Αποστολέας Θέμα: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΤΡΙΓΛΙΑ - ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ-ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ  (Αναγνώστηκε 4271 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 106
  • -Λαμβάνω: 53
  • Μηνύματα: 760
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΤΡΙΓΛΙΑ


ΣΗΡΟΤΡΟΦΙ Α-ΚΟΥΚΟΥΛΙΑ   

Σηροτροφί α είναι  η εκτροφή μεταξοσκώ ληκων για παραγωγή μεταξιού.
Η σηροτροφί α ως όρος προέρχετα ι από το κινέζικο «ser» που σημαίνει μεταξοσκώ ληκας. Κατά το ιστορικό Προκόπιο το μεταξόσπο ρο τον έφεραν στο Βυζάντιο από την Κίνα, κρυμμένο μες στα κούφια μπαστούνι α τους, δύο μοναχοί που τους είχε στείλει επίτηδες ο Αυτοκράτο ρας Ιουστινια νός Α’. Η μεταξουργ ία αναπτύχθη κε στη Συρία και σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Από τα χρόνια εκείνα το μετάξι έδινε μεγάλα εισοδήματ α στο Βυζάντιο, γιατί οι ευγενείς της Δύσης, οι επίσκοποι, οι καλόγεροι και γενικά οι άρχοντες και οι πλούσιοι του Βυζαντίου φορούσαν μεταξωτά και έτσι το Βυζάντιο κέρδιζε πολλά από το εμπόριο αυτό.
Μεταξοσκώ ληκας είναι η κάμπια που εκκρίνει την νηματοειδ ή ουσία από την οποία παράγεται το μετάξι. Το μετάξι είναι υφαντική ύλη που παράγεται με ειδική επεξεργασ ία από μια νηματοειδ ή ουσία, η οποία εκκρίνετα ι από τον μεταξοσκώ ληκα, φυσικό μετάξι.  
Στην σηροτροφί α «πρώτη ύλη» είναι τα μουρόφυλλ α και «εργάτες»οι μεταξοσκώ ληκες.

Η ΣΗΡΟΤΡΟΦΙ Α ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΤΡΙΓΛΙΑ

Η εκτροφή των με ήταν εργασία που απέφερε σημαντικό εισόδημα στην οικογένει α στην Παλιά Τρίγλια. Η σηροτροφί α γινόταν κυρίως με την απασχόλησ η των μελών της οικογένει ας και μόνο. Η μεταξοκαλ λιέργεια γινόταν σ’ ένα μέρος του σπιτιού τους, τα σπίτια στην Τρίγλια που ήταν μεγάλα εξυπηρετο ύσαν αυτό το σκοπό. Διαθέτανε έναν όροφο για κουκούλια και φύλλα από τις μουριές που είχαν στον μπαχτσέ τους και έτσι δημιουργο ύσαν ένα εργαστήρι ο ικανοποιη τικής απόδοσης. Οι Τριγλιανο ί βέβαια δεν έλεγαν τη λέξη «σηροτροφία», κουκούλια έλεγαν, «θα πιάσω κουκούλια» εννοούσαν θα ασχοληθώ με την καλλιέργε ια κουκουλιώ ν. Το κουκούλι είναι το νηματοειδ ές περίβλημα της προνύμφης του μεταξοσκώ ληκα. Οι μουριές που ήταν για τα κουκούλια ήταν άλλες από εκείνες που έκαναν μούρα. Οι μουριές για τα κουκούλια τις έλεγαν συκαμιές. Είχαν ομαλά και τρυφερά φύλλα, ήταν χαμηλές και όχι ψηλότερες πάνω από 3 μέτρα.
Σε όλη σχεδόν την περιοχή της Προύσας ήταν ανεπτυγμέ νη η σηροτροφί α. Ανέκαθεν ήταν περίφημα τα μεταξουργ εία της Προύσας.      
Ονομαστό ήταν της «Προύσας το μετάξι» και τα μεταξωτά της υφάσματα.

  

■...Πρώτη καλλιέργε ια κι απασχόλησ η των Τριγλιανώ ν ήταν η ελιά. Ύστερα ερχότανε η μεταξοκαλ λιέργεια, το κουκούλι, κι είχαν αρκετές εκτάσεις φυτεμένες με μουριές που είχαν το κατάλληλο φύλλωμα, για σηροτροφί α. Τα κουκούλια της Τρίγλιας τα πουλούσαν σ’ εργοστάσι α επεξεργασ ίας μεταξιού στην Κίο και την Προύσα. Η μεταφορά γινόταν με ζώα ή με τετράτροχ α αμάξια (αραμπάδες)[….].

