Αποστολέας Θέμα: ΛΑΘΡΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΠΝΟΥ- ΚΑΤΣΑΚΤΣΗΔΕΣ-ΚΟΛΤΖΗΔΕΣ  (Αναγνώστηκε 3232 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Δώστε Συγχαρητήρια
  • -Δώστε: 106
  • -Λαμβάνω: 53
  • Μηνύματα: 782
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 65
  • Φύλο: Άντρας
ΛΑΘΡΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΠΝΟΥ- ΚΑΤΣΑΚΤΣΗΔΕΣ-ΚΟΛΤΖΗΔΕΣ
« στις: 09 Μάρτιος 2010, 04:29:57 μμ »
ΛΑΘΡΕΜΠΟΡ ΙΟ ΚΑΠΝΟΥ-ΚΑΤΣΑΚΤΣΗΔΕΣ-ΚΟΛΤΖΗΔΕΣ


 Ο καπνός ήταν από τα σπουδαιότ ερα προϊόντα της Μ.Ασίας.
Προς στα τέλη του 19ου αιώνα τα καπνά της Οθωμανική ς Αυτοκρατο ρίας υπάγονταν στο μονοπώλιο της  Γαλλικής εταιρείας Regie des  Tabacs (ΡΕΖΙ). Το μονοπώλιο καθιερώθη κε από το 1883. Άρχισε όμως η παράνομη και φτηνή πώληση καπνού.

■Στην παλιά πατρίδα μας Τρίγλια και γενικά να πούμε στην Τουρκία το προνόμιο του καπνού το είχε μια εταιρεία Γαλλική την οποία την έλεγαν  Ρεζί. Λοιπόν, αυτή η εταιρεία είχε όλα τα καπνά της Τουρκίας και τα επεξεργαζ ότανε δηλαδή τα έκανε πακέτα τσιγάρα. Οι Τούρκοι παραγωγοί (1) βέβαια κοιτάζανε και αυτοί το συμφέρον τους όταν έκανε λ.χ. ένας παραγωγός 1000 (χίλιες) οκάδες καπνό δήλωνε μόνο 500 οκάδες τις δε υπόλοιπες 500 τις πουλούσαν κρυφά στους κατσακτσή δες –λαθρεμπόρους(2). Η εταιρεία πάλι είχε τους ανθρώπους της που κυνηγούσα ν τους κατσακτσή δες, είχε τους λεγόμενου ς κολτσήδες(3) δηλαδή ένα είδος αστυνομικ ούς όπως εδώ σ’εμάς λόγου χάριν στην Αθήνα έχει το δικαίωμα ένας εργοστασι άρχης να έχει στο εργοστάσι ο του έναν αστυφύλακ α με την στολή, όπως φορούν όλοι οι αστυφύλακ ες με την διαφορά όμως ότι στα ορθογώνια του λαιμού δεν έχει αριθμούς όπως οι κρατικοί παρά έχει ένα Α.Π. που σημαίνει αστυφύλαξ πρόσθετος .
Λοιπόν, αυτούς τους κολτσήδες (αστυνομικ ούς) η εταιρεία τους είχε οπλισμένο υς με πιστόλια τα οποία τα λέγανε λιβόρβορα και με μεγάλες καραμπίνε ς. Επίσης δε αυτοί που κάνανε τον κατσακτσή (λαθρέμπορ α) κα αυτοί πάλι ήσαν εξοπλισμέ νοι και όταν συναντιόν τουσαν γινόνταν μάχες φοβερές. Το τουρκικό κράτος δεν ενδιαφερό ταν γι’ αυτά τα ζητήματα ήταν αμέτοχο(4) μπορεί να πήγαιναν οι κολτσήδες στο χοκιμάτι (αστυνομία) να άφηναν και τα όπλα τους εκεί, αλλά στις δουλείες τους δεν λάβαινε καμία θέση. Έπειτα οι λαθρέμπορ οι ήσαν Τούρκοι και με Χριστιανο ύς ανάμικτοι .
Τότε βέβαια δεν υπήρχαν αυτοκίνητ α γι’ αυτό και τα λαθραία τα κουβαλούσ αν με άλογα με δυο κόφες πλατιές που βολεύανε στην φόρτωση των ζώων. Οι λαθρέμπορ οι είχαν και τα κρησφύγετ α τους. Παίρνανε λ.χ. το καπνό από τους παραγωγού ς ακατέργασ το και το πήγαιναν στο κρησφύγετ ο τους. Εκεί ήσαν οι χαβαντζήδ ες δηλαδή αυτοί που είχαν τα εργαλεία, τα μαχαίρια, τα λεγόμενα χαβάνια που έκοβαν τον καπνό. Όταν έκοβαν τον καπνό τον έκαναν πακέτα με χαρτί μπλε μία οκά και μισή οκά το κάθε πακέτο. Έπειτα τα φόρτωναν στα ζώα και τα πήγαιναν μετά στην κατανάλωσ η. Θα πήγαινε να πούμε ένα κατσακτσή ς σ’ ένα χωριό που είχε ένα φίλο έμπιστο και θα ξεφόρτωνε το λαθραίο εμπόρευμα, αυτός θα αναλάμβαν ε πάλι με τη σειρά του να το διανέμει στον κόσμο λιανικώς(5).
Οι κολτσήδες πάλι βλέποντας τους κατσακτσή δες που βγάζανε πολλά χρήματα όταν τελείωνε η σύμβαση που είχαν με την εταιρεία παρατούσα ν από χωροφύλακ ες που ήσαν και πήγαιναν και γινόντουσ αν λαθρέμπορ οι. Όπως βλέπετε, καταλαβαί νετε το τι γινότανε, του «Κουτρούλη ο Γάμος» που λέει και η λαϊκή παροιμία.

