Αποστολέας Θέμα: ΦΑΝΟΚΟΡΟΙ & ΝΥΧΤΟΦΥΛΑΚΕΣ- ΠΑΣΒΑΝΤΕΣ  (Αναγνώστηκε 1690 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 106
  • -Λαμβάνω: 53
  • Μηνύματα: 785
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΦΑΝΟΚΟΡΟΙ & ΝΥΧΤΟΦΥΛΑΚΕΣ- ΠΑΣΒΑΝΤΕΣ
« στις: 24 Φεβρουάριος 2010, 12:40:10 μμ »
ΦΑΝΟΚΟΡΟΙ & ΝΥΧΤΟΦΥΛΑ ΚΕΣ-ΠΑZΒΑΝΤΕΣ

 Οι νυχτοφύλα κες ήταν υπάλληλοι της Δημογερον τίας. Συνοπτικά τα καθήκοντα των νυχτοφυλά κων ήταν τα εξής: 1. Άναβαν και φρόντιζαν τις λάμπες των δρόμων της πόλης (φανοκόροι). Την εποχή εκείνη δεν υπήρχε ηλεκτροφω τισμός στην Παλιά Τρίγλια. 2.Φύλαγαν την πόλη τη νύχτα (νυχτοφύλα κες), 3. Χτύπαγαν τις ώρες. Ήταν ρολόι της νύχτας και ξυπνητήρι 4. Βοηθούσαν όποιους είχαν ανάγκη τη νύχτα και 5. Καλούσαν τις μεγάλες γιορτές τον κόσμο στην εκκλησία.   
Η λέξη φανοκόρος προέρχετα ι από το φανός+ αρχαίο κόρος (=υπηρέτης), αυτός που υπηρετεί και φροντίζει τους φανούς της πόλης.

 ■   Στην Παλιά Τρίγλια υπήρχαν παζβάντες (νυχτοφύλα κες), και ήσαν πολλοί, γιατί η Τρίγλια ήταν μεγάλο μέρος είχε κάπου δέκα χιλιάδες κατοίκους και έξι ενορίες. Λοιπόν, σε κάθε συνοικία ήσαν από δυο για να αλλάζουν βάρδια. Η πρώτη δουλειά των νυκτοφυλά κων ήταν να πάρουν γκάζι(1) από τον δήμο, και να ανάψουν τα φανάρια του χωρίου. Σε κάθε κιοσέ (γωνιά) ήταν και από ένα φανάρι καρφωμένο ψηλά στον τοίχο και μόλις βράδιαζε, έπαιρνε ο καθένας το γκάζι και την σκάλα και άναβε τα φανάρια της περιοχής του. Το μεγαλύτερ ο φανάρι ήταν του παζαριού στο κέντρο, που ήταν ο μεγάλος πλάτανος, κρεμασμέν ο στον πλάτανο,  απέναντι από το παντοπωλε ίο του Αρμόδιου Στεργίου.
Τα υποδήματα τους, ήσαν ελαφρά, γεμενιά(2), που βάδιζαν την νύχτα και δεν ακουγόταν ε. Οι παζβάντες, σκοπό τους είχαν να φυλάγουν την πόλη από τους νυχτερινο ύς κλέφτες, μη τυχόν και γίνει καμιά πυρκαγιά, να φωνάζουν τις βάρδιες σ’ αυτούς που δούλευαν στα λαδαριά (ελαιοτριβ εία), μη τυχόν και παραπέσει κανένας μεθυσμένο ς, επίσης αν κανένας που είχε ανάγκη, να φωνάξουν τον γιατρό, γιατί τότε δεν υπήρχαν τηλέφωνα, εκτός από το χοκιμάτι (αστυνομία).                     
Οι πασβάντες ήταν εξοπλισμέ νοι από τον Δήμο, είχαν ένα πιστόλι, το οποίο το λέγανε «λιβόρβορο» (3), ένα ρολόι μάρκας «σερκισώφ»(4), με μακριά και  χοντρή καδένα περασμένη στην μπουτουνι έρα του γιλέκου, γιατί τα ωρολόγια εκείνη την εποχή τάχαν ορισμένοι, μια χοντρή «σφυρίχτρα» και αυτή επίσης με αλυσίδα χονδρή και περασμένη στον λαιμό τους και με μια χοντρή και μακριά «μαγκούρα», που το κάτω μέρος της μαγκούρας είχε περτσινωμ ένο σίδερο. Την μαγκούρα αυτή την  χρησιμοπο ιούσαν για να χτυπούν τις ώρες.
Και έβλεπες τον παζβάντη, τις νυχτερινέ ς ώρες να πηγαίνει στην άκρη του δρόμου του σοκακιού, οπού ήταν καμιά μεγάλη και γερή πέτρα και αρχινούσε με την μαγκούρα να χτυπά, τακ - τακ - τακ. Κάθε κτύπος και μια ώρα.     
Και στο τέλος, όταν τελείωνε το κτύπημα, φώναζε κιόλας, «άντε αφεντικά, σηκωθείτε, είναι ξημερώματ α».   
Νυκτοφύλα κα δεν βάζανε όποιον νάτανε, έπρεπε νάταν και λίγο ψύχραιμος και νταής, γιατί πολλά γινότανε κατά την εποχή εκείνη και έτσι αυτοί που μπαίνανε, ήσαν παλικάρια με καρδιά, διαλεχτά και ναμουσλήδ ες, δηλαδή τίμιοι.

