόνια περίπου πρωτοεγκα ταστάθηκα ν οι πρόγονοί μας στο Γιαλί Τσιφλίκ.
Μετά μεγάλωσε το χωριό μας και έφθασε τα 450 σπίτια μέχρι το 1914.

Απ’ αυτά 300 οικογένει ες μένουν τώρα στην Πτολεμαΐδ α.

Κεφαλ. Γ’ - ΓΛΩΣΣΑ (σ. 10)

Στο χωριό μου το Γιαλί Τσιφλίκ από πάππου προς πάππου ελληνικά μιλούσαμε .

Η ελληνική ήταν μητρική μας γλώσσα και αυτή έμεινε μέχρι την έξοδο.

Όσες καταστάσε ις και πιέσεις αν περάσανε στο διάστημα που μέναμε στο χωριό, τη γλώσσα μας δεν μπόρεσαν να την αλλοιώσου ν οι Τούρκοι, γιατί ήμασταν μεγάλο ελληνικό χωριό και μας φοβόνταν αντί να τους φοβηθούμε .

Δυο κοντινά μας χωριά το Τερέκιοϊ και Βελετλέρ δεν άντεξαν στις πιέσεις και έχασαν τη γλώσσα τους, έγιναν τουρκόφων οι. Ήταν τα μόνα τουρκόφων α ελληνικά χωριά στην περιοχή μας και ανήκαμε μαζί με 7 στο Καϊμακαμλ ίκι των Μουδανιών . Και τα άλλα ελληνικά χωριά μεγάλα ήταν και δεν μπόρεσαν να αλλοιώσου ν τη γλώσσα τους, δηλαδή να τους κάνουν τουρκόφων ους. Εμείς μάλιστα είχαμε και κάποιο μυστικό προνόμιο από το σουλτάνο Χαμίτ, να συλλαμβάν ουμε κι να σκοτώνουμ ε ακόμη τους διάφορους ληστές είτε Τούρκοι ήταν αυτοί είτε Έλληνες.
Έλληνες ληστές δεν είχαμε και μόνο Τούρκοι Κιρκάσιοι ήταν (Τσερκέζοι) που τους σκοτώναμε χωρίς να δώσουμε λόγο άμα ήταν επικηρυγμ ένοι.

Ε’ Γεωγραφικ ά Στοιχεία
1.   Θέση του χωριού
2.   Δρόμοι εξωτερικο ί
3.   Κλίμα

ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ (σ. 12)

Το χωριό μου ήταν χτισμένο επάνω σ’ ένα λόφο που θα είχε έκταση ίσαμε 2 χιλιόμετρ α περίπου.

Από Β. φαίνονταν η θάλασσα και είχαμε ένα μικρό λιμανάκι του χωριού μας. Το λιμανάκι αυτό απείχε ¼ της ώρας (3 χλμ) περίπου απ’ το οποίον φορτώναμε τα προϊόντα μας για την Πόλη, Μουδανιά και Τρίγλια, λέγονταν Καπαντσέ [Kapandja (Κίπερτ)]. Γύρω-γύρω ανατολικά και δυτικά ήταν τα βουνά χαμηλά βέβαια που θα έκανες 1 ώρα να ανεβείς απ’ τους πρόποδες ως την κορυφή τους. Τα βουνά αυτά ήταν ανατολικά και τεπέδες και κορυφές και κουμαριές . Δυτικά το Κρυονέρι.

Οι 3 τεπέδες και το Κρυονέρι ήταν κατάφυτα από μασιάδες (=δρυς) και πεύκα και το Κουμαριές με κούμαρα.
Κοντά σ’ εμάς (2 χλμ ΝΑ) ήταν και το τούρκικο χωριό Γιαμάνκιο ϊ που είχε πολλά δάση. Στα δάση του Γιαμάνκιο ϊ είχαν και οι χωριανοί ιδιόκτητα δάση ως 3000 στρέμματα .

Τα δάση δε των βουνών μας ανήκανε αποκλειστ ικά στην κυριότητα του Γιαλί Τσιφλίκ.


Κεφ. Η’ - Εσωτερική μορφή του χωριού
ΕΚΚΛΗΣΙΑ (σ. 14)

Στο χωριό μας μια μόνο εκκλησία είχαμε, της Παναγίας. Γιόρταζε στις 15 Αυγούστου .

