Άγιος Ιωάννης ο Κακανάς

[Αθηνά Λαδοπούλου]

Ο Σύλλογος Τριγλιανών Ραφήνας προτίθεται να αναβιώσει το έθιμο του Αη Γιάννη του Κλήδονα στο πάρκο Καραμανλή τον προσεχή Ιούνιο με φωτιές, κάψιμο των πρωτομαγιάτικων στεφανιών, τραγούδια και χορούς.
Για το λόγο αυτό, προσκαλούμε την Πέμπτη 25 Μαΐου 2017 στις 6.30 το απόγευμα, στο Λαογραφικό Μουσείο Ραφήνας, όλους όσους θέλουν να συνδράμουν στην αναβίωση του πιο διαδεδομένου εθίμου του καλοκαιριού, να ανταλλάξουμε ιδέες και προτάσεις για την άρτια διοργάνωση αυτής της γιορτής, να μιλήσουμε για τα ριζικάρια και το αμίλητο νερό καθώς και για ότι μπορεί να κάνει πιο όμορφη την αναβίωση αυτού του παραδοσιακού εθίμου.
Σας περιμένουμε!

[Στάθης Δημητρακός]

Κληδών, ο (ουσ.): οιωνός, "φήμη", είδηση, "δόξα", μαγικά ξόρκια

Κληδόνισμα, το = οιωνός, σημείο

Παν. Ε. Γιαννακόπουλος
Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας
Εκδόσεις: Πελεκάνος

Κλήδονας (ο) ουσ. [αρχ. κληδών (=προγνωστικός ήχος), είδος λαϊκής μαντείας: "σου το 'πανε στον Κλήδονα και σμίξανε φιλήδονα τα χείλη μας" (Γιώργος Σεφέρης).

Η φράση "αυτά που λεν στον κλήδονα" σημαίνει: δεν είναι λόγια σοβαρά.

Τεγόπουλος-Φυτράκης "Ελληνικό Λεξικό", Ελευθεροτυπία 1993.

Το έθιμο του Κλήδονα είναι παμπάλαιο. Διατηρείται σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας.
Ο Κλήδονας έχει δύο φάσεις:
α)  Τις Φωτιές του Αϊ Γιάννη την παραμονή της Γιορτής των Γεννεθλίων του Αϊ Γιάννη του Προδρόμου (23 Ιουνίου) και
β)   Το αμίλητο νερό.

Στην πραγματικότητα τα δύο έθιμα δεν έχουν άλλη σχέση μεταξύ τους πάρα μόνο ότι συμπίπτανε περίπου με το Θερινό Ηλιοστάσιο.

Στη Ραφήνα πιο παλιά που εγώ ήμουν παιδί ανάβανε μόνο "φωτιές του Αϊ Γιάννη του Κακανά" (κακάνα= φωτιά).
Οι φωτιές ανάβονταν στα σταυροδρόμια του Συνοικισμού.
Τότε οι δρόμοι της Ραφήνας στον Συνοικισμό ήταν όλοι χωματόδρομοι.

Οι φωτιές ανάβανε με άχυρα, με ροκανίδια (για προσάναμα), με ξερές κληματόβεργες, ξερά κλαδιά, με παλιές σανίδες.
Όταν η φωτιά φούντωνε ρίχναμε τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια , τους ξερούς πια Μάηδες.
Πηδούσαμε τουλάχιστον τρεις φορές σταυρωτά πάνω από τη φωτιά και λέγαμε το ξόρκι "Έξω ψύλλοι και κοργιοί ..."  .
Πηδούσαμε "για το καλό" .
Το πήδημα της φωτιάς είχε για μας κάποια μαγική σημασία. Είμαστε παιδιά.

Στην αλησμόνητη πατρίδα Τρίγλια της Προποντίδας το έθιμο γινόταν και με τις δύο φάσεις.
Το περιγράφουν στα Λαογραφικά των Προγόνων  εδώ στο www.triglianoi.gr οι αείμνηστοι Κατερίνα Σαρρή από τη Θεσσαλονίκη και ο Μάκης ο Λαδόπουλος από τη Ραφήνα.
Διαβάστε τα, έχουν συναρπαστικό ενδιαφέρον.

Καλή επιτυχία στην εκδήλωση του Συλλόγου Τριγλιανών Ραφήνας.

Στάθης Δημητρακός