ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑ

[Μάκης Αποστολάτος]

Η ημερήσια εφημερίδα «Κωνσταντινούπολις» εκδιδόταν στην Πόλη, εκτός εορτών, από το 1867 μέχρι το 1906 και τα φύλλα της από 16/6/1869 μέχρι 31/12/1905 έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι αρχειοθετημένα στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων.

Ο αρχαιολόγος και ιστορικός Πέτρος Μεχτίδης, ερευνώντας τα ψηφιοποιημένα αρχεία της εφημερίδας, για δικούς του λόγους, εντόπισε τρεις ανταποκρίσεις από την Τρίγλια, που δημοσιεύθηκαν σε αντίστοιχα φύλλα του Α' εξαμήνου 1902, στην ενότητα «Ανά τας Επαρχίας», τις έστειλε στον Βασίλη Σακελλαρίδη, στις αρχές Δεκεμβρίου 2021, και αυτός τις μοιράστηκε με τα υπόλοιπα μέλη της άτυπης ομάδας Τριγλιανών ερευνητών.

Οι ανταποκρίσεις αυτές αφορούν σε κείμενα, τα περισσότερα των οποίων δεν έχουν κανένα στοιχείο του συντάκτη, εκτός από τα τελευταία στα οποία εμφανίζονται τα αρχικά «Χ''Μ». Τα κείμενα αυτά είναι γραμμένα στην καθαρεύουσα, την οποία χρησιμοποιούσαν οι λόγιοι της εποχής εκείνης και γενικά πρόσωπα με μεγάλη παιδεία. Ο συντάκτης περιγράφει τα γεγονότα που έζησε ο ίδιος και αυτό αποδεικνύει την αυθεντικότητά τους. Οι περιγραφές των αντίστοιχων γεγονότων χαρακτηρίζονται από γλαφυρότητα και λεπτομέρεια σε τέτοιο βαθμό που ο αναγνώστης νομίζει ότι συμμετέχει στο γεγονός.

Όταν διάβασα το ψηφιακό αρχείο της πρώτης ανταπόκρισης (απόσπασμα από την εφημερίδα σε μορφή pdf), στην οποία ο συντάκτης περιέγραφε τα έθιμα, τα γεγονότα και τις εορτές που πραγματοποιήθηκαν στην περίοδο από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα στην Τρίγλια (1901-1902), εντυπωσιάστηκα και σκέφτηκα ότι πρέπει να μετατραπεί σε επεξεργάσιμο αρχείο (doc), ώστε αφενός να εξαλειφθούν, κατά το δυνατόν, τα σφάλματα εκτύπωσης από την εφημερίδα του 1902, αφετέρου να είναι δυνατή η ανάγνωση και αντιγραφή του εξαιρετικού κειμένου από κάθε αναγνώστη.

Από παραπομπή του συντάκτη σε προηγούμενο κείμενό του, σκέφθηκα να ερευνήσω τα φύλλα του συγκεκριμένου εξαμήνου και βρήκα μια ακόμη ανταπόκριση «εκ Τργλίας», που δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 8/5/1902 της εφημερίδας, και αφορά στο ετήσιο μνημόσυνο του ευεργέτου της Τρίγλιας Γεωργίου Ζαρίφη, που πραγματοποιήθηκε την 23/4/1902, και τις τελετές και τα γεγονότα της ημέρας εκείνης. Συνέχισα την έρευνα και στα φύλλα του
1) Β' εξαμήνου 1901, χωρίς να βρεθεί ανταπόκριση από Τρίγλια,
2) Β' εξαμήνου 1902, όπου βρήκα 5 ακόμη πρωτογενείς και αυθεντικές ανταποκρίσεις,
3) Α' εξαμήνου 1903, όπου βρήκα άλλες 3 ανταποκρίσεις, για γεγονότα που συνέβησαν στην Τρίγλια στις αντίστοιχες περιόδους, καθώς και ένα κείμενο για τη δραστηριότητα του Μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομου σε περιοχές της Μητροπόλεώς του, ενώ
4) Β' εξαμήνου 1903, χωρίς να βρεθεί ανταπόκριση από Τρίγλια.
Συνολικά, από την έρευνα στα αρχεία της εφημερίδας «Κωνσταντινούπολις» από 1/7/1901 μέχρι 31/12/1903, βρέθηκαν 12 ανταποκρίσεις από την Τρίγλια και ένα κείμενο για τον Μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομο.

Σε ότι αφορά τον συντάκτη των ανταποκρίσεων, στις περισσότερες δεν αναφέρεται κανένα στοιχείο του, εκτός από τις τελευταίες του 1902 και τις πρώτες του 1903, στις οποίες αναγράφονται τα στοιχεία «Χ΄΄Μ». Οι πρώτες εγγραφές στον Κώδικα Διαθηκών της Εφοροδημογεροντίας Τρίγλιας (1903-1922) ξεκινούν από την 3/1/1903 (δεν υπάρχει Κώδικας για το προηγούμενο διάστημα) και, για όλη την περίοδο του Α' εξαμήνου 1903, αναφέρεται ως γραμματέας ο Χ΄΄ Μαρκόπουλος. Από την αρχή του Β' εξαμήνου ανέλαβε γραμματέας ο Νικόλαος Σοφοκλέους μέχρι και την 11/7/1906. Επίσης, στο πρώτο Προικοσύμφωνο (12/1/1903) του αντίστοιχου Κώδικα (1903-1922) αναφέρεται ο ίδιος γραμματέας. Από τα σημαντικά αυτά στοιχεία ενισχύεται η υπόθεση ότι ο συντάκτης αυτών των ανταποκρίσεων μπορεί να ήταν ο Χ΄΄ Μαρκόπουλος, γραμματέας της Εφοροδημογεροντίας, κατά το διάστημα της θητείας του.

Τα κείμενα αυτά αποκτούν μεγαλύτερη αξία αν σκεφθούμε ότι, στους 4 Κώδικες της Τρίγλιας, που διασώθηκαν και φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), δεν καλύπτονται τα έτη 1901-1902.

Μάκης Αποστολάτος


Προσθήκη 21/12/21

Αν και είχα ερευνήσει το Β' εξάμηνο 1901, χωρίς να βρω ανταπόκριση από Τρίγλια, αποφάσισα να ερευνήσω και το Α' εξάμηνο 1901, και βρήκα 3 ακόμη ανταποκρίσεις από Τρίγλια και μια από Προύσα με αντικείμενο τον Μητροπολιτικό θρόνο και το έργο του τότε Μητροπολίτη κ. Ναθαναήλ, που είχε στόχο την ανάδειξη της Ορθοδοξίας. Ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του άρθρου είναι ο αριθμός των Ορθόδοξων Χριστιανών στα 14 χωριά και κωμοπόλεις της Μητρόπολης Προύσας.

Οι ανταποκρίσεις αυτές με οδήγησαν στην ανάγκη έρευνας και των δύο εξαμήνων του 1900, χωρίς, όμως, να βρω ανταπόκριση από Τρίγλια. Με δεδομένο ότι, οι περισσότερες ανταποκρίσεις από Τρίγλια αφορούν σε επαναλαμβανόμενα, κατ' έτος, γεγονότα, τελετές κλπ (γιορτές δωδεκαημέρου, ετήσιο μνημόσυνο του ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη κλπ), θεωρώ σκόπιμο να δημοσιευθούν οι ανταποκρίσεις του 1901 στο forum με απόλυτη χρονολογική σειρά, δηλαδή να προταχθούν των τριών του 1902 που έχουν ήδη αναρτηθεί.