TΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ "ΟΙ ΨΑΡΑΔΕΣ"-"ΣΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΒΑΡΚΑ ΜΠΗΚΑ"

[Στάθης Δημητρακός]

OI ΨΑΡΑΔΕΣ-ΣΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΒΑΡΚΑ ΜΠΗΚΑ*


Σε καινούργια βάρκα μπήκα
και στον Αϊ Γιάννη βγήκα.

Είδα ναύτες παλικάρια,
που ψαρεύουνε τα ψάρια.

Έχετε, ψαράδες, ψάρια
αστακούς και καλαμάρια;

Έμπα μέσα, διάλεξέ τα
και παλάντζα ζύγισέ τα.

Πάρε βούρλα πέρασέ τα
κι όσο θέλεις πλήρωσέ τα.

*Περιπατώντας ο Ιησούς,
    βλέποντας τους ψαράδες τους ρωτάει:
-Έχετε ψαράδες ψάρια αστακούς και καλαμάρια
για να φαν τα παλικάρια ;
-   ΄Εχουνε οι ψαράδες ψάρια  για να φαν
τα παλικάρια αστακούς και καλαμάρια.
(*Τα παραπάνω στιχάκια μου απήγγειλε ο Ζ.Στυλιανού)

Γλωσσάρι
Παλάτνζα= ζυγαριά
Βούρλα=Τρυπούσαν τα βράγχια των ψαριών με βούρλα αντί για σπάγκο.

Απαγγελία: Ζαφείρης  Στυλιανoύ   (Τρίγλια 1911- Νέα Τρίγλια 2004)   και     Στράτος Λιοντής (Τρίγλια 1914-Ραφήνα 2004)


Τα  τραγούδι περιέχεται στο βιβλίο του Γεώργιου Δ. Παχτίκου, Φιλολόγου-Μουσικού: «260 Δημώδη Ελληνικά Άσματα» Από του στόματος του Ελληνικού Λαού. Συλλεγέντα και παρασημανθέντα (1888-1904) Τόμος Α', Εν Αθήναις, Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου, 1905. Επανέκδοση Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 2006.  Σελίδα 116-117, Δημώδη ελληνικά άσματα Βιθυνίας  (Άδεται εν Μιχαλητσίω- χορός συρτός). Υπαγόρευσις Ι.Βεζιρτζίογλου. Η μόνη παραλλαγή που υπάρχει  είναι οι δύο πρώτοι στίχοι που λένε:
"Σε καινούργια βάρκα μπήκα
και στο Μιχαλήτσι βγήκα".   

 
*Συλλογή τραγουδιών από την Τρίγλια της Προποντίδας
Στάθης Δημητρακός

[Παναγιώτης Στρούβελης]

Στο διαδίκτυο και μετά από μία έρευνα βρήκα το τραγούδι αυτό, τραγουδισμένο το 1927 στην Νέα Υόρκη από την Μαρίκα Παπαγκίκα.
Διαφορά με αυτό που μας αναφέρει ο Στάθης με μία πρώτη ματια,  διέκρινα ότι αντί  Αϊ Γιάννη, αναφέρει  Αϊ Γιώργη.

http://www.youtube.com/v/6t2SHA8Fr4Y

[Στάθης Δημητρακός]

ΨΑΡΕΜΑ ΣΤΟΝ ΑΪ ΓΙΑΝΝΗ


■Σε καινούργια βάρκα μπήκα
και στον Αϊ Γιάννη* βγήκα.

Είδα ναύτες παλικάρια,
που ψαρεύουνε τα ψάρια.
............................

Στίχοι από το τραγούδι «Οι ψαράδες- Σε καινούργια βάρκα μπήκα»
Απαγγελία :  Ζαφείρης  Στυλιανoύ (Τρίγλια 1911- Νέα Τρίγλια 2004) και Στράτος Λιοντής (Τρίγλια 1914-Ραφήνα 2004)

...Έπειτα ήτο το Μοναστήρι του Αϊ Γιάννη*, αυτό ήτο πιο μακριά και βρισκόταν στα δυτικά της κωμοπόλεως και συνάμα προς την παραλία. Εκεί πήγαιναν  οι μερακλήδες και ψαρεύανε, ωραία και μεγάλα ψάρια μπαρμπούνια, σαργοί, λαβράκια, τσιπούρες . Έπειτα από χάβαρα αστακούς, παγούρια, τσαγανούς, χτένια, μύδια, πεταλίδες, και πολλά άλλα, διότι η θάλασσα της Προποντίδας ήτο πλουτισμένη με τα καλύτερα ψάρια και χάβαρα από άλλες περιοχές.

Πανηγύρια και διασκεδάσεις στην Παλιά Τρίγλια στα Μοναστήρια.
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης (Τρίγλια19 12- Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής 1995)
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)

Σχόλια:
*Αϊ Γιάννης= περιοχή της παλιάς παραθαλάσσιας Μονής του Αγίου Ιωάννου Θεολόγου- Πελεκητή (Αϊ Γιάννης Πελεκητής). Όπως αναφέρει ο Τρύφων Ευαγγελίδης, η Μονή είναι κτισμένη σε περίβλεπτη θέση πάνω σε βράχο «εκκοπείσα», «πελεκηθείσα», έχει θαυμάσια θέα τον Κιανό κόλπο μέχρι της Κίου, το νησί Καλόλιμνο και το Αργαθώνιο Όρος. Απέχει 5χλμ. δυτικά από την Τρίγλια. Η  παραλιακή σειρά των τοπωνυμίων μετά το χωριό ήταν: Γκρεμνά, Σκάλα, Αϊ Γιάννης. Η περιοχή είχε πανύψηλα δέντρα, πλατάνια, πεύκα, λεύκες, πτελέες(καραγάτσια). Είχε άφθονα τρεχούμενα νερά. Γινόταν πανηγύρι στις 8 Μαΐου του Θεολόγου και Ευαγγελιστή τού Ιωάννου.

ΝΗΣΤΕΙΑ ΚΑΙ ΨΑΡΟΦΑΓΙΑ

Η κατανάλωση των ψαριών στην Τρίγλια γινόταν σύμφωνα με το τυπολογικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας . Στην περίοδο των 40 ημερών, το Σαρανταήμερο προ των Χριστουγέ ννων η νηστεία άρχιζε από 15 Νοεμβρίου . Σ' αυτό το διάστημα νήστευαν οι περισσότεροι. Μπορούσαν να τρώνε ψάρι και όστρακα εκτός Τετάρτης και Παρασκευής. Ψάρι έτρωγαν και τη γιορτή των Εισοδείων της Θεοτόκου (21 Νοεμβρίου)ακόμα αν έπεφτε Τετάρτη ή Παρασκευή .
Στην περίοδο της Mεγάλης Σαρακοστής, νήστευαν σχεδόν όλοι, όχι όλοι. Η κατανάλωση του ψαριού απαγορευόταν αυστηρά. Επιβεβλημένες ημέρες ψαροφαγία ς ήταν η 25η Μαρτίου και των Βαΐων.   

Βάγια, βάγια τω Βαγιώ
τρώνε ψάρι και κολιό
και την άλλη Κυριακή
τρώνε κόκκινο αυγό.
         
Στο Δεκαπενθήμερο της Παναγίας τον Αύγουστο έτρωγαν ψάρια  του Σωτήρος. Όλες τις άλλες μέρες μπορούσαν να φάνε ψάρια, φρέσκα ή παστά.


Στάθης Χ. Δημητρακός