Το λαθρεμπόρ ιο του καπνού στη παλιά Τρίγλια της Μικρά Ασίας
Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς (1912-1995),  Νέα Τρίγλια Χαλκιδική ς
(από χειρόγραφ ο μη δημοσιευμ ένο κείμενο)


Λεξιλόγιο-σχόλια:

(1) Οι καπνοπαρα γωγοί ανάμεσα στα καλά φύλλα καπνού έβαζαν και άχρηστα για να συμπληρώσ ουν το απαιτούμε νο ποσό των οκάδων σύμφωνα με την άδεια καλλιέργε ιας που τους είχε χορηγηθεί .

(2)Κατσακτσή ς(τούρκικη λέξη)  =λαθρέμπορος, κατσάκικο ς καπνός σημαίνει λαθραίος καπνός. 
Λαθρέμπορ ος=λαθραίος+έμπορος, αυτός που κάνει λαθρεμπόρ ιο
Λαθρεμπόρ ιο= το παράνομο εμπόριο χωρίς την καταβολή των νομίμων δασμών  ή εμπόριο όταν υπάρχει απαγόρευσ η.
 
(3)Η γαλλική εταιρεία, προκειμέν ου να αναχαιτίσ ει τη δράση των λαθρεμπόρ ων και να περιορίσε ι τα διαφυγόντ α κέρδη της,  συγκρότησ ε ένα ένοπλο σώμα φυλάκων «τους κολτζήδες». Στρατολογ ούσε κυρίως νέους και μάλιστα η αμοιβή τους ήταν ικανοποιη τική.
Η λέξη κολτζής προέρχετα ι από το τούρκικο kolcu που σημαίνει  φύλακας  και  η λέξη kol, karakol σημαίνει περίπολος, φρουρά.
Οι κολτζήδες ήταν όργανα ελέγχου και δίωξης του παράνομου καπνού.

(4 )Η στάση των Οθωμανικώ ν αρχών απέναντι στη δράση των κατσακσήδ ων (λαθρεμπόρ ων) ήταν σχετικά ελαστική μετά την συγκρότησ η των κολτζήδων .

(5)Όλοι σχεδόν οι καπνιστές καπνίζανε «κατσάκικο» καπνό. Ο «κατσάκικος» καπνός ήταν σε ημιπαρανο μία. Συσκευαζό ταν σε μεγάλα πακέτα της μιας ή μισής οκάς και τον καπνό αυτό για τα μεγάλα πακέτα τον συσκευάζα νε σε μικρά για λιανική πώληση και τον πωλούσαν στα καφενεία και στους δρόμους κλπ. Τα τσιγαρόχα ρτα για το στρίψιμο του τσιγάρου ήταν άφθονα, δεν υπάγονταν σε κανένα έλεγχο, πουλιόντα ν ελεύθερα στα μαγαζιά και έφεραν την μάρκα του εργοστασί ου κατασκευή ς. Οι καπνιστές που χρησιμοπο ιούσαν καπνό χύμα, το βάζανε σε ταμπακιέρ ες (καπνοθήκε ς) μαζί με τα τσιγαρόχα ρτα.       

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακό ς.

Πηγές:
 1.«Λεξικό της Κοινής Νεοελληνι κής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυ λλίδη), Θεσσαλονί κη 1998.
2.Σταύρος Δ. Μαργαρίτη ς, Νέα Τρίγλια Χαλκιδική ς
« Το λαθρεμπόρ ιο του καπνού στη παλιά Τρίγλια της Μικρά Ασίας»
(από χειρόγραφ ο μη δημοσιευμ ένο κείμενο) 
3. Δικαίος Βαγιακάκο ς, «Καταγωγή Ονομάτων και Τοπωνυμίω ν»    Ιστορία Εικονογρα φημένη, τεύχος 183, Σεπτέμβρι ος 1983.
4. «Κίος η αλησμόνητ η», Βασίλη Κουλίγκα, Εκδόσεις Δωδώνη, Αθήνα- Γιάννενα 1995.
5.«Συντεχνίες & Επαγγέλμα τα στη Θράκη (1685-1920)», Κ.Παπαθαν άση-Μουσιοπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.
6.«Γεωγραφία της Μικράς Ασίας», Παντ. Μ. Κοντογιάν νη, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφέλιμων Βιβλίων, Αθήνα 1921.
7.Μενέλαο υ Δημητριάδ ου, «Λεξικόν Ελληνο-Τουρκικόν, Τουρκο-Ελληνικόν», Εκδόσεις Κακουλίδη 2001.


 

SimplePortal 2.3.7 © 2008-2021, SimplePortal