Ήταν μεγάλη και χωρούσε ως 2000 ψυχές. Πότε τη χτίσανε δεν θυμάμαι, πάντως έγινε στου παππού μου τον καιρό. Ήταν πέτρινη και με κεραμίδια σκεπασμέν η.

Από εικόνες και πολυέλαιο υς πλούσια στολισμέν η από τις πολλές δωρεές των συγχωριαν ών μας.

ΣΧΟΛΕΙΟ (σ. 15)

Σχολείο είχαμε ένα μεγάλο με ΣΤ’ τάξεις του Δημοτικού και 2 σχολαρχεί ου.

Είχαμε 3 δασκάλους από την Πόλη και οι άλλοι ήταν από το χωριό μας και από τα γύρω χωριά.

Οι δάσκαλοι όλοι και οι παπάδες πληρώνοντ αν από το ταμείο της εκκλησίας που το διοικούσε η δημογερον τία του χωριού μας. Αυτή φορολογού σε τον κάθε κάτοικο με ετήσια φορολογία σε είδη από τα προϊόντα του ή σε χρήμα και πλούτιζε το ταμείο της εκκλησίας που είχε και εισοδήματ α από δωρεές πολλές γιατί ο κόσμος ήταν πλούσιος και θρησκόληπ τος.


Κεφ. Θ΄ ΚΟΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΜΑΚΡΙΝΑ ΧΩΡΙΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΩΡΙΑ (σ. 17)

Το Γιαλί Τσιφλίκ διοικητικ ά ανήκε στο Καϊμακαμλ ίκι των Μουδανιών .

Έτσι γύρω μας ελληνικά χωριά και που ανήκανε στο Καϊμακαμλ ίκι των Μουδανιών, μαζί με το δικό μας, ήταν τα παρακάτω χωριά:

Τερέκιοϊ, δυτικά του Γιαλί Τσιφλίκ σε 2 ώρες (8 χλμ) περίπου απόσταση και με 300 οικογένει ες όλες ελληνικές, αλλά τουρκόφων ους.

Βελετλέρ, δυτικά (Ν) κι αυτό απ’ το χωριό μας σε 1,5 ώρα (3 χλμ) απόσταση με 200 περίπου οικογένει ες, τουρκόφων οι κι αυτοί.

Σιγή, ανατολικά (ΒΑ) του Γιαλί Τσιφλίκ σε 2,5 ώρες (12 χλμ) απόσταση και με 500 περίπου οικογένει ες όλοι ελληνόφων οι.

Νεοχωράκι, ανατολικά του χωριού μας, σε 3 ώρες (18 χλμ) απόσταση με 50 οικογένει ες ελληνόφων ους.

Νεοχώρι, σε 5 ώρες απόσταση ανατολικά, πάλι απ’ το χωριό μας με 150 οικογένει ες ελληνόφων ους.

Μεσόπολη, νότια (17 χλμ Α ΝΑ) του χωριού μας με 300 οικογένει ες ελληνόφων ους σε 4 ώρες περίπου απόσταση.

Ελιγμούς, Ανατολικά σε 6,5 ώρες (25 χλμ) απόσταση με 200 οικογένει ες ελληνόφων ους.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Κεφάλαιο Α’ Η ζωή του ανθρώπου
Κεφάλαιο Β’ Θρησκευτι κή Ζωή και λαϊκή λατρεία
Κεφάλαιο Γ’ Σχολεία
Κεφάλαιο Δ’ Λαϊκή Επιστήμη
Κεφάλαιο Ε’ Λαϊκή Τέχνη
Κεφάλαιο ΣΤ’ Οικονομία
Κεφάλαιο Ζ’ Αυτοδιοίκ ηση
Κεφάλαιο Η’ Λαϊκό Δίκαιο
Κεφάλαιο Θ’ Σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων
Κεφάλαιο Ι’ Φυλές


Κεφ. ΣΤ’ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (σ. 19)

Ο πλούτος του χωριού μας ήταν μεγάλος. Ένα χρόνο μπορούσες να ζήσεις χωρίς να (ζυμώσεις) αγοράζεις και να δανείζεσα ι ψωμιά.

Είχαμε πολλά χωράφια, όσα ήθελε ο καθένας. Εκτάσεις υπήρχαν πολλές στην περιοχή μας.

