ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟΙ

[Στάθης Δημητρακός]

ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟΙ

Πρακτικοί Οδοντογιατροί

■Οι κουρείς προσέφεραν ανέκαθεν υψίστη υπηρεσία στον τομέα της εξαγωγής δοντιών και δεν θα ήταν υπερβολικό να τους χαρακτηρίσουμε ως προδρόμους των σημερινών χειρούργων οδοντιάτρων. Υπήρξαν δεινοί εξαγωγείς δοντιών.

Ιστορία Εικονογραφημένη, αρ. τεύχ. 58, Απρίλιος 1973, Αlfred Franklin «Οι Οδοντογιατροί άλλοτε».


■Εκείνη την εποχή, οι μπαρμπέρηδες (κουρείς) ήσαν και οδοντογιατροί. Ο Γιάννης Χατζουδιός, ο Αναστάσης Μπόλκας, ο Κουϊμτζής και πολλοί άλλοι μπαρμπέρηδες έβγαζαν και δόντια κυρίως όμως ο Αναστάσης Μπόλκας, ήτο από τους πιο επιτήδειους στην εξαγωγή δοντιών.

Οι μπαρμπέρηδες της παλιάς Τρίγλιας
Σταύρος Μαργαρίτης, Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
«Τριγλιανά Νέα», 23 Μαΐου 1979, φύλλο 20.



■Ο Τρύφων Ευαγγελίδης στο βιβλίο του «Βρύλλειον Τρίγλεια» (σελ. 111-112)  αναφέρεται με τίτλο «Οδοντόπονος» σε μια παράδοση να πετούν τα δόντια που «πέφτανε» στα κεραμίδια. Αναφέρει τα εξής: «Οσάκις ο πάσχων τον οδόντα εκβάλλει αυτόν, αφού παρατηρήση καλώς εάν ήτο υγιής ή εφθαρμένος, προβαίνει, κρατών  αυτόν μεταξύ των δακτύλων, εις τα εξής, αναφωνών:

Α, κουζούμ δόντι
δός μοι χρυσό δόντι
να τσακίζω κόκκαλα
να τρώγω παξιμάδια.

και είτα απορρίπτει τον οδόντα επί τινος στέγης, ίνα μη καταπατηθή υπό των πολιτών, διότι τότε θα είχε ως συνέπεια και άλλον μέλλοντα οδοντόπονον! ενώ αν επλύνετο υπό της βροχής επί της στέγης οι οδόντες αυτού θα διετηρούντο καθαροί!».

Σχόλιο: O «Οδοντόπονος» όπως αναφέρει ως τίτλο ο συγγραφέας είναι προειδοποίηση του οργανισμού ότι κάτι δεν πάει καλά με κάποιο δόντι. Στο χαλασμένο δόντι, ο  πόνος και αν προσωρινά σταματήσει πάντα θα επανέρχεται δυνατός έως ανυπόφορος. 
Τα πρώτα δόντια που βγάζει ο άνθρωπος λέγονται γαλαξίες ή νεογιλοί οδόντες.
Τα πρώτα μόνιμα δόντια εκφύονται γύρω στην ηλικία των 6 χρονών και μετά. Η απόπτωση κάποιου νεογιλού οδόντος δεν ακολουθεί κατά ανάγκη αντικατάστασή του με αντίστοιχο μόνιμο. Η έκφυση  μόνιμου θα γίνει κατά το χρόνο της φυσιολογικής του εμφάνισης, συνεπώς το φατνίο παραμένει κενό με κίνδυνο ατροφίας και παραμόρφωσης. Τα πρώτα δόντια(γαλαξίες ή νεογιλοί) είναι πολύ ευαίσθητα και προσβάλλονται από τερηδόνα.  Το τραγούδι προφανώς ήταν ευχή να αντικατασταθεί με καλό μόνιμο δόντι, το δόντι  που έπεφτε. 


  ■O Οδοντογιατρός

Καθόμαστε στο καφενείο του Γιάννη Κυπριώτη,  κάτω από το μεγάλο λιόδεντρο, με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και παίζαμε τάβλι, όταν είδαμε έναν άνθρωπο  να έρχεται και να μας πλησιάζει.
Μόλις ήρθε κοντά μας ρωτά:
-Το σπίτι του Αναστάση του Μπόλκα ποιο είναι;
-Τι τον θες τον Αναστάση; τον ρωτάμε.       
- Θέλω να βγάλω το δόντι μου.
Το σπίτι του Μπόλκα ήταν απέναντι από το καφενείο. Εγώ που ήξερα από πόνο του δοντιού, σηκώθηκα από την καρέκλα και πήγα να φωνάξω τον Μπαρμπαναστάση που καθότανε εκείνη την ώρα στο χαγιάτι. Πάω και του λέω έτσι κι έτσι.
Μου λέει σιγά τότε αυτός: 
-Να μη μας πάρει χαμπάρι η κόρη μου η Μαρίκα.
Πηγαίνει από την πίσω πόρτα της κουζίνας και βγαίνει με το εργαλείο στο χέρι. Ήταν μια τανάλια κάπως γυριστή.
-Που είναι το υποκείμενο; μου λέει
Ο άνθρωπος, που ήταν από τον Τσαλδαλοχώρι (Σωζόπολη), καθότανε στο καφενείο. Του κάνω νόημα και του λέω:
-Γκελ- μπουρντά.
Μόλις ήρθε κοντά του λέει ο Μπαρμπαναστάσης:
- Κάτσε κάτου!
Κάθησε εκεί στην εξώπορτα, πάνω στο θεμέλιο και ο Μπαρμπαναστάσης πήγε από το πίσω μέρος για να τον φέρει ρακάμι.
  -Άνοιξε ντο τσενιέ σου για να γιαδώ ποιο δόντι είναι που σε πονά.
Μόλις άνοιξε άνθρωπος το στόμα του, έχωσε το εργαλείο μέσα και με αστραπιαία ταχύτητα πέταξε το δόντι έξω.
Και επιστήμονες  ακόμα αδυνατούν να κάνουν μια τέτοια είδους εξαγωγή δοντιού.
Η συγχωρεμένη η κόρη του η Μαρίκα, μόλις άκουσε  το «ωχ!» που έκανε ο άνθρωπος, πετάχτηκε έξω και τάβαλε μαζί μου:
-Καλέ Σταύρο, ο πατέρας μου είναι γέρος άνθρωπος, αν κάνει κανένα σφάλμα και τον τραβούν στα δικαστήρια και τον κλείσουν μέσα;
-Μη φοβάσαι, της είπα,  ο Μπαρμπαναστάσης μπορεί να είναι γέρος, αλλά βλέπει και σφάλματα δεν κάνει.
Ο άνθρωπος ανακουφισμένος από τον πόνο τον ρωτάει:
-Μπάρμπα, πόσο είναι ο κόπος σου να στον πληρώσω;
-Εγώ παιδί μου, λεφτά δεν παίρνω, αλλά αφού λες ότι έχεις μποστάνι, φέρε μας κανένα καρπούζι να φάμε.
Ο άνθρωπος δεν ξέχασε το καλό που του έκανε ο Μπαρμπαναστάσης. Μια μέρα, πρωί- πρωί, τον βλέπουμε να καταφθάνει με μια σούστα καρπούζια.
-Τι ατακάνω τόσα καρπούζια εγώ βρε παιδί μου, κόψε κανένα να φάμε!
Και ο άνθρωπος του ξεφόρτωσε δέκα μεγάλα καρπούζια.                                       

«Τριγλιανά Νέα», 28/11/1983, αρ. φύλλου 44.
(ανυπόγραφο κείμενο).


Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός

Πηγές: 1. «Ιστορία Εικονογραφημένη», Αρ. τεύχους 58, Απρίλιος 1973, Αlfred Franklin «Οι Οδοντογιατροί άλλοτε».
2.Σταύρος Μαργαρίτης, Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
Οι μπαρμπέρηδες της παλιάς Τρίγλιας
«Τριγλιανά Νέα», 23 Μαΐου 1979, φύλλο 20,
Τριγλιανά Λαογραφικά, Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 2002.
3. «Βρύλλειον Τρίγλεια», Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίδου, Αθήνα 1934
4. « Ο  Οδοντογιατρός»,«Τριγλιανά Νέα», 28/11/1983, αρ. φύλλου   44.