Θύμισες για τα έθιμα του Αϊ Νικόλα στη Π. Τρίγλια και στη Ραφήνα της δεκαετίας τ

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Καθώς διάβαζα το βιβλίο της Σοφίας Γιαρενή: «Η ιστορία μου» στη σελ. 15, βρήκα μια περιγραφή από τα παιδικά της χρόνια που αναφέρεται στα έθιμα του Αϊ Νικόλα στη Παλιά Τρίγλια, εκεί που γεννήθηκε το 1908. Μια και σε λίγες μέρες γιορτάζουμε τον θαλασσοκράτη Άγιο, σκέφτηκα να το αναφέρω, μήπως κάποιοι θυμηθούν τα δικά τους παιδικά χρόνια και θελήσουν να αναβιώσουν το έθιμο δίνοντας λίγη χαρά στα παιδιά ή τα εγγόνια τους.

Αντιγράφω λοιπόν από το βιβλίο της: «Από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι λίγα πράγματα. Η ζωή μας τότε ήταν πολύ όμορφη γενικά και ευχάριστη. Θυμάμαι του Αγίου Νικολάου, την παραμονή το βράδυ, κάναμε προσευχές και μετάνοιες στον Αϊ Νικόλα να φέρει παιχνίδια. Και το πρωί όταν ξυπνούσαμε κοιτάζαμε κάτω από το μαξιλάρι να δούμε τι παιχνίδια μας είχε φέρει. Και βρίσκαμε πάντα παιχνίδια. Αυτό ήταν μια μεγάλη χαρά για μας. Τα παιχνίδια αυτά δεν είχαν καμιά σχέση με κείνα που φέρνανε οι γονείς και οι συγγενείς μας στις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς».
Η περιγραφή αυτή μου θύμισε και τα δικά μου παιδικά χρόνια, στο τέλος της δεκαετίας του 50 στη Ραφήνα. Τίποτα δεν είχε αλλάξει μέχρι τότε! Το έθιμο συνεχιζόταν σε όλες του τις λεπτομέρειες.
Μια φορά έτυχε να είμαι στη Ραφήνα παραμονή του Αϊ Νικόλα. Δεν ήξερα για το έθιμο (έτσι γλύτωσα τις βραδινές μετάνοιες). Το πρωί όμως που ξύπνησα βλέπω μερικές καραμέλες και κάτι πολύ όμορφες ζωγραφιές με αγγελάκια κάτω από το μαξιλάρι μου. Άστραψα από χαρά. Πιο πέρα ο θείος μου ο Θανάσης (Πιστικίδης) μισογελούσε πονηρά με τη μαμά και τη γιαγιά μου, περιμένοντας την αντίδραση μου. Πόσο χάρηκα και παραξενεύτηκα που βρήκα ζωγραφιές. Μου εξήγησαν ότι στα «καλά» παιδάκια ο Αϊ Νικόλας φέρνει δωράκια. Το γιατί, δεν μου το εξήγησαν, αλλά δε νομίζω ότι με ένοιαζε. Εγώ, χάρηκα με τα αγγελάκια αυτά, που δεν ήταν σαν τα συνηθισμένα που είχα στο λεύκωμα μου (δηλαδή, ένα απλό τετράδιο με ρίγες). Δεν είχαν αφράτα ροζουλιά μαγουλάκια, ούτε ακουμπάγανε νωχελικά πάνω σε άσπρα συννεφάκια. Τα χρώματα τους ήταν σαν να βγήκαν από πίνακα Φλαμανδού ζωγράφου. Φόραγαν σμαραγδιά μακριά ρούχα και ήταν σοβαρά. Τι όμορφα που ήταν!

Σχεδόν μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 60, τα έθιμα συνεχιζόνταν όπως ήταν και στη Παλιά Τρίγλια. Τώρα, που φύγανε όλοι όσοι γεννηθήκανε εκεί, που τα είχανε ζήσει και αγαπήσει, σβήσανε σιγά-σιγά και τα έθιμα. Ο «μοντερνισμός» τα ισοπέδωσε όλα γιατί θεωρήθηκαν «παλιοκαιρίτικα» και ξεχάστηκαν.
Στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια επιχειρείται η αναβίωση εθίμων σε διάφορες περιοχές. Καλό θα μου πεις, αλλά όπως και να το κάνεις έχει μια μυρωδιά «φορμόλης». Θα μπορέσουν άραγε τα «τουριστικά σόου» που οργανώνονται να ξαναγίνουν πραγματικά έθιμα, δηλαδή γλυκιά μνήμη, που να σου θυμίζει τη γιαγιά σου και τα παιδικά σου χρόνια και θα θες να τη συνεχίσει το παιδί σου;

[Αλέξανδρος Κοκκινίδης]

Ευχαριστούμε την κ. Ευγενία που μας θύμησε το ωραίο αυτό έθιμο που το είχα ακούσει και εγώ μικρός. Επιβεβαιώνει δε και την υπόθεση ότι τα δώρα τα φέρνει μαζί και τις γιορτές ο Αγιος Νικόλαος ή αλλοιώς Santa (Ni)Claus των δυτικών που κακώς τον ονομάζουμε Άγιο Βασίλη. Ευχαριστούμε και πάλι

[triglianos - admin foroum]

Να ομολογήσω ότι το έθιμο αυτό, το ακούω για πρώτη φορά!

Κύριε Κοκκινίδη, σχετικά με τον συσχετισμό που κάνατε, μάλλον δεν προσέξατε τα λόγια στην τελευταία πρόταση της Σοφίας Γιαρένη:

Αντιγράφω λοιπόν από το βιβλίο της: «Από τα παιδικά μου χρόνια θυμάμαι λίγα πράγματα. Η ζωή μας τότε ήταν πολύ όμορφη γενικά και ευχάριστη. Θυμάμαι του Αγίου Νικολάου, την παραμονή το βράδυ, κάναμε προσευχές και μετάνοιες στον Αϊ Νικόλα να φέρει παιχνίδια. Και το πρωί όταν ξυπνούσαμε κοιτάζαμε κάτω από το μαξιλάρι να δούμε τι παιχνίδια μας είχε φέρει. Και βρίσκαμε πάντα παιχνίδια. Αυτό ήταν μια μεγάλη χαρά για μας. Τα παιχνίδια αυτά δεν είχαν καμιά σχέση με κείνα που φέρνανε οι γονείς και οι συγγενείς μας στις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς».

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Ο κ. Κοκκινίδης έχει απόλυτο δίκιο.
Ο Santa Claus (Sent Nicolas- Άγιος Νικόλαος) των Αγγλόφωνων και Γερμανόφωνων λαών της Ευρώπης, που έφερνε δώρα στις 6 Δεκεμβρίου, με τη πάροδο των αιώνων μετατράπηκε στην εμπορική φιγούρα του γέρου ασπρομάλλη, με τα έλκηθρα (επίδραση Βορείων δοξασιών και μύθων) που φέρνει δώρα σε όλα τα παιδιά του κόσμου.

Οι βίοι του Αγίου Βασιλείου και του Αγίου Νικολάου μοιάζουν πολύ. Και οι δύο κάνανε ελεημοσύνες. Με τα χρόνια, ο Άγιος Βασίλης των Ορθοδόξων ταυτίστηκε με τον Άγιο Νικόλα και αργότερα τον Santa Claus των Ευρωπαίων.

Την διαμόρφωση του μύθου την επηρέασαν πολύ διάφορες παιδικές ιστορίες που δημοσιεύτηκαν στην αρχή του 19^ου αιώνα. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι η τελική μορφή του Santa Claus ή Αϊ Βασίλη, διαμορφώθηκε από μια επιτυχημένη διαφήμιση της Κόκα-Κόλα του 1931 (εξ ου και το κόκκινο χρώμα στα ρούχα του!).

Για περισσότερες και πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες να δείτε την Ελληνική έκδοση της Wikipedia, που παρουσιάζει μια μικρή μετάφραση της Αγγλικής έκδοσης.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%86%CE%B9_%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B7%CF%82,

http://en.wikipedia.org/wiki/Santa_Claus

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

Πιστεύω ότι είναι πολύ δύσκολο να αναβιώσουν τα ἐθιμα αυτά, ακριβώς επειδἠ οι παλιοί τα ζούσανε από μικρά παιδιά και τα τηρούσανε οι ίδιοι όταν ενηλικιώνονταν.  Όχι από κάποια υποχρέωση, αλλά γιατί το πνεύμα του εθίμου το αισθανότανε σαν μέρος της ζωής τους. Σήμερα έχει κοπεί αυτό το νήμα. Οι ενήλικες δεν έχουν ζήσει τα έθιμα αυτά ώστε να τα επαναλάβουν, ούτε και αισθάνονται το πνεύμα τους σαν τμήμα της ζωής τους. Οι φιλότιμες προσπάθειες που γίνονται, νομίζω είναι όπως το είπες, "τουριστικά σόου".