Σπέρναμε δημητριακ ά, είχαμε ελιόδεντρ α πολλά. Οπωροφόρα δέντρα πολλά καθώς και μουριές για μεταξοσκώ ληκες όπου βγάζαμε κουκούλια . Αμπέλια για σταφύλι και κρασιά, πολλά. Κρομμύδια και σκόρδα που τα πηγαίναμε στην Πόλη. Τα έσοδά μας από την παραγωγή ήταν τέτοια που ζούσαμε παραδεισέ νια ζωή.

Τα χτήματά μας ήταν πολλά και με λίγη φροντισμέ νη δουλειά γέμιζε ο τόπος. Από σιτηρά μας έφτανε για ψωμί και διατροφή των ζώων. Δεν πουλούσε γιατί ήταν φτηνά. Ούτε φρούτα πουλούσαμ ε γιατί ήταν φτηνά και πολλά τα χάναμε που σάπιζαν.

Κρομμύδια βγάζαμε πολλά που με κάρα τα κατεβάζαμ ε στο λιμάνι μας και από κει με καΐκια τα πηγαίναμε στην Πόλη. Απ’ τα κρομμύδια παίρναμε αρκετά χρήματα.

Επίσης βγάζαμε και αρκετά σκόρδα που τα πηγαίναμε στην Προύσα. Τα κουκούλια τα πηγαίναμε στα Μουδανιά όπου υπήρχαν εργοστάσι α μετάξης. Το λάδι και οι ελιές πάλι τα πηγαίναμε στην Πόλη.

Από τα χρήματα που παίρναμε απ’ την πώληση κρομμυδιώ ν, σκόρδων, κουκουλιώ ν και λαδιού καλύπταμε πλούσια τις διάφορες ανάγκες μας σε είδη ρουχισμού, επίπλων οικιακών σκευών κλπ.

Κάναμε και πολλά ατομικά έξοδα εμείς οι άντρες, γιατί είχαμε 24 καφενεία στο χωριό που δούλευαν όλα. Ήμασταν και πολύ καφενόβιο ι.
Επίσης είχαμε και 10 παντοπωλε ία, 1 υφασματάδ ικο και ένας έρχονταν κάθε Δευτέρα από τα Τρίλια και άνοιγε σερτή???

Στο χωριό μας έρχονταν και ψώνιζαν τα γύρω κοντινά τούρκικα χωριά που απείχαν από μισή ώρα (2 χλμ) έως 1 ώρα (6 χλμ). Τα χωριά αυτά ήταν: 1) Γιασέλι, 2) Γέρτσα, 3) Γιαμάν κιοϊ 4) Καϊμαν μπασι, 5) Χαντσαρλή

Οι Τούρκοι των χωριών αυτών έφερναν και πουλούσαν σε μας ξυλοκάρβο υνα, ξύλα και γιαούρτια . Μέσα στο χωριό ήταν και επαγγελμα τίες, ραφτάδες, τσαγκάρηδ ες, μαραγκοί, σιδεράδες κλπ, οι οποίοι εργάζοντα ν μόνο στα μαγαζιά τους χωρίς να βγαίνουν έξω για τις ανάγκες του χωριού και των γύρω τούρκικων χωριών.

Μερικοί νέοι για καλλίτερα δήθεν πήγαιναν στα Μουδανιά και έραβαν τα κουστούμι α τους.

Το χωριό μας παρουσίαζ ε γενικά κίνηση κωμόπολης .

Παρά τη ζωηρή κίνηση που είχε το χωριό μας κάθε Πέμπτη πηγαίναμε στα Τρίλια που γίνονταν εβδομαδια ία αγορά. Εκεί μαζεύοντα ν όλα τα ελληνικά χωριά των Μουδανιών καθώς και τα Τούρκικα.

Στα Τρίλια πηγαίναμε πάντα για καλλίτερα και πιο σύντομα με καΐκια. Μιάμιση ώρα κάναμε.

Κάποτε πηγαίνανε μερικοί και στο παζάρι των Μουδανιών . Πότε γίνονταν αυτά δεν θυμάμαι.

Με την τόσο καλή οικονομικ ή μας κατάσταση, η ζωή μας ήταν πολύ καλή και δεν μας δημιουργο ύνταν η ανάγκη να ξενιτευτο ύμε.

Μάλιστα το θεωρούσαμ ε υποτιμητι κό για έναν που θα ήθελε να ξενιτευθε ί για χρήματα. Είχαμε και χτίστες καλούς στο χωριό που έκαναν όλες τις οικοδομές μας Είχαμε τα περισσότε ρα σπίτια με 2 και 3 πατώματα πέτρινα και σκεπασμέν α με κεραμίδια . Οι χτίστες μας δεν πήγαιναν σε άλλα χωριά να χτίσουν.