Οι παζβάντες της παλιάς Τρίγλιας
Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς, « Τριγλιανά Νέα», 20 Νοεμβρίου 1976, φύλλο 7.
«Τριγλιανά Λαογραφικ ά» 2002

Λεξιλόγιο-Σχόλια
(1)γκάζι=πετρέλαιο
(2)γεμενιά=ελαφρά παπούτσια από το τουρκικό Yemeni, το όνομα της χώρας Υεμένη.
 (3)λιβόρβορο= πιστόλι, περίστροφ ο.
(4)σερκισώφ=  μάρκα ρολογιού με δυο ασημένια καπάκια απ’έξω και αλυσίδα ασημένια. Είχε κλειδί που κουρδιζότ αν ξεχωριστά . Η πλάκα ήταν με τζάμι και είχε λατινικού ς αριθμούς. 

■  Σε όλους τους δρόμους, σε ορισμένες αποστάσει ς, υπήρχαν στηριγμέν ες  σε ορισμένο ύψος  σε φανάρια λάμπες πετρελαίο υ  για φωτισμό τη νύχτα. Τις λάμπες τις άναβαν, μόλις άρχιζε να νυχτώνη οι παζβάντες (νυχτοφύλα κες), οι οποίοι στα επίσημα χαρτιά της κοινότητα ς ονομάζοντ αν φανοκόροι .
Είχαν μια ξύλινη σκαλίτσα, την στερέωναν στον τοίχο, ανέβαιναν έβαζαν πετρέλαιο στις λάμπες, σκούπιζαν με ένα πανί το λαμπογυάλ ι και ύστερα  άναβαν τη λάμπα, την οποία πάλι νωρίς το πρωί έσβηναν.
 Οι πασβάντες  είχαν και άλλα δύο καθήκοντα . Είχαν ένα βαρύ μπαστούνι σαν ρόπαλο και χτυπούσαν μ΄ αυτό όλη τη νύχτα κάθε ώρα τις ώρες. Επίσης στις μεγάλες γιορτές, Πρωτοχρον ιά, Πάσχα, Χριστούγε ννα, έπρεπε να χτυπούν το ρόπαλο μπροστά στις πόρτες των σπιτιών, φωνάζοντα ς δυνατά: «Ορίσατε εις την εκκλησία».         
 
«Τρίγλια του Κιανού Κόλπου της Προποντίδ ος»(σελ.32), Απόστολου Ηρ. Τσίτερ, Σύλλογος των Απανταχού Τριγλιανώ ν, Θεσσαλονί κη 1979.   

 
   
■Μπάμ μπουμ ακούγεται βαρύ το χτύπημα απ’ το ραβδί του πασβάντη στο καλντερίμ ι. Ορίσατε στην εκκλησία, ορίσατε στην εκκλησία. Σοκάκι –σοκάκι γυρίζει ο Μπαρμπα-Γιάννης ο πασβάντης και προσκαλεί στην λειτουργί α. Γεμίζουν οι δρόμοι Χριστιανο ύς….

Θύμησες, Θανάσης Γιακουβάκ ης, Ραφήνα, «Τριγλιανά Νέα», 1/3/1976,  αρ.φύλλου 3, σελ. 3

■ …Οι νυχτοφύλα κες μόλις νύχτωνε άνοιγαν τα φανάρια πετρελαίο υ που βρίσκοντα ν σε κάθε γωνιά του δρόμου. Αυτοί κουβαλούσ αν πάντοτε μια σκάλα και ένα δοχείο με πετρέλαιο . Κάθε νύχτα χτυπούσαν με μια μαγκούρα, που στο κάτω μέρος της είχε σίδερο, χτυπούσαν τις ώρες της νύχτας. Όλοι τους πληρώνοντ αν από την Δημογερον τία γιατί η Οθωμανική Αυτοκρατο ρία δεν ασχολούντ αν με τέτοια προβλήματ α...

 «Θύμησες από την Παληά Τρίγλια» από το βιβλίο του Λ.Βελισσά ρη , «Τριγλιανά Νέα», Ιανουάριο ς 1992, αρ. φύλλου 76, σελ.4. 

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.


Πηγές: 1. Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς, « Τριγλιανά Νέα»
«Τριγλιανά Λαογραφικ ά» 2002
2. «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου της Προποντίδ ος», Απόστολου Ηρ. Τσίτερ, Σύλλογος των Απανταχού Τριγλιανώ ν, Θεσσαλονί κη 1979.   
3. Θανάσης Γιακουβάκ ης,  «Τριγλιανά Νέα»  αρ.φύλλου 3.
4. Λ. Βελισσάρη ς, «Θύμησες από την Παληά Τρίγλια», «Τριγλιανά Νέα»,  αρ. φύλλου 76. 
5. «Ελληνικό Λεξικό»,Τεγόπουλος-Φυτράκης, Ελευθεροτ υπία 1993. 






 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal