Οχυρά των Γερμανών και η έκθεση φωτογραφίας του Δήμου

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Οχυρά των Γερμανών και η έκθεση φωτογραφίας του Δήμου

Η έκθεση φωτογραφίας, που οργάνωσε ο Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου και ο ΔΟΠΑΠ και που μας ταξίδεψε στο παρελθόν κοντεύει να τελειώσει! Οι όμορφες φωτογραφίες που μας δώσατε, χτυπήσανε το μαγικό ραβδάκι και μεταφερθήκανε, όλοι οι επισκέπτες, Ραφηνιώτες και μη, μεγάλοι και μικροί, σε άλλους χρόνους και άλλες εποχές. Σκληρές εποχές, που η απόσταση του χρόνου της μαλάκωσε και τις γέμισε νοσταλγία!

Όλο αυτό το καιρό, παρακολουθώντας τις κουβέντες και τα σχόλια των επισκεπτών, έμαθα πολλά και ενδιαφέροντα! Είδα στις φωτογραφίες λεπτομέρειες που δεν είχα προσέξει και διάβασα ιστορίες καλά κρυμμένες στην εικόνα. Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας μια από αυτές.

Στα εγκαίνια της έκθεσης η αγαπημένη μου (μας) Σωσώ Λύρατζη, έλεγε μια προσωπική ιστορία από τη περίοδο της κατοχής, που της συνέβη «στην είσοδο του λιμανιού, μπροστά στον τοίχο που είχαν κτίσει οι Γερμανοί, γκρεμίζοντας τις μάντρες των σπιτιών». Την αφορμή της την έδωσε μια φωτογραφία, σε μεγέθυνση, από το Αρχείο Μπενάκη που φαινότανε αυτός ο τοίχος και η είσοδος του λιμανιού. Στη διπλανό όμως πόστερ ήταν μια φωτογραφία, που μας έδωσε η άλλη αγαπημένη Σωσώ (η Λέου) και τραβήχτηκε λίγο μετά τον πόλεμο. Σε αυτή φαίνεται πολύ καθαρά όλος αυτός ο τοίχος, η είσοδος του λιμανιού (που υπήρχε η μπάρα) που έκλεινε το λιμάνι και το Γερμανικό φυλάκιο.

Το λιμάνι και μέρος της πλατείας αμέσως μετά το πόλεμο

Αφήνω τον Θανάση Πιστικίδη να μας περιγράψει ακριβώς αυτή τη φωτογραφία(!), να μας πει την ιστορία αυτού του οχυρωματικού τοίχου και να μας γυρίσει στα χρόνια της κατοχής.
Αντιγράφω από το βιβλίο του «Ραφήνα, Βιώματα, Ριζώματα, Παθήματα» (σελίδες 162-165):
«Ο λόφος του «οχυρού» καταλάμβανε έκταση τριακοσίων περίπου στρεμμάτων. Ολόκληρος είχε καταλειφθεί από τους Γερμανούς, είχε περιφραχτεί με βαριά συρματοπλέγματα κι είχε ναρκοθετηθεί τόσο κοντά στα συρματοπλέγματα όσο και μερικά μέτρα από αυτά με κάθε λογής νάρκες. Παράλληλα, είχαν δημιουργήσει και ναρκοπέδια σε άλλα σημεία της Ραφήνας.
Ένας χονδρός τοίχος, που υπόλοιπο του σώζεται ακόμη, και ένας πλατύς αντιαρματικός τάφρος άρχιζαν πάνω από το λιμάνι κοντά από το σημερινό ταχυδρομείο κι έφταναν ως το ποτάμι κάτω, και από κει, ως το δασάκι του Πρωτέα, συνέχιζε ναρκοπέδιο. Ο αντιαρματικός τάφρος θα είχε πλάτος πέντε μέτρα και βάθος τέσσερα....
... Για το χτίσιμο του βαριού αυτού αντιαρματικού τοίχου, που έμοιαζε με μικρογραφία του Σινικού Τείχους, καθώς και για το κτίσιμο των ορυγμάτων, μη φανταστείτε πως οι Γερμανοί δημιούργησαν κανένα λατομείο ή μετέφεραν την πέτρα από αλλού. Απλούστατα γκρέμιζαν σπίτια και προπάντων μάντρες σπιτιών στη Ραφήνα και έκαμαν τις δουλειές τους. Πάνω από πενήντα σπίτια και αναρίθμητες μάντρες γκρέμισαν για να κάνουν τις οχυρώσεις τους.
....Ο χοντρός αντιαρματικός τοίχος διακόπτονταν στο δρόμο της καθόδου προς το λιμάνι και κει είχε στηθεί φυλάκιο και η μεγάλη μπάρα του «πόστο μπλόκο» για τον έλεγχο αυτών που κατέβαιναν στο λιμάνι. Κανένας δεν κατέβαινε στο λιμάνι αν δεν είχε δουλειά εκεί. Και όσοι είχαν δουλειά στο λιμάνι, είχαν εφοδιαστεί από το Γερμανικό λιμεναρχείο με ιδική άδεια (πάσο) για να περνούν μέσα.