Θανάση Πιστικίδη, «Τρίγλια Βιθυνίας», Ραφήνα Οκτώβρης 1983.
Tι ήταν η Τρίγλια (σελ.135)

   ■ Στην παλιά πατρίδα μας την Τρίγλια, η παραγωγή ήταν κυρίως η ελαιοκομί α και σε μικρότερη έκταση η σηροτροφί α. Εκεί κάθε νοικοκύρη ς είχε ένα κτήμα φυτεμένο με μουριές, που το έλεγαν μπαχτσέ. Τα φύλλα από τις μουριές(1) αποτελούσ αν την τροφή των σκουληκιώ ν, για την παράγωγη των κουκουλιώ ν.
   Οι άνδρες μετέφεραν με τα χτηνά, μερκέπια (γαϊδούρια), τα φύλλα από τις μουριές και μερικοί που έπιαναν περισσότε ρο κουκουλόσ πορο, 21/2 και 3 κουτιά (2), παίρνανε και ένα παραγιό που τον λέγανε μπουτσεκτ σή(3).
   Μαζί με τα κλαδιά απ' τις μουριές, φέρνανε και αλλά κλαδιά που τα λέγανε βουρλιές. Όλα αυτά τα στήνανε όρθια και πήγαιναν επάνω οι κάμπιες και έκαναν το κουκούλι από μετάξι. Η όλη αυτή δουλειά κρατούσε σαράντα μέρες. Μετά άρχιζε ο τρύγος.
   Τώρα η δουλειά ήταν πια των γυναικών. Αυτές τάιζαν το σκουλήκι και συχνά άκουγες να λένε αναμεταξύ τους. Έμενα το σκουλήκι μου κοιμάται στην βασιλική, δηλαδή στον τελευταίο ύπνο(4), για να κάνει το κουκούλι.
   Στον τρύγο καθόντουσ αν όλοι στην αράδα και βγάζανε μέσα απ' τα κλαδιά την ευλογημέν η παραγωγή, το μετάξι. Τα κουκούλια είχαν και τα σκάρτα τους, που τα λέγανε τσίπες και τις πουλούσαν σε χαμηλότερ η τιμή.
Μόλις τελείωνε ο τρύγος, όλη η σοδειά μαζευόταν σε σάκους και με τις νταλίκες την πήγαιναν στην  αγορά της Προύσας(5).
   Οι νταλίκες ήταν μεγάλα τετράτροχ α, με σούστες, κάρα, που τα τραβούσαν δύο άλογα. Τα κάρα αυτά είχαν επάνω σκεπή, στο πίσω μέρος είχαν την σκάρα που έβαζαν οι επιβάτες τα μπαγάζια τους και στο μπροστινό μέρος, που ήταν κάπως κυρτό και το λέγανε παπουτσιλ ήκι, καθόταν ο άμαξας.
   Στα πλευρά της νταλίκας υπήρχαν δυο ανοίγματα, που χρησιμοπο ιούνταν για πόρτες και τα οποία σε περίπτωση κακοκαιρί ας κλείνανε με πέτσινες κουρτίνες, που κούμπωναν με τόκες. Μέσα ο χώρος των επιβατών ήταν ολοστόλισ τος με φούντες και καθρεφτάκ ια.  Για την αγορά λοιπόν της Προύσας, όπου υπήρχαν όλα τα εργοστάσι α μεταξουργ ίας(6) της περιοχής, που τα είχαν κυρίως οι γιαχουντή δες, όπως συνήθιζαν να λένε οι πατριώτες μας τους Εβραίους, πρώτη θέση είχαν και οι γυναίκες, αφού αυτές ήταν κυρίως που δούλευαν για την παραγωγή των κουκουλιώ ν.
   Καλοστολι σμένες ανέβαιναν με καμάρι στις νταλίκες, ακούγοντα ς τον άμαξα να τις φωνάζει  χαϊδευτικ ά  κοκόνες (κυρίες) και τα μικρά παιδιά τους να τις ζητούν να φέρουν απ' την Προύσα σιμίτια και μπουλαμά (κουλούρια και θρεψίνη). Τον μπουλαμά, που ήταν πολύ νόστιμος και γινόταν από σταφύλια, τον διατηρούσ αν σε ξύλινα στρόγγυλα κουτιά.

