5. ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ - ΕΦΗΜ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ 30-1-1902

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΓΛΙΑ
(Ανταπόκριση από Τρίγλια των γεγονότων και εορτασμών των Χριστουγέννων 1901
Εφημερίδα Κωνσταντινούπολις, Τρίτη  30 Ιανουαρίου 1902, Άγνωστος ο συντάκτης)
 
ΑΝΑ ΤΑΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ
Επιστέλλουσιν ημίν εκ Τριγλίας:




Μετά μεγίστης χαράς και αγαλλιάσεως εορτάσαμεν κα υμείς ενταύθα τας κοσμοσωτηρίους ημέρας των Χριστουγέννων. Από όρθρου βαθέως οι παίδες, κατά την συνήθειάν των, κρούοντες τας θύρας εκάστης οικίας ανήγγελον το μεγαλείον της επομένης ημέρας καθ' ην το μέγα της οικονομίας εξεπληρώθη μυστήριον δια της ενανθρωπήσεως του Σωτήρος.

Επίσης μετά μεγίστης ζωηρότητος εχαιρετίσθη και η πρώτη του νέου έτους. Κατ' έθος άπαντες κατά την επίσημον ταύτην ημέραν περιέρχονται εις αμοιβαίας επισκέψεις των συγγενών και φίλων των, οι γονείς και οικοδεσπόται δεχόμενοι τας ευχάς των τέκνων των ανταμείβουσι με τας τόσον ανυπομόνως προσδοκωμένας δεωρεάς.

Αι προσφοραί του νέου έτους ή τα παρ' ημίν «Αγιοβασιλιάτικα» λεγόμενα, είναι κοινή συνήθεια.

Η συνήθεια αύτη, άγνωστος εις τους αρχαίου έλληνας, εισήχθη εις τους Ρωμαίους υπό του βασιλέως των Σαβίνων Τατίου. Ο Τάτιος θεωρήσας ως καλόν οιωνόν κλάδος τινάς, ους έκοψαν εκ του άλσους της Στρέννας, θεάς της δυνάμεως, και προσέφεραν εις αυτόν κατά το νέον έτος, διέταξε να επικρατήση ως συνήθεια αύτη η προσφορά και να ονομασθή Στρένναι.

Οι Ρωμαίοι εθυσίαζον μεν κατά το νέον έτος εις την Ήραν και τον Ιανόν, επιδίδοντο όμως καθ' όλην την ημέραν ταύτην εις τας αυτών εργασίας, ίνα μη μένωσιν άεργοι καθ' όλον το έτος. Εσυνείθιζον προς τούτοις ίνα προσφέρωσιν αμοιβαίως και μεταξύ των σύκα, φοίνικας και μέλι, δείγμα των υπέρ ηδείας και ευκράτου ζωής ευχών των. Γλυκείας προσφοράς συνειθίζουσι και εις πλείστα μέρη της Ευρώπης σήμερον ως και εν Ελλάδι και Μικρά Ασία, οι Ρωμαίοι προσέθετον και νομίσματα εις τα δώρα, όταν ταύτα προσεφέροντο εις υποκείμενα ανώτερα των προσφερόντων. Σήμερον λαμβάνει χώραν το εναντίον. Επί Αυγούστου οι ιππόται, η βουλή και ο δήμος εις έλλειψιν του Καίσαρος έθετον τας Στρέννας εν τω Καπιτωλίω. Η συνήθεια αύτη δεν επεκράτησεν εις τους μετά ταύτα βασιλείς της Ρώμης, ο λαός όμως την διατήρησεν. Οι πρώτοι χριστιανοί την απεδοκίμασαν, ως έχουσαν χαρακτήρα ειδωλολατρείας.

Και ο των υδάτων αγιασμός εγένετο επίσης μετ' εξαιρετικής πομπής και πανδήμου χαρμονής, επιβλητικώτερος και μεγαλοπρεπέστατος αναδειχθείς δια της παρουσίας του Σεβ. Αγίου Προύσης, ελθόντος επί τούτω εκ πρωτευούσης. Μετά την εν τη ι. εκκλησία του αγ. Γεωργίου θ. λειτουργίαν και τας αναγνωσθείσας ευχάς του αγιασμού, προπορευομένων των εκκλησιαστικών λαβάρων, φανών και εξαπτερύγων, της Α. Σεβασμιότ. ενδυσαμένης την χρυσόπαστον αρχιερατικήν στολήν απειραρίθμου δ' εκκλησιάσματος παρακολουθούντος, κατήλθεν η πομπή εις την παραλίαν ένθα εγένετο η συνήθης καταβύθισις του τιμίου σταυρού εν τη θαλάσση, ον και ανήρπασαν οι ριφθέντες επί τούτω νέοι, αληθείς δελφίνες. Ότε δε η Α. Σ. ήρξατο χωρούσα προς την Ι. Μητρόπολιν, ως κύμα εξεκύμανε το πλήθος κινούμενον εν τάξει.  Φθάσασα δε έμπροσθεν του διοικητηρίου απήγγειλε δέησιν υπερ της Α. Α. Μεγαλειότητος του σεπτού ημών Άνακτος Σουλτάν Αβδούλ Χαμίτ Χαν, ην κατεκάλυψαν ζωηραί και παρατεταμέναι ζητωκραυγαί μέχρις ουρανού διήκουσαι.

Εν τη αιθούση της Μητροπόλεως εκ των πρώτων επισκεψαμένων την Α. Σεβασμιότητα ην η των εκπαιδευτηρίων εφορεία, η δημογεροντία, οι πρόκριτοι και το διδάσκον προσωπικόν. Επεσκέψαντο επίσης αυτήν αι πολιτικαί αρχαί της κωμοπόλεώς μας.

Την δευτέραν του αγίου Ιωάννου λειτουργήσαντος της Α. Σεβ. του Αγίου Προύσης εν τω φερωνύμω ναώ, μετά το τέλος του ιερού ευαγγελίου ωμίλησεν επ' άμβωνος μετά της χαρακτηριζούσης αυτόν στωμυλίας ο αρχιδιάκονος του Αγίου Προύσης  και Γεν. Επίτροπος αυτού κ. Νεόφυτος «περί ανατροφής των τέκνων δια του παραδείγματος των γονέων»  κατακηλήσας το ευσεβές ακροατήριον. Αυθημερόν η Α. Σ. ανεχώρησεν εις Μουδανία και εκείθεν την επαύριον εις την πρωτεύουσαν, παρέμεινε δ' ενταύθα επί μίαν εβδομάδα ο τοις πάσι προσφιλής και ευφραδής ιεροκήρυξ γεν. επίτροπος και αρχιδιάκονος αυτής προς διακανόνισιν των λ/σμών των εκκλησιών και άλλων υποθέσεων κοινοτικών. Επισκεφθείς δε ούτος και τας σχολάς παρέμεινεν εν ταις παραδόσασι και μετ' ενδιαφέροντος διηρώτησε τα κατ' αυτάς συστήσας την ακριβή εκπλήρωσιν του καθήκοντος.

Την Κυριακήν μετά τα Φώτα, εν τω ναώ της μητροπόλεως ωμίλησε και πάλιν ο αυτός «περί προσευχής εν ταις θλίψεσι και στεναχωρίαις» συγκινήσας μέχρι δακρύων το εκκλησίασμα, προς το εσπέρας δε απήλθεν εις Σιγήν την ιδιαιτέραν αυτού πατρίδα, προπεμφθείς υπό πολλών μέχρι της παραλίας.

Η κοινότης ημών απώλεσεν μίαν ευσεβή δέσποιναν, καλήν νοικοκυράν, την Αναστασίαν Α. Φούντα, ανήκουσαν εις την τάξιν των ευσεβών εκείνων γυναικών των καθ' όλον τον βίον αυτών το καλόν πάντοτε εχουσών υπ' όψιν και εις την επιτέλεσιν αυτού και μόνον αφωσιωμένων.

Η μακαρίτις, σεβαστή μήτηρ των αξιοτίμων αδελφών Φούντα, ηυτύχησε να απολαύση τας χαράς του οικογενειακού βίου, να αναθρέψη θυγατέρα, υιούς, 22 εγγόνους και το μεγαλείτερόν της εθεώρει ευτύχημα οπότε εις την ευτυχίαν αυτών ηδύνατο να συντελέση, διό και πάντες οι συγγενείς αυτής απαραμύθητον ησθάνθησαν επί τη απωλεία της γηραιάς ταύτης μητρός λύπην.


Σπένδοντες και ημείς εν δάκρυ επί του τάφου της γηραιάς ταύτης και σεβασμίας γυναικός επιφωνούμεν το «Γαίαν έχοις ελαφράν».


ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Το κείμενο στην εφημεριδα ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΙΣ ανακάλυψε ο ιστορικός ερευνητής Πέτρος Μεχτίδης και μου το έστειλε, την 11/12/2021. Στη συνέχεια ο κ. Μάκης Αποστολάτος έκανε τη μεταγραφή από το φύλλο της εφημερίδας σε επεξεργάσιμο κείμενο προς δημοσίευση. Αμφότερους, τους ευχαριστώ.
Βασίλης Σακελλαρίδης

[Μάκης Αποστολάτος]

Θεωρώ αναγκαίο να παραθέσω, υπό τύπου σχολίου, μια περίληψη του κειμένου τη εξαιρετικής αυτής ανταπόκρισης, πολύ περισσότερο αφού η καθαρεύουσα της εποχής εκείνης, που χρησιμοποιούσαν οι λόγιοι, κατανοείται πολύ δύσκολα στη σημερινή εποχή.

Η ανταπόκριση αυτή περιλαμβάνει δύο πολύ σημαντικά στοιχεία, αφενός την αναλυτική περιγραφή των εθίμων της Χριστουγεννιάτικης περιόδου 1901-1902, και τις πραγματοποιηθείσες τελετές και γεγονότα, αφετέρου το θάνατο της γηραιάς Αναστασίας Α. Φούντα.

Γνωρίζουμε ότι διασώζονται μερικά άρθρα Τριγλιανών για τα έθιμα κατά τις εορτές των Χριστουγέννων μέχρι και τα Φώτα, αλλά η συγκεκριμένη περιγραφή είναι πρωτόγνωρη, πρωτογενής και αυθεντική, δεδομένου ότι παρέχει αναλυτικές πληροφορίες τόσο για την ιστορία των εθίμων αλλά, κυρίως, για τη συμμετοχή του Αγίου Προύσης στις τελετές εκείνης της εορταστικής περιόδου (1901-1902) στην Τρίγλια, την πομπή του πλήθους στην κεντρική οδό της πόλης από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου κάτω προς τη θάλασσα, για τον καθαγιασμό των υδάτων με τον τίμιο σταυρό, και την επιστροφή του πλήθους προς την εκκλησία της Μητροπόλεως, με στάση στο Διοικητήριο, για δέηση υπέρ του Σουλτάνου. Στη Μητρόπολη τον επισκέφθηκαν η Εφοροδημογεροντία, η Εφορεία των Σχολείων, οι πρόκριτοι, το εκπαιδευτικό προσωπικό και οι πολιτικές αρχές της Τρίγλιας. Την επομένη ο Άγιος Προύσης λειτούργησε στο ναό του Αγίου Ιωάννου και μετά αναχώρησε για τα Μουδανιά και την Προύσα. Παρέμεινε, όμως, για μια ακόμη εβδομάδα, ο αρχιδιάκονος του Αγίου Προύσης κ Νεόφυτος, γενικός επίτροπος, για τον διακανονισμό λογαριασμών και άλλων κοινοτικών υποθέσεων. Την επομένη Κυριακή μετά τα Φώτα μίλησε στο ναό της Μητροπόλεως και συγκίνησε το εκκλησίασμα και το απόγευμα αναχώρησε για τη Σιγή που ήταν η ιδιαίτερη πατρίδα του.