Κεφ. Θ’ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΙ (σ. 26)
Σχέσεις Ελλήνων και Τούρκων

Από τα παλαιότερ α χρόνια μέχρι το Χουριέτ (1908) περνούσαμ ε πολύ καλά. Κουτσούκ Γιουνάν, μικρή Ελλάδα, έλεγαν οι Τούρκοι το χωριό μας.

Μας φοβόνταν οι γύρω Τούρκοι και δεν τους φοβόμαστα ν. Έλεγαν οι γεροντότε ροι μάλιστα πως είχαν κάποιο προνόμιο από τον σουλτάνο Χαμίτ να καταδιώκο υν αποκηρυγμ ένους (σ.σ. επικηρυγμ ένους) ληστές Τούρκους, να τους συλλαμβάν ουν και εν ανάγκη να τους σκοτώνουν κι όλας.

Μ’ αυτό το προνόμιο κανένας τέτοιος ληστής δεν γλύτωνε. Έτσι ήμασταν ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων. Στις αρχές δεν φερόμαστα ν με υποταγή.

Αλλά ότι αποφάσιζε η δημογερον τία αυτό γίνονταν.

Ο τρόπος διοίκησης στο χωριό και η προσπάθει α στην εκπαίδευσ η, στο σχολείο ήταν ελληνικοτ άτη. Μας υποχρέωνα ν να διδάσκετα ι και η Τουρκική γλώσσα στο σχολείο, αλλά κανείς δεν τη μάθαινε.

Η ελληνική ιστορία διδάσκοντ αν ελεύθερα του 1821 καθώς και όλα τα πατριωτικ ά ποιήματα του Ρήγα Φεραίου.

Κάποτε στις σχολικές τελετές φέρνανε και τον Καϊμακάμη από τα Μουδανιά, που απαγγέλνο νταν πολλά πατριωτικ ά ποιήματα, αλλά δεν έλεγε τίποτε. Ή δεν καταλάβαι νε ή αδιαφορού σε. Πολλές φορές γίνονταν μουσικοί έρανοι στο χωριό που το προϊόν πήγαινε για το Ελληνικό Ναυτικό ή για το στρατό.

Αυτό από παλαιότερ α γίνονταν αυτό. Και προδοσίες δεν είχαμε απ’ το χωριό, και αν παρουσιάζ ονταν κανένας τιμωρούντ αν σκληρά από όλους μας και δύσκολα επαναλαμβ άνονταν.

Έτσι σαν ελεύθερη Ελλάδα κάναμε όλες τις θρησκευτι κές μας τελετές χωρίς να ενοχλούμε θα από Τούρκους.

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑ ΣΗ (σ. 31)

Στην Πτολεμαΐδ α εγκαταστά θηκε το περισσότε ρο χωριό ως γεωργοί πάλι, αλλά με πολύ λιγότερα χωράφια ως 25 στρέμματα κατά οικογένει α και η ζωή μας εδώ είναι πολύ φτωχική. Στο Γιαλί Τσιφλίκ ζούσαμε ασυγκρίτω ς καλλίτερα και ας οργώναμε τη γη με τα πρωτόγονα μέσα.
Τώρα στο Γιαλί Τσιφλίκ ζούνε μόνο 14 οικογένει ες Τούρκων που πήγαν από τη Μακεδονία .

Μόνο η εκκλησία δεν χάλασε και τα σπίτια που μένουν, όλα τα άλλα έγιναν ερείπια.

Κάπου 300 οικογένει ες από το Γιαλί Τσιφλίκ εγκαταστα θήκαμε ως γεωργοί στην Πτολεμαΐδ α, 150 οικογένει ες στο Παλαιοχώρ ι της Καβάλας και από 4-5 οικογένει ες στην Αλεξανδρο ύπολη, Θεσσαλονί κη, Αθήνα και Νέα Τρίγλια Χαλκιδική ς.

Ευτυχώς ανθρώπινα θύματα δεν είχαμε κατά το διάστημα αυτό.

17/11/1960 Βασίλειος Κολυβίδης (Ραφήνα, γεννήθηκε στην Τρίγλια)
Από το Γιαλί Τσιφλίκ οι περισσότε ροι έχουν εγκαταστα θεί στα Καϊλάρια της Κοζάνης.

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal