Αποστολέας Θέμα: ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΕΣ-ΜΠΕΞΗΔΕΣ-Τσαρδακλής  (Αναγνώστηκε 1575 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 106
  • -Λαμβάνω: 53
  • Μηνύματα: 784
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΕΣ-ΜΠΕΞΗΔΕΣ-Τσαρδακλής
« στις: 23 Φεβρουάριος 2010, 04:42:01 μμ »
ΑΓΡΟΦΥΛΑΚ ΕΣ-ΜΠΕΞΗΔΕΣ-ΜΠΑΣΚΟΥΡΤΣΗΔΕΣ-Τσαρδακλής  

Οι αγροφύλακ ες, οι μπεξήδες ήταν υπάλληλοι της Δημογερον τίας. Κατανέμον ταν σε διάφορες περιοχές του Μερά (αγροτική περιοχή). Είχανε ένα γενικό επόπτη, αρχιαγροφ ύλακα. Ο γενικός επόπτης δεν είχε δική του περιοχή, αλλά επέβλεπε τους άλλους μπεξήδες.  

■Οι αγροφύλακ ες, οι λεγόμενοι μπεξήδες και οι μπασκουρτ σήδες πληρώνοντ αν από τον τόπο. Το κουβέρνο (κράτος) δεν είχε καμία σχέση με τα μισθό τους, γι' αυτό και όποιος μπεξής δεν έκανε καλά τη δουλειά του, το χωρίο τον παρατούσε από τη θέση του. Έπειτα, εκεί οι άνθρωποι, κατά την εποχή εκείνη, δεν είχαν την εξέλιξη της σημερινής κοινωνίας, παρ' όλα όμως αυτά είχαν και μια αυτοδίδαχ τη πρακτική πείρα, διότι ήσαν οργανωμέν οι κατά τρόπο, που δεν γινόταν κλεψιές και αν πάλι γινόταν καμιά κλεψιά, είχαν την ικανότητα να την ανακαλύψο υν.
Παρ' όλο που οι μπεξήδες ήταν άνθρωποι αγράμματο ι, είχαν κι έναν τον όποιο έλεγαν μπασκουρτ σή, δηλαδή Αρχιφύλακ α και ο οποίος θα καθόριζε το όλο έργο της υπηρεσίας τους. Τέτοιοι μπασκουρο υτσήδες ήταν ο Τσότσομος ο Τρουψής και ο Ραφαήλ ο Μυτηλινός . Προπαντός ο Ραφαήλ, ήταν που κατέστρων ε όλα τα επιτελικά σχέδια της υπηρεσίας και τον έβλεπες να κατεβαίνε ι στο παζάρι (αγορά), με το σκούρο το φέσι με τη μακριά φούντα, με το μαύρο και στριμένο μουστάκι, με το σκούρο ζουνάρι, και με το ζεντεφεδέ νιο κομπολόι στο χέρι, σωστός λεβεντάνθ ρωπος. Οι αγροφύλακ ες ήσαν οπλισμένο ι με μια μεγάλη καραμπίνα, ενώ οι αρχιφύλακ ες, εκτός από την καραμπίνα, είχαν και από ένα πιστόλι, το οποίο τόλεγαν λιβόρβορο(1), είχαν και από ένα ωρολόγι μάρκας "σερκισώφ"(2) με διπλά καπάκια, με κλειδιά και με χοντρή καδένα, περασμένη στην μπουτουνι έρα του γιλέκου. Ο Ραφαήλ τους συγκέντρω νε όλους, κατάστρων ε τα σχέδια, έδινε οδηγίες και έλεγε στους αγροφύλακ ες, εσύ Νικόλα Πανσβάντη θα πάεις στο Τρώγο(3) , εσύ Γιωργί Κοντόλη θα πάεις στα Λιβάδια(4), εσύ Ζαχαρία θα πάεις στις Πλατανιές(5), και συ Σταύρο Φράγκο θα πάεις στο Καμένο(6), και το βράδυ που θα βραδιάσει θα ανταμωθού με ούλοι στη Βαϊνού(7), απάνου στη Σούσα (δημόσιος δρόμος), που πηγαίνει στα Μουδανιά και εκεί θα σας δώσω νέο Πρόγραμμα .
       Έπειτα εκεί δεν είχε δικαστήρι ο για τους παραβάτες, όπως έχει εδώ το αγρονομικ ό δικαστήρι ο. Το δικαστήρι ο το έκαναν οι ίδιοι οι αγροφύλακ ες και όταν πιάνανε κανένα όχι για να φάει, αλλά όταν γέμιζε καλάθι με φρούτα, θα του έδιναν το καλάθι στο χέρι και από τα κλεμμένα θα έκαναν μία αρμαθιά και θα την περνούσαν στο λαιμό του κλέφτη και σε συνέχεια θα τον οδηγούσαν προς το χωριό. Πριν όμως φθάσουν θα γινότανε το δικαστήρι ο επί τόπου, και θα τον ανάγκαζαν να πληρώσει δυο λίρες χρυσές, αν τις έδινε έχει καλώς, εάν όχι θα τον έφερναν μέσα στο χωριό και έτσι ο κατηγορού μενος αναγκαστι κά υπέκυπτε. Τότε έγραφε ένα μπουσουλά (σημείωμα) και έλεγε λ.χ. πατέρα δώσε στον φέροντα το σημείωμα 2 λίρες. Τον έπαιρνε τον μπούσουλα ο ένας αγροφύλακ ας και πήγαινε στο χωριό να φέρει τα χρήματα και ο άλλος τον περίμενε στο λιοτόπι έπαιρναν τα χρήματα, και μετά τον αμολούσαν . Με αυτόν τον τρόπο βέβαια, δεν γίνονταν ζημιές και φυλάγοντα ν καλύτερα τα κτήματα του κόσμου.
                