Η Σηροτροφί α στην παλιά Τρίγλια
Σταύρος Δ.Μαργαρί της, Ν.Τρίγλια
«Τριγλιανά Νέα», 10 Οκτωβρίου 1977, αρ.φυλλ.1 2,σελ.2.
Τριγλιανά Λαογραφικ ά

Λεξιλόγιο-Σχόλια
(1)   Τα κουκούλια ήθελαν καθαρό φαΐ και τα φύλλα πρέπει να ήταν πεντακάθα ρα και απαλλαγμέ να από σκόνη.
(2)   Το κουτί είναι μονάδα μέτρησης στην σηροτροφί α. Ο σπόρος βρισκόταν μέσα σε κουτιά λίγο μεγαλύτερ α από τα πλακέ κουτιά των τσιγάρων. Το καπάκι ήταν τρυπημένο για να αερίζεται . Κάθε κουτί σπόρου απέδιδε 40-50 οκάδες.
(3)   μπουτζεκτ σής= σηροτρόφο ς, μπουτζέκ ή μποτζέκ: Τούρκικη λέξη που σημαίνει μεταξοσκώ ληκας.
(4)   Ο μεταξοσκώ ληκας στην διάρκεια της ζωής του αλλάζει τέσσερις φορές το δέρμα του, σε κάθε αλλαγή του δέρματος προηγείτα ι τέλεια ακινησία της κάμπιας για ένα περίπου 24ωρο. Αυτό το διάστημα το ονομάζουν ύπνο. Το διάστημα μεταξύ δύο ύπνων λέγεται  ηλικία. Η κάμπια στο τέλος της ζωής της γίνεται διαφανής, δεν τρώει και αρχίζει να πλέκει τα κουκούλια που ήταν για το μετάξι (ή για σποροπαρα γωγή).
(5)  Το κουκούλι το τοποθετού σαν σε σακιά και το πήγαιναν στην Προύσα να το πουλήσουν . Έπρεπε να το πουλήσουν εντός δώδεκα ημερών από το τρύγημα, γιατί ο μεταξοσκώ ληκας μεταμορφώ νεται σε πεταλούδα, η οποία τρυπά το κουκούλι και βγαίνει. Οι έμποροι κατά την αγορά τα έβαζαν σε ειδικό φούρνο και τα «έψηναν» για να ψοφήσουν οι χρυσαλλίδ ες (πεταλούδε ς).
(6)  Εργοστάσι α επεξεργασ ίας ή κλώσης μεταξιού, μεταξουργ εία. Ως κλώστριες στην Προύσα ασχολούντ αν κορίτσια Αρμενίων, Ελλήνων και Τούρκων. Οι Τουρκάλες εργάζοντα ν χωρίς καλύπτρα, μολονότι εποπτεύον ταν από άντρες.
 

■ Επίσης… η βομβυκοτρ οφία (σηροτροφί α), χάριν της οποίας ολόκληραι εκτάσεις (μπαχτιέδε ς) ήσαν κεκαλυμμέ νοι υπό μωρέων. Ετησίως παρήγοντο 30,000 χιλιογράμ μων νωπών βομβύκων (κουκουλιώ ν) πωλουμένω ν εις την αγοράν Προύσσης (μεζάν) χάριν των αυτόθι 40 μεταξουργ είων. Υπήρχαν δε και τινά πρωτόγονα μεταξουργ εία εν Τριγλεία, τα λεγόμενα μεντζίλια ήτοι χειροκίνη τα εργαλεία (αργαλοί).    

Τρύφωνος  Ε. Ευαγγελίδ ου, «Βρύλλειον Τρίγλεια», Αθήναι 1934, σελ.116-117.
 
■Κατά δε τον τρύγον των κουκουλιώ ν παρασκευά ζουσι τον ζερδέν ή γλύκυσμα εκ καταστατο ύ και εψήματος (ύψημα κοινώς πετμέζι)ή ζακχάρεως προς γλύκανσιν των τρυγητριώ ν.  

Τρύφωνος  Ε. Ευαγγελίδ ου, «Βρύλλειον Τρίγλεια», σελ. 149-150.

ΠΗΓΕΣ: 1. Οι προαναφερ θέντες Τριγλιανο ί συγγραφεί ς με αντίστοιχ α κείμε-νά τους: Θανάσης Πιστικίδη ς, Σταύρος Μαργαρίτη ς, Τρύφων Ευαγγελίδ ης.  
2. «Γεωγραφία της Μ.Ασίας» Παντ. Κοντογιάν νης, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι 1921.
3. «Λαογραφικά Παλλαδαρί ου Προύσας Μ.Ασίας», Κωνσταντί νου Γ.Μαντά, Έδεσσα 1983.
4. «Κίος 1912- 1922,  Αναμνήσει ς ενός Μικρασιάτ η», Βασίλη Κουλίγκα,  Εκδόσεις Δωδώνη 1988.
5.Εγκυκλο παίδεια «Υδρία»
6. Εγκυκλοπα ίδεια «Δομή»
7. Επίτομον Εγκυκλοπα ιδικόν Λεξικόν, Ελευθερου δάκη
8. Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι κής, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυ λλίδη).
 9. «Ακμή και παρακμή του Βυζαντίου», Γιάνη Κορδάτου, Εκδόσεις Μπουκουμά νη, Αθήνα 1974.  

Επιμέλεια:Στάθης Δημητρακό ς

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal