Επιγράμματα στον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Μουδανιών Βιθυνίας

[Μάκης Αποστολάτος]

Επιγράμματα στον Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Μουδανιών Βιθυνίας

Η φίλη μας Nil Arslan με σπουδές Αρχιτεκτονικής στο Middle East Technical University της Άγκυρας (Architect / Restoration Graduate Student, έχει ως αντικείμενο μεταπτυχιακής μελέτης τις Βυζαντινές Ορθόδοξες εκκλησίες περιοχών του ευρύτερου Δήμου Μουδανιών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου στα Μουδανιά.

Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Μουδανιών Βιθυνίας

Η ιστορία του ναού αυτού είναι γνωστή και περιγράφεται στο βιβλίο «Αντίλαλοι από τα Μουδανιά και τα γύρω»,  που εκδόθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1931, από το Σύνδεσμο Προσφύγων Μουδανιών. Στο κεφάλαιο «Τα Μουδανιά στη πραγματικότητα» και στο υποκεφάλαιο «Ιεροί Ναοί (Λειτουργούντες)», στις σελίδες 30-31, περιγράφονται οι ιεροί ναοί που κάηκαν στη μεγάλη πυρκαγιά του 1870, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου, που ανοικοδομήθηκε στην περίοδο 1902-1903 «δι' ωραίου μαρμαρίνου και καλλιτεχνικώτατου τέμπλου, δια δαπάνης υπερβάσης τας 700 χρυσάς λίρας Τουρκίας, κατασκευασθέντος υπό του Τηνίου γλύπτου Θεοδ. Λυρίτου, αι δε ιεραί εικόνες εζωγραφήθησαν υπό του ονομαστού καλλιτέχνου Θ. Κεσανλή».

Στο ίδιο υποκεφάλαιο αναφέρεται ότι «Εις την είσοδον του προ του Ιερού Ναού κιγκλιδώματος και επί της κρήνης εγράφησαν δύο επιγράμματα οφειλόμενα εις τέκνον των Μουδανίων τον Διδάσκαλον του Γένους αείμνηστον Φιλαλήθην, έχοντα ως εξής:

Τ ο  π ρ ώ τ ο ν :

ΤΟΝ ΔΕ ΠΟΤ ΕΥΣΕΒΙΗ ΚΛΕΙΝΟΙ ΠΕΡΙΚΑΛΛΕΑ ΝΗΟΝ
ΛΗΜΑΜΕΝΟΙ ΛΙΠΑΡΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ ΝΑΕΤΑΙ
ΣΕΥ ΜΕΓΑΛΩΝΥΜ ΕΚΗΤΙ ΓΕΩΡΓΙΕ ΝΥΝ ΕΡΟΕΝΤΙ
ΠΑΝΤΟΘΕ ΜΙΝ ΘΡΙΓΚΩ ΣΤΕΨΑΝ ΑΡΙΠΡΕΠΩΣ.
ΜΥΡΛΕΙΩΝ ΕΠΑΡΗΓΟΝΤΩΝ ΕΤΑΡΩΝ ΣΘΕΝΟΣ ΟΣΣΟΝ
ΟΦΡΑ ΠΡΕΠΗ ΞΥΜΠΑΣ ΕΝΝΑΕΤΗΡΙ ΔΟΜΟΣ.
26 Νοεμβρίου 1891

Τ ο  δ ε ύ τ ε ρ ο ν :

ΚΡΗΝΗΝ ΚΑΛΛΙΡΟΗΝ ΑΝΑΛΩΣΕ ΚΑΤΑΧΘΟΝΙΟΝ ΠΥΡ
ΤΗΝ ΔΕ ΣΥΝ ΑΦΝΕΙΑ ΤΗ ΔΕ ΠΟΛΕΙ ΠΡΟΤΕΡΟΝ
ΝΥΝ ΔΕ ΜΙΝ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ ΤΟ ΠΟΛΙΤΩΝ ΟΥΡΑΝΙΟΝ ΠΥΡ
ΔΗΜΑ ΤΟ ΜΑΡΑΜΑΡΕΗΝ ΑΔΡΟΤΑΤΗ ΔΑΠΑΝΗ.
1 Ιουλίου ΑΩΠΑ (1881)

Η Nil Arslan ζήτησε τη βοήθειά μας, για την ερμηνεία των επιγραμμάτων αυτών, τα οποία είναι φανερό ότι δεν έχουν συνταχθεί είτε στη σημερινή ομιλούμενη ελληνική γλώσσα, είτε στην καθαρεύουσα του 19ου αιώνα. Επικοινώνησα με τον πατέρα Θεοδόσιο Μικραγιαννανίτη, ο οποίος έχει το συγκεκριμένο βιβλίο στο κελί του στον Άθω και αφενός με ενημέρωσε ότι οι επιγραφές είναι γραμμένες στην ομηρική διάλεκτο αφετέρου έδωσε μια κατ' αρχήν γενική (και όχι κατά λέξη) ερμηνεία τους.

Παράλληλα, έστειλα τα επιγράμματα στον Βασίλη Σακελλαρίδη και αυτός σε άλλον και με τον τρόπο αυτό ακολούθησε μια αλληλουχία  ειδικών μελετητών, με στόχο την αναζήτηση του κατάλληλου και γνώστη της ομηρικής διαλέκτου.

Το αποτέλεσμα της έρευνας ήταν θετικό για όλους και ιδιαίτερα για την εργασία της φίλης μας Nil Arslan και αυτή είναι η ερμηνεία των δύο επιγραμμάτων στην καθομιλούμενη ελληνική γλώσσα:

Το πρώτο:

Αυτόν εδώ τον περικαλλή ναό, που κάποτε τον έκτισαν
οι ονομαστοί για την ευσέβειά τους κάτοικοι των εύφορων Μουδανιών,
τώρα για χάρη σου, μεγαλώνυμε Άγιε Γεώργιε, τον έστεψαν μεγαλοπρεπώς
με ένα θελκτικό από όλες τις πλευρές θριγκό (*).
Συνέδραμαν οι συμπατριώτες Μύρλειοι, όσο καθένας μπορούσε,
για να ταιριάζει όλος ο οίκος στους κατοίκους του.
                                                                                              26 Νοεμβρίου 1891
* ο θριγκός είναι μια σπάνια μη συχνά χρησιμοποιούμενη λέξη για το αρχιτεκτονικό στοιχείο πάνω στο οποίο στηρίζονταν οι δοκοί της στέγης ενός αρχαίου ναού.

Το δεύτερο :

Αυτήν εδώ την καλλίροη κρήνη την κατέστρεψε παλαιότερα καταχθόνια φωτιά,
μαζί και αυτήν εδώ την πλούσια πόλη, τώρα όμως την έκτισε μαρμάρινη εκ βάθρων
η ουράνια φωτιά των πολιτών με γενναιόδωρη δαπάνη.
                                                                                                  1 Ιουλίου 1881

Για την ιστορία, αναφέρεται ότι, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος χοροστάτησε την Κυριακή του Παραλύτου, 29 Απριλίου 2018, κατά τη θεία λειτουργία στον Ι.Ν. του Αγίου Γεωργίου Μουδανιών Βιθυνίας (Μ. Ασίας), την πρώτη θεία λειτουργία που τελέστηκε στο Ναό αυτό μετά από 96 χρόνια. Ο ναός χρησιμοποιείται σήμερα ως Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου.

[Nil Arslan]

Thank you to everyone who involved in the translation of this epigram.

(Ευχαριστώ όλους όσους συμμετείχαν στη μετάφραση αυτού του επιγράμματος.)