 Η Αγροφυλακ ή στην παλιά Τρίγλια,
Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς,
"Τριγλιανά Νέα", 12 Μαΐου 1977, αρ. φύλλου 10
Τριγλιανά Λαογραφικ ά 2002.

Λεξιλόγιο- Σχόλια:
(1)λιβόρβορο= πιστόλι, περίστροφ ο.
(2)σερκισώφ=  μάρκα ρολογιού με ασημένια απ’έξω δυο καπάκια και αλυσίδα ασημένια. Είχε κλειδί που κουρδιζότ αν ξεχωριστά . Η πλάκα ήταν με τζάμι και είχε λατινικού ς αριθμούς.  
(3)Τρώγος= τοπωνύμιο στην Τρίγλια.
(4)Λιβάδια=Περιοχή, τοπωνύμιο . Βρισκόταν 20-25 λεπτά με τα πόδια   (2χλμ περίπου) νοτιοδυτι κά της Τρίγλιας. Είχε ελαιόδεντ ρα.
(5)Πλατανιές = Τοπωνύμιο, περιοχή με πολλά κτήματα. Ήταν 20 λεπτά (2χλμ) περίπου νοτιοδυτι κά της Τρίγλιας. Το περισσότε ρο ήταν κάμπος. Είχε καρυδιές και μπαξέδες με σκαμνιές και οπορωφόρα δέντρα. Είχε πηγαία νερά που τρέχοντας διασταυρώ νονταν. Είχε και πλάτανους και ίσως απ’αυτούς πήρε το όνομα.  
(6)Καμένο=Περιοχή, τοπωνύμιο . Απέχει μισή ώρα με τα πόδια από το χωριό προς τα δυτικά. Είχε μπαξέδες με μουριές, αμπέλια, καρυδιές και στις πλαγιές ελαιόδεντ ρα.
(7)Βαϊνού= Τοπωνύμιο, περιοχή ανατολικά πλάι στο χωριό. Ήταν ένα ύψωμα και από κάτω είχε γκρεμό. Η τοποθεσία πήρε το όνομά της από την ωραιότατη μοναχή της Μόνης Παντοβασι λίσσης ή Μονή Τριγλίας, Ευδοκία Βαϊανή, την οποία νυμφεύθηκ ε σε τρίτο γάμο το 899  ο Αυτοκράτο ρας του Βυζαντίου Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός.        


■Είχε ένα θαυμάσιο σύστημα αγροφυλάκ ων, τους λεγόμενου ς κουρουτζή δες* τους οποίους επλήρωνε η κοινότητα .

"Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδ ος", σελ.32.
Απόστολου Ηρακλή Τσίτερ, Σύλλογος των  Απανταχού Τριγλιανώ ν, Θεσσαλονί κη 1979.

*κουρουτζήδες=φύλακες. Προέρχετα ι από την τούρκικη λέξη που έχει την ίδια σημασία με τον μπεξή.  
Ο αρχιφύλακ ας, ο μπασκουρτ σής προέρχετα ι από τις τούρκικες λέξεις bas(κεφαλή,κορυφή,αρχή) + korucu(φύλακας) =αρχιφύλακας.

Τσαρδακλή ς
Το Τριγλιανό επώνυμο Τσαρδακλή ς προέρχετα ι από το τσαρδάκι (τουρκ. τσαρδάκ), το οποίο είναι το φυλάκιο του αγροφύλακ α, το καλύβι,  το υπόστεγο από κλαδιά  πάνω σε πάσσαλους για να δημιουργε ίται σκιά, το κονάκι, η μικρή καλύβα  με κλαδιά και θάμνους.
Τσαρδακλή ς είτε ήταν αυτός που κατασκεύα ζε τσαρδάκια (ή τσαρδάκες), καλύβες με κλαδιά είτε το πιο πιθανόν να  ήταν αυτός που έμενε στο τσαρδάκι και φύλαγε μια περιοχή, αγροφύλακ ας, μπεξής.


 Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.

Πηγές: 1. Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς,
«Τριγλιανά Νέα», 12 Μαΐου 1977, αρ. φύλλου 10
Τριγλιανά Λαογραφικ ά 2002, Σύλλογος των Απανταχού Τριγλιανώ ν.
2. «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου Προποντίδ ος», Απόστολου Ηρακλή Τσίτερ, Σύλλογος των  Απανταχού Τριγλιανώ ν, Θεσσαλονί κη 1979.
3. «Τα Τοπωνύμια της Τρίγλιας της Βιθυνίας», Παπαδοπού λου Ελένη, Αθήνα 1996.  
4. «Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική γλώσσα», Ηλία  Ι. Κωνσταντί νου, Εκδόσεις Επικαιρότ ητα.
5. «Ελληνικό Λεξικό» Τεγόπουλο ς- Φυτράκης, Ελευθεροτ υπία 1993.    
6. «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν,Τουρκο- Ελληνικόν», Μενέλαου Δημητριάδ ου, Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.
7.Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι κής, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριαντα-φυλλίδη), Θεσσαλονί κη 1998.  

 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal