ΤΟ ΤΡΕΧΑΝΤΗΡΙ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΜΑΜΜΕΛΗ

[Στάθης Δημητρακός]

    ΑΠ. ΜΑΜΜΕΛΗ (Απ' τους «Σκοπούς»)

          ΤΟ ΤΡΕΧΑΝΤΗΡΙ

        Μικρό μου τρεχαντήρι,
          που πας με την αυγή
        και τη δροσιά του μπάτη;
          Μην πας για τη Συγή;

        Μάϊνα, μικράρμενό μου,
           νάρτω κι εγώ μαζυ,
          να ιδώ, αν απ'τους που λείπουν
          κανείς ακόμα ζη!

        Ξέρω, πως πια εκκλησάκι
          δεν θάβρω, ούτε κερί,
        μα αν βρω στο κοιμητήρι
            ταφόπετρα γερή,

          τα κόκκαλα να πάρω
        του μαύρου μου γονιού,
        να δώσω και τρισάγιο
          κάποιου καπετανιού!...

        Κι' όταν αργά σαλπάρης
          και πας με το καλό
        κι' οχτρά νυχτιά μου κρύψη
          τον ήμερο γιαλό.

        πάνω απ' τον παλαβούρο,
        στου αφρού το γιακαμό,
        να σκύβω και να πνίγω
        κάποιο πικρό λυγμό!



ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Στάθης Δημητρακός

 Γλωσσάρι

1.το τρεχαντήρι= μικρό ιστιοφόρο ακτοπλοϊκό  η αλιευτικό πλοιάριο
αμφιτερόπρυμνο κατά το σκάφος. Ο τύπος του πλοιαρίου είναι επιτυχής, γιατί τρέχει γρήγορα(εξ ου και το όνομά),δεν ανατρέπεται και από το σφοδρότερο άνεμο.
Σακολέβα =τρεχαντήρι με 1 ιστίο και 1 πανί τραπεζοειδούς σχήματος.
Μπρατσέρα ή βρατσέρα = μικρό ιστιοφόρο με 2 ιστούς (κατάρτια) και 2 πανιά τριγωνικά.

2. μπάτης= δυτικός άνεμος ,ελαφρός και δροσερός άνεμος που έρχεται από τη θάλασσα, θαλασσινή αύρα.

3. μάϊνα= ναυτικό πρόσταγμα, σταμάτα, χαλάρωσε τα σκοινιά, (μάϊνα τα πανιά ) υπόστειλε τα πανιά.

4. μικράρμενο= το μικρό πανί του σκάφους, το μικρό ιστιοφόρο

5. παλαβούρο= ναυτικός όρος, μάλλον μπαλαούρο=αποθήκη πλοίου

6. το γιακαμό= πιθανόν από το τουρκ.  yikama=το λούσιμο



*ΑΠ. ΜΑΜΜΕΛΗΣ: (Σιγή 1876- Αθήνα 1935): Ποιητής και γιατρός. Γεννήθηκε στην κωμόπολη Σιγή της Προποντίδας. Σπούδασε Ιατρική στη Γερμανία. Εργάστηκε ως γιατρός στην Πόλη. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, ήρθε στην Αθήνα. Από το 1914 άρχισε να χάνει το φως του σταδιακά, σε ηλικία μόλις 38 ετών, ώσπου τυφλώθηκε πλήρως χωρίς να χάσει το θάρρος και την καλοσύνη του. Για ένα μεγάλο διάστημα τυφλός ασκούσε την Ιατρική και παράλληλα ασχολούνταν με την ποίηση. Εξέδωσε συνολικά έξι ποιητικές συλλογές: «Πέραν της ζωής»(1904), « Απ'τα σκότη στο φως» (1924), «Θαλασσινά» (1925), «Σταθμοί» (1928), «Σκοποί» (1928) και «Πνοή και τέχνη». Όταν καταλήφθηκαν οι πόλεις και τα χωριά του Κιανού κόλπου από το Ελληνικό στρατό και στόλο (1920), ο γιατρός, τυφλός ποιητής Σιγηνός Απόστολος  Μαμέλης έγραψε το ποίημα  «Σα δημοτικό», Συλλογή  « Από τα σκότη στο φως» Αθήνα 1924.Το ποίημα «Το  τρεχαντήρι» είναι από τη Συλλογή «Σκοποί» (1928) . Είναι δημοσιευμένο στο βιβλίο «Αντίλαλοι από τα Μουδανιά και τα γύρω» σελ.270. Έκδοση Προσφύγων Μουδανιών, Θεσσαλονίκη 1931.

Τον καταπληκτικό αυτό χάρτη φιλοτέχνησε ο αείμνηστος πατριώτης μας από τις Σέρρες Γιάννης Κοκκινίδης.
Δημοσιεύθηκε στα «Τριγλιανά Νέα», Φυλ.8, 15/12/1976.
Τον χάρτη ανατύπωσε τότε για την εφημερίδα ο Αναστάσιος Χατζήπαππου

Η ΣΙΓΗ

  Η Σιγή ήταν η πιο κοντινή παραλιακά κωμόπολη στην Τρίγλια, προς τα Μουδανιά,(ανάμεσα σε Τρίγλια  και Μουδανιά) στον Κιανό κόλπο. Ο κόλπος της Κίου στα Τουρκικά λέγεται «ινδίρ λιμάν» δηλαδή λιμάνι των σύκων, από τις άφθονες συκιές που υπάρχουν στα παραλιακά χωριά του κόλπου.
  Η Σιγή πήρε το όνομα του από την παραφθορά της λέξης Συκή, από το Συκή έγινε Συγκή, μετά Συγή και τελικά Σιγή. Η Σιγή ήταν ανθηρά και όμορφη παραλιακή κωμόπολη, ελληνικότατη με περίπου 3.500- 4.000 κατοίκους . H αγροτική περιοχή της Σιγής ήταν μικρή κα πετρώδης. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με την ελαιοκαλλιέργεια και την σηροτροφία, όμως είχε πολλούς ψαράδες και εμπόρους. Είχε εμπόρους εγκατεστημένους στην Κωνσταντινούπολη.
  Η Σιγή μολονότι είχε μικρή παραγωγή, είχε ανθηρά οικονομία. Ανέδειξε άριστους επιστήμονες, γιατρούς καθηγητές και ιεράρχες. Σιγηνοί ήταν ο Πατριάρχης του Οικουμενικού Θρόνου Κωνσταντίνος Αράμπογλου, ο τοποτηρητής του Οικουμενικού Θρόνου Δωρόθεος Μαμμέλης, που σφαγιάστηκε από τους Τούρκους, ο επίσκοπος Ναζαρέτ Θεοφάνης Παπαδόπουλος και άλλοι διακεκριμένοι αρχιερείς. Δασκάλους και καθηγητές πολύ σημαντικούς με ευρωπαϊκές σπουδές , όπως ο Κωνσταντίνος Καλλίας,  ο Χρ. Αυγουστόπουλος κ.α. Στη Σιγή γεννήθηκε ο  ποιητής και γιατρός Απόστολος Μαμμέλης (Σιγή 1876- Αθήνα 1835). Η Σιγή εχει παλιό Βυζαντινό ναό των Ταξιαρχών (Αρχαγγέλων) που θεωρείτο η πλουσιότερη εκκλησία όλης της Βιθυνίας ( σώζεται μέχρι σήμερα). Η κωμόπολη στα τουρκ. ονομάζεται Kumyaka. Οι Σιγηνοί με τους Τριγλιανούς, λόγω και της γειτνίασης, περίπου 4χλμ. είχαν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, συνήθειες και έθιμα. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή οι περισσότεροι Σιγηνοί εγκαταστάθηκαν στην περιοχή Κοζάνης στο οικισμό με παλιά ονομασία Γιανουσλού(1928) που μετονομάστηκε Νέα Συγή, κοντά στο Βαθύλακο, εκεί εγκαταστάθηκαν και λίγοι Τριγλιανοί.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός